افغانستان دَ کار قانون

رسمی چارچوب Labour Law No. 35 of 2007، Official Gazette No. 914 اَیه. وزارت‌خونه و حکومتی نهاد، مشترک و خصوصی آژانس، مستقل کمیسیون، داخلی و خارجی غیردولتی سازمان‌ئون کارگر پوشش دَده؛ عموماً نظامی، پلیس و ملی امنیت بخش اداری کارمند‌ئون هم، هرچند ویژه قانون بَتونه بَبو. خارجی کارگرون معمولاً کاری مجوز یا معرفی‌نامه لازم دارنه و خارجی شهروند جدا مقررات پیروی کَردن. خصوصی کاریابی آژانس‌ئون Ministry of Labor and Social Affairs (MoLSA) تأیید لازم دارنه. غیررسمی روزانه یا موقتی کار عموماً عملی حمایت ضعیف دارنه یا مؤثر پوشش بیرون بَتونه بَبو. کتبی کار قرارداد مدت‌دار یا بی‌مدت بَتونه بَبو. قانونی مبنا، کار یا پیشه، مزد و افزوده، کاری ساعت، مرخصی، محل‌کار یا سازمانی واحد، امضا تاریخ و مدت ثبت بَکونه. کارفرما، کارگر و MoLSA جدا نسخه گیرن. مدت‌دار قرارداد عموماً یک سال؛ دو طرف توافق تمدید کَردن و سررسیدِ پَس یک ماه دَ هیچ‌کدوم اقدام نَکَرده، همون شرط‌ئونِ وَر ادامه بَتونه. آزمایشی مدت حداکثر سه ماه اَیه؛ 18 سال کم‌سن کارگر قانونی نماینده وَر قرارداد امضا کونه. قرارداد تغییر دوطرفه توافق خواد و Labour Law حمایتِ کم‌تر مَکونه. عادی کاری ساعت میانگین هفته‌ای 40 ساعتِ نه بَشتَر بَبو. یک‌ساعتی نماز یا ناهار وقفه کاری ساعت حساب نَییه؛ جمعه هفته‌وار استراحت روز اَیه. 15 تا 18 سال کارگر، باردار کارگر و زیرزمینی یا زیان‌آور کارگر بَرای کم‌تر حد دارنه. اعلام‌شده حد 15 تا 18 سال کارگر و باردار کارگر بَرای 35 ساعت هفته‌وار؛ زیرزمینی یا بهداشت‌زیان کار بَرای 30 ساعت اَیه. اضافه‌کاری مزد عادی ساعتی نرخِ 25% بَشتَر و آخرهفته یا عمومی تعطیلی بَرای 50% بَشتَر اَیه. عمومی تعطیلی کار توافق، کارفرما تأیید و واجدشرط فوری یا پیوسته‌خدمت دلیل خواد. سالانه مزددار تفریح مرخصی معمول 20 روز، 18 سال کم‌سن بَرای 25 روز و زیرزمینی یا زیان‌آور کار بَرای 30 روز اَیه. کارگر معمولاً 11 ماه پَس سالانه مرخصی مستحق بَبو. فوری مرخصی سالانه 10 روز تا، بیماری مرخصی سالانه 20 روز تا اَیه؛ پنج روز پیوسته بیماری پَس پزشکی گواهی لازمه. زایمان مزددار مرخصی 90 روز اَیه؛ غیرعادی زایمان یا دوقلو بَرای افزوده 15 روز. حج مرخصی یک‌بار 45 روز تا بَتونه بَبو. مصرف‌نَبوی تفریح مرخصی تناسبی مزد بَبو. کارفرما مرخصی برنامه آماده کونه؛ فصلی کارگر بَرای متناسب حق بَتونه بَبو. قرارداد یا انتصاب تاریخِ پَس مزد شروع بَبو؛ ماهانه، هر 15 روز، هفتگی یا کارِ دانه‌شماری