په افغانستان کې د کار په ډګر کې کرنه او مالداري، کانکېندنه، تولید، ودانیز کار او ترمیم، عمده او پرچون پلور، مېلمهپالنه، ترانسپورټ، زدهکړه، روغتیا او ټولنیز کار، مالي چارې، محاسبه، حقوقي خدمتونه، انجینري، ساینس، رسنۍ، کلتور، امنیت، کورني کارونه او بشري فعالیتونه شامل دي. په سیمهییزو ژبو کې کار د کار لپاره، وظیفه د دندې لپاره، مسلک او حرفه د مسلک یا کسب لپاره، او کارګر د کارکوونکي لپاره کارېږي. د کار عامې لارې د کورنۍ او ټولنې اړیکې، د کورنۍ کاروبارونه، خپلواک کار، په ورکشاپ کې زدهکړه، معاش لرونکې یا بېمعاشه شاګردي، د کار پر مهال زدهکړه او ورځنی یا موسمي مزدوري دي. رسمي وړتیاوې له تخنیکي او مسلکي زدهکړو، لنډو کورسونو، پوهنتونونو یا مسلکي سندونو ترلاسه کېدای شي، چې وروسته د ځانګړې دندې لپاره ګومارنه کېږي. تنظیم شوي مسلکونه د وړتیا د اسنادو ارزونه، د ارزونې پرېکړه او ثبت یا جواز هم غواړي. روغتیايي مسلکونه علمي او د هویت اسناد غواړي؛ د اسنادو ارزونه شاوخوا ۳–۵ کاري ورځې وخت نیسي، خو د ارزونې او جواز پرېکړه د اړوندې ادارې پورې تړلې ده. ډاکټران او نور روغتیايي کارکوونکي جواز ته اړتیا لري، په داسې حال کې چې د ښوونکو، دولتي خدمتونو او موټرچلوونکو شرطونه د سکټور له مخې توپیر لري. د کار او ټولنیزو چارو وزارت، د پوهنې وزارت او تخنیکي او مسلکي چارواکي، د عامې روغتیا وزارت، طبي شورا، د جواز او ثبت دفترونه، د ترانسپورټ چارواکي او ولایتي ادارې ښايي بېلابېل مسؤلیتونه ولري. د بهرنیو وړتیاوو او کاري جوازونو چارې هم پر اړوندې ادارې او سکټور پورې تړلې دي. کاري شرایطو کې ډېر ځله غیررسمي، خپلواک، د کورنۍ پر بنسټ، ورځنی یا موسمي کار شامل وي؛ عاید نامنظم وي او پوښښ یا د قواعدو پلي کېدل محدود وي. ودانیز کار، کانکېندنه، کرنه، ورکشاپونه او ترانسپورټ د حرفوي خوندیتوب ځانګړي خطرونه لري. ښځې رسمي اقتصادي فعالیت ته له سختو محدودیتونو سره مخ دي. د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام د ۲۰۲۴ کال د کورنیو معلوماتو له مخې، د کاري عمر نږدې ۶–۷ سلنه ښځې د کار په حال کې وې، په پرتله کې د نارینهوو کچه ۸۳–۸۴ سلنه وه. د ښځو ملکیتي کاروبارونه، په کور کې تولید او بشري یا د ژوندانه د سرچینو پروژې مستند بدیلونه برابروي، خو لاسرسی د ولایت، اسنادو، امنیت او سیمهییزو قواعدو له مخې توپیر لري. یو عام پرمختګ له شاګرد څخه ماهر کارګر، استاد یا خپلواک کارکوونکي ته او بیا کوچني کاروبار ته دی؛ رسمي اسناد ځانګړو یا تنظیم شوو دندو ته په تګ کې مرسته کولای شي. د پېژندنې او تصدیق سیستمونه مستند شوي، خو په ټول هېواد کې یې پلي کېدل ټوټهټوټه پاتې دي. د ټولو لپاره یو شان ملي تعرفه، د پروسې ټاکلی وخت یا د مسلک د پرمختګ زینه ثابته شوې نه ده؛ نو د روزنې، اسنادو، جواز، ترانسپورټ او د وړتیا د ارزونې لګښتونه باید په سیمه کې تایید شي. شته شواهد ټوټهټوټه دي او ځینې اټکلونه زاړه دي، نو د اوسنیو ملي شمېرنو د اټکل لپاره بسنه نه کوي.
مسلکونه په افغانستان کې
په افغانستان کې کار کرنه، سوداګري، ودانیز کار، ترانسپورټ، زدهکړه، روغتیايي پاملرنه، عامه اداره، تخنیکي خدمتونه، معلوماتي او مخابراتي ټکنالوژي، بشري مرستې او ډېرې نورې کاري ډلې رانغاړي. داسې شواهد نشته چې په افغانستان کې د ټولو مسلکونو یو بشپړ او په یوشان ډول پلي کېدونکی نوملړ وي؛ نو لاسرسی عموماً پر دنده، سکټور او ولایت پورې تړلی وي، نه پر یوه ملي د ننوتلو شرط. خلک معمولاً د کورنۍ یا ټولنې د اړیکو، خپلواک کار، شاګردۍ یا د کار پر مهال د زدهکړې له لارې کار ته داخلېږي، خو تنظیم شوي مسلکونه د وړتیاوو اضافي ارزونه او جواز غواړي.
VivAVia can make mistakes. Check important information.