افغانستانین ایش سیستمی حکومَت خیدمَتی، خصوصی شرکتلر، غیرحکومتی تشکیلاتلار، بینالمللی تشکیلاتلار، آیلە کاروبارلاری، کؤندهتسهرووفاتی، تجارت، تیکینتی، نغلیات، تولید، تحصیل، ساغلاملیق، تخنیکی خیدمَتلر و انسانی یاردیم ایشلرینی بیرلشدیرر. کؤندهتسهرووفاتی دولانیشیغین باشلیجا منبعلریندن بیری اولاراق قالیر، چوخلو انسان ایسه گوندهلیک امک، کیچیک اؤلچوده تجارت، اؤزؤنهایشلەمە و یا آیلە و جامعه شبکهلری واسیطهسیله ترتیب اولونان ایشدن گَلیر آلیر. رسمی ایشده عموماً تانینان ایشوَرَن، معلوم و وظیفهلر و توافق اولونموش اؤدەنیش قایداسی اولور. یازیلی قرارداددا وظیفه، اؤدەنیش و یا اولاجاغ اضافی اؤدەنیشلر، ایش وقی، ایستراحَت و باشقا شرایط یازا بیلر. Əmək qanunu (Labour Law) چَروَهسی رسمی مشغوللوغا آیددیر، آنجاق اونون ایندیکی بیرلشدیرمیش متنی و عملی تطبیقی افغانستانین بوتونونده آچیق منبعلرده یئکدیللی تؤیید اولونماییب. غیررسمی ایشده یازیلی قرارداد اولمایا بیلر و بو ایشده گَلیر داها ناپایدار، حمایه داها ضعیف و اختلافلارین حلّی اوچون ایمکانلار داها آز اولا بیلر. امک رابطهسی داها گئنیش ایش وضعیتینین فقط بیری حصهسیدیر. ایشوَرَنلر ایشچیلری سئچیر و ایش شرایطینی مۆعیینلشدیرر؛ ایشچیلردن شَخسییت سَنَدلری، تخصصلر، تؤسییهلر و یا وظیفهیه مخصوص ایجازَه تلهب اولونا بیلر. ایشسیزلیک عموماً اؤلکه اؤزره تؤیید اولونموش قِید، سیغورتا و یا ایشسیزلیک کؤمَکی سیستمینه چیخیش یاراتمیر. بو سبَبه گؤره اؤدەنیشلی ایشی اولمایان انسانلار چوخ واخت آیلە دَستهییندن، غیررسمی ایمکانلاردان، انسانی یاردیمدان و یا مُددَتی دولانیشیق پروگراملاریندان آسلیدیلر. پیشهیه گؤره حرفهای چیخیش فَرقلَنیر. بعضی وظیفهلر اساساً تجربهیه، شاگردلیغا و یا ایش یئرینده اؤیرَنمهیه دایانیر، تنظیملَنَن وظیفهلر ایسه تخصصین یوخلانماسینی و یا لایسِنس تلهب ائده بیلر. کاروبار فالییتی غیررسمی شکیلده و یا قِید اولونموش تشکیلات واسیطهسیله آپاریلا بیلر. قِید، سکتور ایجازَهلری، مالیه وُجوبلاری، مالیهلشدیرمه، تۆلکهسیزلیک و اؤدەنیش قایدالاری فالییتدن، مالکیتدن، یئردن و هدف بازاردان آسلیدی. بونا گؤره واقعچی ایش قرارı یئرلی اورقانی و یا تشکیلاتی، اؤدەنیش شرایطینی، لازیم اولان سَنَدلری، تۆلکهسیزلیک شرایطینی و ایش توافقینین ائتمینانینی یوخلانیلماسینی تلهب ائدیر.
ایش و مشغوللوق Əfqanıstanda
Əfqanıستاندا ایشه اؤدەنیشلی مشغوللوق، اؤزؤنهایشلەمە، گوندهلیک امک، کؤندهتسهرووفاتی، اؤدەنیشسیز آیلە ایشی و ائوده گؤرولەن فالییتلر داخیلدیر. رسمی ایشلرده قراردادلار، اؤدەنیش، ایش وقی ضابطهلری و پیشه تلهبلری اولا بیلر، غیررسمی ایش ایسه چوخ واخت شخصی اؤلاغهلردن، یئرلی تلَبدن و وار اؤلان ایمکانلاردان آسلیدی. ایشه چیخیش و ایش شرایطی ولایت، سکتور، جینس، تحصیل، حرکت ایمکانلاری، تۆلکهسیزلیک و ایندیکی ایداری عمله گؤره دَییشیر.
VivAVia can make mistakes. Check important information.