وَر پرداخت بَتونه بَبو. خصوصی و غیردولتی کارفرما کارگر وَر مزد توافق کَردن، اما Labour Law مزد حکومتی کارمند کمینه مزدِ کم‌تر نَییه شرط کونه. وارسی‌شده اولیه منبع‌ئون دَ روزآمد افغان افغانی مبلغ تأیید نَبو؛ معتبر مبلغ فرض مَکون. مزد تبعیض ممنوع اَیه؛ خوراکی کمک‌هزینه یا دیگه افزوده بَتونه بَبو. عمومی تعطیلی کار، دو هفته دَ جبرانی روز نَده، عادی مزدِ دوبرابر بَبو. واجدشرط کاری توقف دَ دو ماه اول 100% و سوم و چارم ماه 50% پرداخت اعلام بَبو؛ فصلی و روزانه کار استثنا دارنه. اجتماعی حمایت مقررات ناتوانی، مرگ و بازنشستگی چارچوب دَره، اما عملی دسترسی پراکنده اَیه. Labour Law استخدام، مزد و افزوده، پیشه، آموزش و اجتماعی بیمه دَ تبعیض ممنوع کونه. کارفرما شغلی ایمنی و بهداشت وظیفه دَره؛ ایمنی وسیله، کمک اولیه، درمان، ترابری و کارِ آسیب پزشکی هزینه دربر بَگیره. حادثه سه روز دَ MoLSA گزارش بَبو. وزارت بهداشت و MoLSA کاری بیماری و زیان‌آور شغل‌ئون مشخص کَردن. زن‌ئون و جوون کارگر جسمانی سخت، بهداشت‌زیان و زیرزمینی کار محدود اَیه؛ 18 سال کم‌سن خطرناک کودک کار ممنوع اَیه. چارچوب 244 زیان‌آور کار و 31 بدترین کودک‌کاری شکل شناسایی کونه؛ معدن، خشت‌سازی، شیمیایی کار، بلندی کار، خطرناک ترابری، گدایی و بدهی‌محور کار شامل اَیه. 2024 کار تخمین دَ 5 تا 14 سال بچه‌ئون 22% کار کَردن و 15 تا 17 ساله‌ئون 3.4% خطرناک کار دَ بَبو. رسمی تبعیض‌نکردن مقررات زن‌ئون کارِ واقعی دسترسی شدید محدودیت وَر هم‌زمان اَیه. محدودیت بیشتر شغل‌ئون اثر کونه؛ 2022 دَ NGO کارِ ممنوع و 2023 دَ ملل متحد کار محدودیت شروع بَبو و 2024 PVPV چارچوب وَر کشورگسترده دسترسی مانع‌ئون بَشتَر بَمو. قانونی متن و واقعی کار بگرفتن یا نگه‌داشتن یکسان حساب مَکون. غیررسمی کارگر، زن‌ئون و بچه‌ئون مؤثر حمایتِ محدودتر دسترسی دارنه. کارگر و کارفرما داوطلبانه اجتماعی سازمان‌ئون وَر اتحادیه بسازن و کارمند پیوستن حق اعلام بَبو. حکومتی یا سیاسی مالی‌دادن ممنوع اَیه. High Labour Council عالی‌ترین کار تصمیم‌گیری نهاد اَیه. 2025 تصویب‌شده MoLSA رهنمود کار موضوع و کارگر حق دفتری پیش‌بینی کونه؛ National Union of Afghanistan Employees، اتحادیه‌ئون، خصوصی کاریابی آژانس‌ئون، اتاق‌ئون، کشاورزی و دامداری گروه‌ئون و پیشه‌ورون مشارکت دارنه. افغانستان ILO C100، C105، C111، C138 و C182 تصویب کَرده؛ C087، C098 و C029 نه. وارسی‌شده منبع‌ئون جمعی چانه‌زنی یا اعتصاب روند روشن ثابت نَکَن؛ عملی اتحادیه استقلال