Karên pîşeyî li Afghanistanê çandinî û xwedîkirina heywanan, kanzayîn, hilberîn, avahîsazî û tamîrkirin, firotina mezin û biçûk, mêvandariya, veguhastin, perwerde, xebata tenduristî û civakî, darayî, hesabdarî, karûbarên hiqûqî, endezyarî, zanist, medya, çand, ewlehî, karê malê û çalakiyên mirovî dihewîne. Peyvên herêmî yên têkildarî kar ev in: کار (kar) ji bo kar, وظیفه (wazifa) ji bo karek, مسلک (maslak) û حرفه (herfa) ji bo pîşe an esnafî, û کارگر (kargar) ji bo karker. Rêyên hevpar ên gihîştina kar torên malbatî û civakî, karsaziyên malbatî, xebata serbixwe, fêrbûna li kargehan, şagirtîya bi pere an bêpere, fêrbûna di cihê kar de û karê rojane an demsalî yê bi mûçe ne. Kes dikarin bi perwerdeya teknîkî û pîşeyî, kursên kurt, zanîngeh an belgeyên pisporiyê jêhatî bibin; paşê ji bo roleke taybet tên hilbijartin. Pîşeyên bi rêzikname ve girêdayî nirxandina belgeyan, biryara nirxandinê û tomarkirin an destûrnameyê jî dixwazin. Pîşeyên tenduristiyê belgeyên akademîk û nasnameyê dixwazin; tê ragihandin ku nirxandina belgeyan nêzîkî 3–5 rojên xebatê digire, lê biryara nirxandin û destûrdayînê bi desthilata berpirsiyar ve girêdayî ye. Bijîşk û personelên din ên tenduristiyê divê destûrnameyê bistînin; şertên mamosteyan, karên xizmeta giştî û ajokaran li gorî sektorê diguhere. Wezareta Kar û Karûbarên Civakî, Wezareta Perwerde û desthilatên teknîkî û pîşeyî, Wezareta Tenduristiya Giştî, Encumena Bijîşkan, nivîsgehên destûrdayîn û tomarkirinê, desthilatên veguhastinê û rêveberiyên parêzgehan dikarin berpirsiyariyên cuda hebin. Bawernameyên biyanî û destûrnameyên kar jî bi desthilata û sektora têkildar ve girêdayî ne. Mercên kar gelek caran karê nefermî, serbixwe, malbatî, rojane an demsalî dihewînin; dahat ne birêkûpêk e û parastin an sepandin kêm e. Avahîsazî, kanzayîn, çandinî, kargeh û veguhastin xetereyên taybet ên ewlehiya kar hene. Jin bi sînordariyên giran ên gihîştina fermî ya aborî re rû bi rû ne. Daneyên malbatan ên UNDP yên 2024 ragihandin ku nêzîkî 6–7% ji jinên di temenê karê de dixebitin, li hemberî 83–84% ji mêran; karsaziyên xwedîjin, hilberîna li malê û projeyên mirovî an debara jiyanê alternatîfên belgekirî peyda dikin, her çend gihîştin li gorî parêzgeh, belgekirin, ewlehî û rêgezên herêmî diguhere. Rêgezeke hevpar a pêşketinê ji şagirtî dest pê dike, ber bi karkerê jêhatî û hostayê ve diçe û dikare bi karkerê serbixwe re bidome; paşê kes dikare karsaziyeke biçûk ava bike. Bawernameyên fermî dikarin piştgiriyê bidin derbasbûna bo karên pisporî an bi rêzikname ve girêdayî. Pergalên naskirin û belgekirinê hatine belgekirin, lê sepandina wan li seranserê welêt hîn parçebûyî ye. Delîl tune ku tarîf, dema pêvajoyê an rêça pêşketinê ya yekgirtî ya neteweyî hebe; ji ber vê yekê divê lêçûnên perwerde, belge, destûrname, veguhastin û naskirina pisporiyê li herêmê bên piştrastkirin. Delîlên heyî parçebûyî ne û hin texmîn kevn in, ji ber vê yekê ew piştgiriyê nadin texmînkirina jimareyên niha yên neteweyî.
Pîşeyên Afghanistanê
Kar li Afghanistanê çandinî, bazirganî, avahîsazî, veguhastin, perwerde, lênihêrîna tenduristiyê, rêveberiya giştî, karûbarên teknîkî, ICT, xebata mirovî û gelek komên din ên pîşeyî dihewîne. Delîl nîşan nadin ku Afghanistanê ji bo hemû pîşeyan tomarnameyeke berfireh û bi awayekî yekgirtî tê sepandin; ji ber vê yekê gihîştina kar bi gelemperî li gorî rol, sektor û parêzgehê ye, ne li gorî yek şertê neteweyî yê destpêkê. Mirov bi gelemperî bi rêya torên malbatî an civakî, xebata serbixwe, şagirtî an fêrbûna di cihê kar de dest bi kar dikin; lê rolên bi rêzikname ve girêdayî kontrolên din ên pisporiyê û destûrnameyê dixwazin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.