Әзербайжан мәҙәниәте бер генә үҙгәрмәй торған йәшәү рәүеше түгел, ә төрлө һәм бер генә ҡалыпҡа һыймай. Йолалар Бакуҙа, бәләкәй ҡалаларҙа, тау райондарында һәм ауыл йәмәғәттәрендә, шулай уҡ ғаиләләр һәм быуындар араһында айырылырға мөмкин. Әзербайжан теле, урындағы атамаһы Әзербайжан теле (Azərbaycan dili), милли мәҙәниәттең үҙәгендә тора. Ҡайһы бер социаль мөхиттәрҙә рус телен дә аңлайҙар, ә аҙсылыҡ йәмәғәттәре үҙ телдәрен һәм йолаларын һаҡлай. Әҙәбиәт һәм шиғриәт мәҙәни тормошта хөрмәтле урын биләй. Ғаилә һәм яҡын шәхси бәйләнештәр йыш ҡына мөһим роль уйнай. Оло кешеләргә ғәҙәттә айырым ихтирам күрһәтелә, ғаилә ағзалары аштарға, байрамдарға һәм мөһим ҡарарҙарға йыйылырға мөмкин. Ҡайһы бер йорттарҙа көтөлгән тәртип икенселәренә ҡарағанда традиционыраҡ булыуы ихтимал. Ҡунаҡсыллыҡ — Әзербайжанда киң ҡәҙерләнгән йола. Ҡунаҡтарға ҡара сәй, татлы ризыҡ, емеш, сәтләүек йәки тулы аш тәҡдим ителергә мөмкин, ҡайһы саҡта практик мәсьәләләр тураһында һөйләшеүгә тиклем. Аҙыҡтың кәмендә бер аҙын ҡабул итеү рәхмәт белдереүҙе күрһәтергә мөмкин, әммә әҙәпле баш тартыуҙы ғәҙәттә аңлайҙар. Аш-һыу мәҙәниәтенә плов, долма, кәбаб, аштар, икмәк һәм төбәккә хас ризыҡтар кеүек уртаҡ табын ризыҡтары инә. Сәйҙе йыш ҡына алмурутҡа оҡшаш стакандарҙа (armudu) бирәләр, уны ғәҙәттә шәкәр, ҡайнатма йәки татлы ризыҡ менән тәҡдим итәләр. Аштар тиҙ генә көндәлек ҡабымлыҡҡа ҡарағанда оҙағыраҡ дауам иткән социаль осрашыуҙар булырға мөмкин. Яҙҙы, яңырыуҙы һәм ғаилә берҙәмлеген билдәләгән иң билдәле мәҙәни байрамдарҙың береһе — Новруз байрамы (Novruz). Уның киң таралған өлөштәренә үҫенте алған бойҙай (samani), биҙәлгән өҫтәлдәр, татлы ризыҡтар, шәмдәр һәм байрамға тиклемге аҙналар менән бәйле йолалар инә. Туйҙарҙың, йәрәшеүҙәрҙең һәм дини йәки ғаилә сараларының да үҙ йыйылыу формалары бар. Музыка һәм сәхнә сәнғәте ладтарға, оҫта башҡарыуға һәм аңлатыуға нигеҙләнгән ҡатмарлы традицион музыкаль форма (mugham) булған мугамдан алып йыр һәм музыка ҡоралдары менән сәсәнлек итеү традицияһы (ashiq) булған ашыҡсылар мәҙәниәтенә тиклем төрлө. Халыҡ бейеүе, классик музыка, театр, популяр музыка һәм хәҙерге сәнғәт тә мәҙәни тормоштоң өлөшө булып тора. Келәм һуғыу, металл эшкәртеү, керамика, сигеү һәм миниатюра сәнғәте практик оҫталыҡты төбәк үҙенсәлеге менән бәйләй. Дин Әзербайжан тарихына һәм йолаларына йоғонто яһаған, ә халыҡтың күпселеге мосолман сығышлы. Йәмәғәт тормошо ғәҙәттә дөньяви, шәхси дини практика киң айырмалы. Шуға күрә һәр кеше бер үк дини ҡағиҙәләрҙе үтәй тип уйларға ярамай. Ихтирамлы тәртип ғәҙәттә кешеләр менән тейешенсә сәләмләшеүҙе, урынға ярашлы кейенеүҙе һәм кешеләрҙе йәки йолаларҙы фотоға төшөрөр алдынан рөхсәт һорауҙы аңлата. Өйҙәрҙә йәки дини урындарҙа аяҡ кейемен сисергә кәрәк булыуы мөмкин. Хужаның үҙен тотошона күҙәтеү һәм ябай һорауҙар биреү йыш ҡына урындағы көтөлгән тәртипте аңлауҙың иң хәүефһеҙ юлы була.
Мәҙәниәт Әзербайжанда
Әзербайжандағы мәҙәниәт төрки тамырҙарҙы, фарсы һәм кавказ йоғонтоһон, шулай уҡ төрлө төбәктәр һәм йәмәғәттәр формалаштырған йолаларҙы берләштерә. Ғаилә бәйләнештәре, ҡунаҡсыллыҡ, сәй, музыка, шиғриәт, аш-һыу һәм ҡунаҡтарға ихтирам көндәлек тормоштоң мөһим өлөшө булып тора. Ҡалаларҙың заманса мәҙәниәте оҙаҡ йылдар йәшәп килгән йолалар менән, айырыуса байрамдар һәм ғаилә саралары ваҡытында, бергә йәшәй.
VivAVia can make mistakes. Check important information.