Кӯдакони то 18-сола тибқи Конвенсияи ҳуқуқи кӯдак ҳифз мешаванд, аммо қоидаҳои синнусолӣ ва татбиқи онҳо вобаста ба масъалаи ҳуқуқӣ фарқ мекунанд. Сабти таваллуд тавассути Раёсати сабти аҳолӣ, ки онро Идораи сабти асноди шаҳрвандӣ ё низоми омори ҳаётӣ низ меноманд, барои тасдиқи синну сол ва дастрасӣ ба мактаб, ҳимоя, хизматрасониҳои расмӣ ва кори баъдӣ мусоидат мекунад; таҳқиқоти MICS барои солҳои 2022–23 муайян кард, ки 58% кӯдакони то панҷсола шаҳодатномаи таваллуд надоранд. Гирифтани тазкира ё тазкираи электронӣ метавонад тасдиқи маҳаллӣ, акс, сабти биометрӣ ва ҳуҷҷатҳои хеши мардро талаб кунад; тартиб вобаста ба макон ва вазъи оила фарқ мекунад. Таҳсили ибтидоии расмӣ роҳи асосии таълим барои кӯдакон аст. Аз соли 2022 духтарон аз таҳсилоти миёна маҳрум шудаанд ва баъдтар маҳдудиятҳо таҳсилоти олиро низ фаро гирифтанд; ЮНИСЕФ соли 2025 хабар дод, ки 2.2 миллион духтар аз таҳсил пас аз зинаи ибтидоӣ маҳрум буданд. Таҳсилоти ҷамъиятӣ, синфҳои суръатбахш ва барномаҳои ғайрирасмӣ метавонанд алтернативаи омӯзишӣ бошанд, аммо худ аз худ ҳамон пешрафт ё эътирофи таҳсили расмиро таъмин намекунанд. Масофа, камбизоатӣ, ноамнӣ, оворагӣ, маъюбӣ, набудани ҳуҷҷат ва камбуди омӯзгорони зан метавонанд дастрасиро маҳдуд кунанд. Дар барномаҳои Созмони Милали Муттаҳид наврасӣ одатан синни тақрибан 10 то 19 сол ҳисобида мешавад, аммо дар Афғонистон барои ҳамаи бахшҳо як гурӯҳи ягонаи қонунии ҷавонон муайян нашудааст. Ҷавонон аксар вақт байни таҳсил, омӯзиши малакаҳо, кори ғайрирасмӣ, издивоҷ, падару модар шудан ва муҳоҷират бе роҳи расмии пешбинишаванда ҳаракат мекунанд. Духтарон бо маҳдудиятҳои таҳсил, кор, ҳаракат ва иштироки ҷамъиятӣ рӯбарӯянд; писарон бештар дар хатари меҳнати кӯдак, муҳоҷират, ҷалб ва масъалаҳои ҳимоя қарор мегиранд. Барномаҳои ҷавонон, ташаббусҳои ҷамъиятӣ ва хизматрасониҳое чун Хати саломатии ҷавонони ЮНФПА лоиҳавӣ мебошанд, аз ин рӯ мавҷудияти онҳоро бояд дар маҳал санҷид. Зиндагии калонсолон асосан бар кори ғайрирасмӣ, масъулиятҳои хонаводагӣ ва дастгирии оилавӣ ташкил шудааст. Дастрасӣ ба рӯзгор аз камбизоатӣ, ҷинс, макон, ҳуҷҷатгузорӣ, амният ва бозгашт аз оворагӣ вобаста аст. Омӯзиши касбӣ, кори хонагӣ ва рӯзгори ҷамъиятӣ метавонанд алтернативаҳои амалӣ бошанд, аммо миқёс ва эътирофи онҳо маҳдуд аст. Маҳдудиятҳои таҳсил, шуғл ва иштироки ҷамъиятии занон имкониятҳои гузаришро ба таври назаррас кам мекунанд. Издивоҷ, ҳомиладорӣ ва падару модар шудан метавонанд манзил, даромад, ҳаракат ва дастрасӣ ба хизматрасониҳоро тағйир диҳанд. Тибқи MICS барои солҳои 2022–23, 38.9% занони синни 20 то 49-сола бори аввал пеш аз 18-солагӣ издивоҷ карда буданд; фарқияти байни вилоятҳо назаррас буд. Камбизоатӣ, маҳрумият аз мактаб ва оворагӣ метавонанд хатари издивоҷи кӯдак ё маҷбуриро зиёд кунанд. Никоҳ, пирони