افغانستان ۾ بيمو

افغانستان ۾ خانگي بيمو مارڪيٽ قائم آهي، پر رسائي ۽ سرگرمي صوبي، فراهم ڪندڙ ۽ گراهڪ موجب مختلف آهن. ناڻي واري وزارت هيٺ General Directorate of Takaful and Insurance (GDTI) بيمو ضابطن، لائسنس، نگراني ۽ صارف تحفظ جو مرڪزي ادارو آهي. GDTI افغانستان جي 34 مان 32 صوبن ۾ سرگرمي ڄاڻائي ٿي. افغانستان بئنڪ بنيادي بيمو نگران ناهي. ناڻي واري وزارت Afghan National Insurance Company (ANIC)، Insurance Corporation of Afghanistan (ICA)، Afghan Global Insurance، Sky International Insurance Company، Sadra Insurance Company، Khairkhwa International Insurance (KII) ۽ Capital Star Insurance درج ڪري ٿي. ساڳئي سرڪاري صفحي ۾ Razi، Kowsar ۽ Alborz جهڙا ايراني ادارا به آهن؛ انهن کي افغان فراهم ڪندڙ نه سمجهو. معاهدو ڪرڻ کان اڳ GDTI يا بيمه ڪندڙ وٽ لائسنس ۽ موجوده ڪارروائي پڪ ڪريو. ANIC سرڪاري ڪمپني آهي، 1964 ۾ قائم ٿي، ۽ 22 کان وڌيڪ صوبن ۽ ٽن بندرگاهن ۾ شاخون ڄاڻائي ٿي. ان جون درج ٿيل شيون صحت، جامع گاڏي بيمو، ٽين ڌر گاڏي بيمو، سفر، باهه، هوابازي، سامان، ذاتي حادثو، شاگرد، ملازم ۽ منصوبي جي ذميواري بيمو آهن. ٻين تجارتي شين ۾ ملڪيت، مشينري ۽ انجنيئرنگ، ڪاروباري خلل، پئسا، گروي ۽ تجارتي ذميواري شامل ٿي سگهن ٿا. گهريلو سامان ۽ رهائشي عمارت جو بيمو وسيع معياري پيداوار طور قائم ناهي. گاڏيءَ جو ٽين ڌر بيمو پاليسي حد اندر ٻي ڌر جي زخمن، موت يا ملڪيت جي نقصان کي ڍڪي ٿو؛ عام طور بيمه ٿيل گاڏيءَ جو پنهنجو نقصان نه. باهه يا ملڪيت جون پاليسيون معاهدي موجب نقد، مرمت، مٽاسٽا يا بحاليءَ سان ادائيگي ڪري سگهن ٿيون. جنگ ۽ دهشتگردي اڪثر خارج يا اضافي ڪوريج سان موجود آهن. گهسجڻ، ڄاڻي واڻي نقصان ۽ ٻيا درج ٿيل استثنا به ادائيگي روڪي سگهن ٿا. لکيل بیمه نامه ۾ بيمه ڪندڙ ۽ پتو، بيمه ٿيل شيءِ، بيمه ٿيل رقم، بيمو قدر، مدو، حق البیمه، ادائيگيءَ جو وقت ۽ جاءِ، ۽ خطري جي جائزي ۾ استعمال ٿيل ڄاڻ درج هجڻ گهرجي. پيداوار موجب بيمه ڪندڙ تذکره يا ٻي سڃاڻپ، ملڪيت يا ڪرائي جا ڪاغذ، قدر جا رڪارڊ، پگهار ڄاڻ، انوائس، پيڪنگ لسٽ يا واي بل گهري سگهي ٿو. قبوليت، ڪٽوتي، علائقائي حد، ٻيهر بيمو ۽ ادائيگيءَ جا بندوبست معاهدي موجب آهن. ايجنٽ ۽ بروڪر وٽ لاڳاپيل لائسنس هجي. عوامي پينشن کي هن وقت ٻيهر شروع ٿيل ادائيگيءَ تي ٻڌل سماجي بيمو نظام طور تصديق نه ڪيو ويو آهي. مالي سال 1403، جيڪو 20 مارچ 2024 تي شروع ٿيو، کان سرڪاري ملازمن جون ادائيگيون بند ڪيون ويون، ۽ 2021 کان پينشن ادائيگيون رڪيل آهن؛ البت ناڻي واري وزارت پينشنرن لاءِ ادائيگي ۽ تصفيي جون تاريخون شايع ڪري ٿي. اهو اڳين دعوائن يا حقن جو انتظام ڏيکاري ٿو، باقاعده حصن جي بحالي نه. موجود تحقيق موجب عام حادثي يا بيماريءَ جي