کم — افغانستان وچ

افغانستان دا کم دا نظام سرکاری خدمت، نجی کمپنیواں، غیر سرکاری تنظیمیں، بین الاقوامی تنظیمیں، خاندانی کاروبار، کھیتی باڑی، تجارت، تعمیرات، نقل و حمل، پیداوار، تعلیم، صحت دی نگہداشت، تکنیکی خدمتاں تے انسانی امدادی کم نوں ملا کے بنیا اے۔ زراعت ہݨ وی روزی دا ہک وݙا ذریعہ اے، جݙاں جو گھݨے لوک عارضی مزدوری، چھوٹی سطح دی تجارت، آپݨے کم یا خاندانی تے برادری دے تعلقات دے ذریعے طے تھیوے کم نال آمدن کماؤندے ہن۔ رسمی کم وچ عام طور تے ہک پہچان والا آجر، واضح ذمہ واریاں تے متفقہ ادائیگی دا طریقہ ہوندا اے۔ تحریری معاہدہ کم دی نوعیت، اجرت یا الاؤنس، کم دا ویلا، چھٹی تے ٻیاں شرطاں درج کرسکدا اے۔ مزدور قانون (Labour Law) دا ڈھانچہ رسمی روزگار نال تعلق رکھدا اے، پر موجودہ یکجا متن تے عملی نفاذ دی افغانستان بھر وچ یکساں عوامی تصدیق نہیں ہوئی۔ غیر رسمی کم وچ تحریری معاہدہ نہ وی ہوسکدا اے، تے آمدن گھٹ یقینی، تحفظ کمزور تے تنازعاں حل کرݨ دے طریقے گھٹ ہوسکدے ہن۔ روزگار دا تعلق وسیع کم دی صورتحال دا صرف ہک حصہ اے۔ آجر کم کرݨ والے لوکاں نوں رکھدے تے کم دیاں شرطاں مقرر کردے ہن؛ کم کرݨ والے لوکاں نوں شناختی دستاویزاں، قابلیت، حوالیاں یا کم دے مطابق خاص اجازت دی لوڑ ہوسکدی اے۔ بے روزگاری نال عام طور تے پورے ملک وچ تصدیق شدہ رجسٹریشن، بیمہ یا بے روزگاری الاؤنس دا نظام نہیں جڑدا، ایس لئی بغیر اجرت کم دے لوک اکثر خاندان دی مدد، غیر رسمی موقعیاں، انسانی امداد یا محدود مدت دے روزی پروگراماں تے منحصر ہوندے ہن۔ پیشہ ورانہ رسائی کم دی نوعیت دے مطابق بدل دی اے۔ کجھ کم زیادہ تر تجربے، شاگردی یا کم دوران سکھݨ تے منحصر ہوندے ہن، جݙاں جو ضابطے دے تابع عہدیاں لئی قابلیت دی جانچ یا لائسنس دی لوڑ ہوسکدی اے۔ کاروباری سرگرمی غیر رسمی طور تے یا رجسٹرڈ ادارے دے ذریعے چلائی جاسکدی اے۔ رجسٹریشن، شعبہ وار اجازت نامے، ٹیکس دیاں ذمہ واریاں، سرمایہ، سلامتی تے ادائیگی دے انتظام سرگرمی، ملکیت، مقام تے ہدف بازار دے مطابق ہوندے ہن۔ ایس لئی کم بارے حقیقت پسندانہ فیصلے لئی مقامی اتھارٹی یا ادارے، ادائیگی دیاں شرطاں، ضروری دستاویزاں، سلامتی دیاں شرطاں تے کم دے انتظام دی قابل اعتمادیت دی جانچ ضروری اے۔