Тăрăх Аслă Азербайджанра

Азербайджан Кавказ тауĕсемпе Каспий хĕрри хушшинче вырнаҫнă. Çӳллĕх, ҫумăр тата температура пысăк улшăнни пĕр патшалăхра нумай тĕрлĕ тăрăх тăвать. Хура Кавказ Çурçĕмĕнче çӳлĕнсе тухать, Кĕçĕн Кавказ западпа юг-запад тăрăхĕсем çине сарăлать. Тау çырмисем, чуллă çӳлĕсем, альплă çул çырмисем, юхан шывсем тата каскадсем Азербайджан тăрăхĕн чăн чĕрĕ характерне тăваҫҫĕ. Тĕплĕ тата хĕвел тухнă вырăнсем пĕлтерĕшлĕн аслирех тата çулла таушă. Унта полупустыня, степь, лăплану вулкан вырăнĕсем тата ирригаци юхан шыв хирĕсем курăнаҫҫĕ. Вăрмансем нумайрах шыв ячĕ çитекен тау çырмисенче ӳсеҫҫĕ. Кăшман тăрансем, ҫулçăхсем, çул çурăмĕсем тата таушă вырăн ҫурăмĕсем уйрăм habitatсем шутне кĕреҫҫĕ, пĕр пĕтĕм экосистема тесе шутлама юрамасть. Каспий хĕрри пляжсем, вăрттă шывсем, йышăннă қамыш тăрăхĕсем, wetlandсем тата сухă хĕрринчен тăрать. Ку вырăнсем пулма чĕрчунсем, шыв кайăкĕсем тата миграци кайăкĕсем валли апатлану, çурăм йышăну е тӳрекен вырăн пулаҫҫĕ. Азербайджанри çурăмпа чĕрчунсем Европă, Азия, Кавказ тата Каспий бассейнĕнчен килекен ĕрек хӳтĕлĕхĕсемпе çыхăннă. Хăш-пĕр видсем пĕчĕк вырăнсенче кăна пурăнаҫҫĕ, теприсем пурăнмалли циклĕ вăхăтĕнче тау, юхан шыв, тĕплĕх, wetland тата тинĕс хушшине куçаҫҫĕ. Хӳтĕленĕ тăрăхсем шутĕнче националь парксем, природă заповедникĕсем тата урăх управление тытакан ландшафтсем пур. Вĕсен тĕллевĕ habitat хӳтĕлни, илмелли ĕҫсене пулăшни, кĕрӳне тытса тăни, тата йĕркеллĕ ялăмлă курни пулма пултарать. Тăрăхран пысăк хăрушăлăх пулма пултарать: пычăр, вут, эрозия, шыв çитменни, çурт, ресурссене сӳрни тата туризмне алăпа пăсни. Хӳтĕлев ваттисен правилĕсем, вырăнти пĕлӳ, хăваççăлĕх практики тата пĕрлех çынсен тыткаларăшĕ пĕрле ĕçленĕ чух нумайрах пулăшать. Çынсем тăрăхран таса шыв, тивĕçлĕ ҫĕр, хĕвеле хӳтĕ, опыляни, хальхисен кун-ҫулĕ тата культури тăрăх пулаҫҫĕ. Ку пулăшусем вăрăмрах тăма, сӗрен çулсемпе çӳрĕр, чĕрчунсене ытла пăхмалла мар, тата природă объектĕсене вырăнĕнче хăвармалла.