نقد فائدي جو نظام قائم ناهي. تاريخي طور خانگي ملازمن کي وسيع سماجي بيمو عام طور حاصل نه هو. موجود تحقيق موجب افغانستان جي ليبر قانون ۾ 65 سالن تي ملازمت ڇڏيندڙ ملازم لاءِ ڏهن مهينن جي اجرت جي آخرِ خدمت ادائيگي آهي. اها خانگي بيمو کان الڳ آهي. ملازمت ڏيندڙ اختياري مزدور معاوضي يا ملازم بيمو به وٺي سگهن ٿا؛ ANIC جهڙيون شيون موت، مستقل، عارضي يا جزوي معذوري ۽ طبي خرچ ڍڪي سگهن ٿيون. اهڙيون پاليسيون عام طور هڪ سال جون آهن؛ پريميئم ڪم جي قسم ۽ سالياني وڪري موجب آهي ۽ عوامي سماجي بيمو جو متبادل ناهي. موجوده عوامي پريميئم جدول تصديق ٿيل ناهي. پريميئم عام طور بيمه ٿيل شيءِ، قدر، سرگرمي، خطري، مدي ۽ حدن تي دارومدار رکي ٿو. ANIC جي صحت پيداوار هڪ سال لاءِ وڌ ۾ وڌ 500,000 AF دعويٰ ادائيگي ڄاڻائي ٿي. سفر جون پيداوار صفحا مدي بابت تڪراري انگ ڏين ٿا: هڪ ڏينهن کان ڇهه مهينا ۽ 15 ڏينهن کان هڪ سال؛ صحيح مدت صحيح ٿيل معاهدو طئي ڪري ٿو. دعويٰ لاءِ بيمه ڪندڙ کي دير کانسواءِ ٻڌايو ۽ اصل بیمه نامه، دعويٰ اطلاع، سڃاڻپ ۽ ملڪيت ثبوت، انوائس ۽ گهربل پوليس رپورٽ يا سروي ڏيو. باهه جي پيداوار صفحي تي نقصان جي 15 ڏينهن اندر لکيل اطلاع گهربل آهي. سامان دعوائن لاءِ انوائس، پيڪنگ لسٽ، بل آف ليڊنگ يا ٽرڪ واي بل، بندرگاهه يا گهٽ پهچ جو ثبوت ۽ سروي رپورٽ گهربل ٿي سگهي ٿي. موجود تحقيق ۾ قانوني عام ادائيگي مهلت تصديق ٿيل ناهي. تڪرار معاهدي ۽ لاڳو بيمو يا تجارتي قانون موجب ٿين ٿا؛ شايع ٿيل قانوني ڍانچو تجارتي عدالت ۽ ثالثي جو حوالو ڏئي ٿو، پر موجوده طريقو مڪمل تصديق ٿيل ناهي. ناڻي واري وزارت جي 9 جولاءِ 2019 واري حتمي قانوني متن ۾ خانداني ۽ عام تڪافل، تڪافل ونڊوز، بروڪرن ۽ ايجنٽن جا ضابطا آهن. عملي لائسنس ۽ موجوده مارڪيٽ سرگرمي تصديق ٿيل ناهي. خانداني يا عام تڪافل هلائيندڙ لاءِ AFs 70,000,000 ۽ بروڪر لاءِ AFs 1,500,000 جا تجويز ڪيل سرمايو انگ مسودي جا ضابطا آهن، صارف پريميئم نه. فعال خانداني تڪافل يا لائيف بيمو مارڪيٽ ڀروسي سان تصديق ٿيل ناهي. موجوده پاليسي منسوخ نه ڪريو جيستائين متبادل ڪوريج لکيت ۾ پڪي نه ٿئي. ختم ٿيڻ، منسوخي، اڻادا پريميئم، ملڪيت جي منتقلي ۽ بيمه ٿيل شيءِ، هنڌ يا حالت جي تبديلي معاهدي ۾ ڏسو. Commercial Code جي آرٽيڪل 906 موجب خطري، هنڌ يا حالت ۾ اهم تبديلي ٻڌائڻ گهرجي؛ نه ٻڌائڻ سان تڪرار يا ڪوريج وڃائڻ ٿي سگهي ٿو. مرڪزي پاليسي منتقلي نظام تصديق ٿيل ناهي. بيمو ڪاروبارن، اين جي اوز، واپارين، گاڏين جي مالڪن، منصوبن، سفر ۽ رسمي ملازمت ڏيندڙن لاءِ خاص لاڳاپيل آهي؛ گهرن کي رسائيءَ جي کوٽ، گهٽ مارڪيٽ، اعتماد، ادائيگي ۽ سلامتيءَ سان لاڳاپيل استثنا درپيش ٿي سگهن ٿا. خاندان جي مدد، غيررسمي سهائتا ۽ انساني امداد مالي تڪليف گهٽائي سگهن ٿا، پر بيمو ناهن.