و آزادی محدود اَیه. کاری دعوا پیله کارفرما و کارگر مستقیم گفتگو بَتونه بَبو. رسمی پرونده پَس سازمانی Labour Dispute Settlement Commission، High Commission of Work Related Dispute Resolution و ذی‌صلاح دادگاه وَر بره. انضباطی شکایت سازمانی کمیسیون، Central Dispute Settlement Commission و پَس دادگاه وَر بَتونه بره. غیرقانونی اخراج پَس کارگرِ بَرگشتن بَتونه ممکن بَبو. MoLSA بازرسی و شکایت خدمت جداگانه اداری مسیر اَیه. گزارش‌ئون 2024 نیمه اول دَ 462 کارگر شکایت رسیدگی‌شده ثبت کَردن؛ 2026 گزارش دَ 50 دادخواست، 45 رسیدگی‌شده پرونده و 292 کارگر حق برگشت ثبت کَرد. قانونی پرونده ضرب‌الاجل، عمومی هزینه، حکمیت روند یا معیار مدت وارسی‌شده منبع‌ئون دَ ثابت نَبو. دوطرفه توافق، مدت‌دار مدت سررسید، بازنشستگی، مرگ، ناتوان‌کننده بیماری، شیش ماه بَشتَر کاری توقف، سازمان انحلال یا نیرو کم‌کَردن، نهایی محکومیتِ کارِ جلوگیری، اخطار‌ئون پَس تکراری تخلف، جابه‌جایی پَس کارگر رد یا آزمایشی ناکامی وَر کار تمام بَتونه بَبو. اخراج پیله کارفرما بَتونه بَبو اگه ممکن اَیه کارگرِ مشابه کارِ منتقل بَکونه. بی‌مدت قرارداد کارگر معمولاً یک ماه کتبی پیش‌آگهی دَده؛ وارسی‌شده منبع‌ئون عمومی جایگزین‌پرداخت مقرره ثابت نَکَن. مرخصی‌دار کار سازمان انحلال نَبو، انتقال، اخراج یا استعفا وَر استفاده نَبو. گروهی اخراج MoLSA تأیید خواد؛ طولانی توقف پَس تعطیل MoLSA وَر سه ماه پیش‌آگهی دَده. Labour Law و مقایسه‌ای منبع‌ئون وَر گزارش‌شده اخراجِ جبرانی: یک سال خدمتِ پَس یک ماه، یک تا پنج سال پَس دو ماه، پنج تا ده سال پَس چار ماه و ده سال بَشتَر پَس شیش ماه؛ دقیق محلی متن وارسی خواد. غیرقانونی اخراجِ پَس برگشت کار و اخراج مدت مزد و مزایا، پیشین شیش ماه میانگین وَر حساب بَبو، بَتونه بَبو. MoLSA دَ Directorate of Labor Inspection and Guidance مرکز و ولایت‌ئون دَ قرارداد، کاری ساعت، مزد، ایمنی، مرخصی، انضباط، دعوا و کاری مجوز وارسی کونه. MoLSA 2025 چارک اول دَ 118 نهاد بازرسی، 8,485 افغان کارگر و مجوز موضوع وَر ارجاع 43 خارجی کارگر گزارش کَرد؛ 2026 گزارش دَ 470 حکومتی و غیردولتی نهاد بازرسی ثبت بَبو. کارگر، کارآموز و کارفرما شکایت خدمت استفاده کَردن، اما اجرا ظرفیت، بی‌طرفی و شخصی امنیت فرق کونه. شکایت یا مجوز بَرای معتبر عمومی هزینه، قانونی مهلت یا معیار رسیدگی زمان مشخص نَبو. حقِ عملی اثر کاری شکل، سند، مسئول نهاد، محلی دسترسی و موجود روندِ استفاده امنیت وَر وابسته اَیه.