оила, шахсони динӣ ва расмиёти урфӣ метавонанд издивоҷро ғайрирасмӣ ташкил ё дастгирӣ кунанд; аммо бақайдгирӣ, ризоият ва оқибатҳои ҳимоявӣ гуногунанд ва дар тамоми Афғонистон ҳукми ягона дода намешавад. Одамони калонсол одатан ба оила, хешовандон, ҳамсояҳо ва дастгирии ҷамъиятӣ такя мекунанд. Дар Афғонистон нафақаи умумимиллии фарогири пиронсолӣ ё низоми дастраси нигоҳубини дарозмуддати дараҷабандӣ бо далел тасдиқ нашудааст. Низомҳои меросии нафақаи хизматчиёни давлатӣ ва амниятӣ танҳо қисми маҳдуди қувваи кориро фаро мегирифтанд; пардохт ё ислоҳоти баъд аз соли 2021 номуайян аст. Кӯмаки башардӯстонаи нақдӣ, ғизоӣ ё манзилӣ метавонад осебпазириро кам кунад, аммо нафақаи мунтазам нест. Вобастагӣ аз нигоҳубин асосан дар хонавода ҳал мешавад, аксаран аз ҷониби хешовандони зан; ихтиёриён ва хизматрасониҳои башардӯстона ё созмонҳои ғайридавлатӣ барои маъюбон танҳо дар баъзе ҷойҳо дастрасанд. Маъюбӣ метавонад ба ҳар синну сол ва гузариши зиндагӣ таъсир расонад. Нақлиёт, биноҳои дастнорас, доғгузорӣ, монеаҳои иртиботӣ, хароҷот, набудани ҳуҷҷат ва маҳдудиятҳои гендерӣ метавонанд дастрасӣ ба таҳсил, кор, нигоҳубин ва ҳимояро боздоранд. Дар таҳқиқоти дастрас кафолати миллӣ ва яксон оид ба кумакпулӣ ё нигоҳубин барои Афғонистон тасдиқ нашудааст, бинобар ин мутобиқсозии мувофиқ ва хизматрасониҳои маҳаллиро бояд барои ҳар маврид санҷид. Оворагӣ, бозгашт, хушксолӣ, заминларза, ноамнии вобаста ба низоъ, камбизоатӣ ва зарбаҳои ғизоӣ ё даромад метавонанд таҳсил, шуғл, вақти издивоҷ, нигоҳубин ва ҳамбастагии оиларо қатъ кунанд. UNHCR хабар дод, ки соли 2025 тақрибан 2.9 миллион бозгашт, аз ҷумла бозгаштҳои маҷбурӣ, сурат гирифт. Кӯдакон ва ҷавонони бозгашта метавонанд ҳуҷҷат, манзил, дастрасӣ ба мактаб, рӯзгор ё шабакаҳои маҳаллӣ надошта бошанд. Дастгирии амалӣ метавонад пайгирӣ ва муттаҳидсозии оила, роҳнамоӣ ба ҳимоя, манзил, идомаи таҳсил, ҳуҷҷатҳои шаҳрвандӣ ва кӯмак ба рӯзгорро тавассути Раёсати гурезаҳо ва бозгаштагон, ниҳодҳои СММ ё созмонҳои ғайридавлатии аккредитатсияшуда дар бар гирад. Дастрасӣ аз барнома, маблағгузорӣ ва ноҳия вобаста аст; пирони маҳаллӣ, шӯроҳо ва пешвоёни динӣ метавонанд дастрасӣ ё дастгирӣ расонанд, аммо ҳуқуқ ё қувваи ҳуқуқии низоми расмии ҳимоя ва адолатро надоранд.
Марҳилаҳои зиндагӣ дар Афғонистон
Марҳилаҳои зиндагӣ дар Афғонистонро синну сол, нақшҳои оилавӣ, таҳсил, кор, издивоҷ, оворагӣ ва дастрасӣ ба ҳуҷҷатҳо ва хизматрасониҳо муайян мекунанд. Шабакаҳои оилавӣ ва ҷамъиятӣ аксар вақт манзил, даромад, нигоҳубин ва ҳимоя медиҳанд, дар ҳоле ки дастгирии расмӣ пароканда буда, вобаста ба вилоят, ҷинс, амният ва шаҳр ё деҳот фарқ мекунад. Низоъ, камбизоатӣ ва оворагӣ метавонанд таҳсил, рӯзгор, нигоҳубин ва устувории оиларо қатъ кунанд.
VivAVia can make mistakes. Check important information.