बंगलादेशमा प्रशिक्षुता

बंगाली शब्द शिक्षাধীনता ले प्रशिक्षुता र শিক্ষাধীন ले प्रशिक्षु जनाउँछ। Bangladesh Labour Act 2006 को XVIII अध्याय र Bangladesh Labour Rules 2015 को VII अध्यायअनुसार रोजगारदाताले Chief Inspector वा अधिकारप्राप्त अधिकृतको निगरानीमा प्रशिक्षुता दिन सकिने पेशामा दर्ता भएको कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सक्छ। Apprenticeship Ordinance 1962 अब हालको कानुनी आधार होइन। यी नियम सामान्यतया दुई वर्षभन्दा बढी सञ्चालन भएको र प्रायः कम्तीमा 50 कामदार भएको प्रतिष्ठानमा लागू हुन्छन्। अर्को अनुपात तोकिएको छैन भने प्रशिक्षुता दिन सकिने पेशामा काम गर्ने मानिसको औसत संख्याको कम्तीमा एक चौथाइ प्रशिक्षु हुनुपर्छ। उल्लेखित कानुनी व्यवस्थाअनुसार अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिइन्छ। रोजगारदाताले कार्यक्रमको खर्च बेहोर्छ, व्यवस्थित व्यावहारिक तालिम दिन्छ, सुपरिवेक्षणको व्यवस्था गर्छ, अभिलेख राख्छ, मूल्याङ्कनमा सहयोग गर्छ र सक्षम निकायलाई निरीक्षण वा परामर्शको अनुमति दिन्छ। काम गर्ने समयको कम्तीमा 20% सामान्यतया सैद्धान्तिक शिक्षाका लागि हुनुपर्छ। प्रशिक्षुहरू व्यावहारिक र सैद्धान्तिक शिक्षामा सहभागी हुन्छन्, कानुनसम्मत निर्देशन पालना गर्छन्, आवधिक परीक्षा पूरा गर्छन् र दक्षता हासिल गर्ने दिशामा काम गर्छन्। अनुमति नलिई चाँडै छाडेमा, सम्झौता उल्लङ्घन गरेमा, प्रगति कमजोर भएमा वा अनुपस्थित भएमा क्षतिपूर्तिसम्बन्धी नियम लागू हुन सक्छन्; समाधान नभएको उजुरी सक्षम निकायमा लैजान सकिन्छ। सफलतापूर्वक पूरा गरेपछि रोजगारदाताले काम दिनैपर्ने स्वतः दायित्व हुँदैन। Labour Rules को Rule 340 मा रहेको भत्ता तालिकाअनुसार पहिलो वर्षमा सोही तह वा पेशाका दक्ष कामदारको ज्यालाको 50%, दोस्रो वर्षमा 60%, तेस्रो वर्षमा 75% र तीन वर्षभन्दा बढीपछि दक्ष कामदारको पूरा ज्याला दिइन्छ। कामको परिमाणअनुसार भत्ता दिन निषेध छ, तर बढी प्रोत्साहन दिन सकिन्छ। काम गर्ने समय, बिदा, सुरक्षा उपकरण र सुपरिवेक्षणमा सामान्यतया अन्य कामदारका सुरक्षा लागू हुन्छन्; बालबालिका र किशोरकिशोरी, जोखिमपूर्ण काम, रातिको काम र अतिरिक्त काममा विशेष प्रतिबन्ध छन्। प्रतिष्ठानले सामान्यतया वार्षिक, अवधि समाप्तिमा वा अन्तिम मूल्याङ्कनका लागि पेशागत सीप भएका सदस्यसहित पाँच सदस्यीय मूल्याङ्कन बोर्ड प्रयोग गर्छ। सफलतापूर्वक पूरा गरेपछि प्रमाणपत्र पाउन सकिन्छ, तर जारी गर्ने निकाय, पेशा, तह, मान्यता र मूल्याङ्कन अभिलेख जाँच्नुपर्छ। BTEB वा NTVQF को प्रमाणपत्र रोजगारदाताको अनौपचारिक प्रशंसापत्रसरह होइन; अनौपचारिक कामको अनुभवले मात्रै स्वतः सबै ठाउँमा मान्य हुने राष्ट्रिय प्रमाणपत्र दिँदैन। बंगलादेशमा NSDA मा दर्ता भएका सीप तालिम संस्था, गैरसरकारी संस्था, परियोजना र उद्योगका कार्यक्रममार्फत अनौपचारिक प्रशिक्षुता तथा तालिम पनि उपलब्ध छन्। अनौपचारिक प्रशिक्षुता प्रायः साना व्यवसायमा ustad सँग गरिन्छ। यसमा व्यावहारिक सीपमा जोड हुन्छ, तर अवधि, सम्झौता, भत्ता, सुरक्षा, सुपरिवेक्षण र प्रमाणपत्र व्यक्तिगत व्यवस्थामा निर्भर गर्छन्। पाठ्यक्रम मान्यताप्राप्त र मूल्याङ्कन अधिकारप्राप्त निकायबाट भएको अवस्थामा मात्रै औपचारिक वा अनौपचारिक विकल्प NTVQF दक्षता तह वा BTEB को मान्यतासँग जोडिन सक्छ। सरकारी प्राविधिक संस्था, BMET तालिम केन्द्र, BITAC, निजी संस्था, गैरसरकारी संस्था र कार्यस्थलहरूले निर्माण, विद्युतीय काम, वेल्डिङ, सवारी मर्मत, पोसाक, आतिथ्य सेवा, कृषि र ICT लगायतका विभिन्न पेशागत विकल्प दिन्छन्। भर्ना, उमेर सीमा, पहिलेको शिक्षा, शुल्क, उपलब्ध स्थान र अवधि हालको कार्यक्रम सूचनामा निर्भर गर्छन्। भर्ना हुनुअघि सम्बन्धित संस्थासँग प्रदायक, पेशा, मान्यता, मूल्याङ्कन केन्द्र, प्रमाणपत्र जारी गर्ने निकाय, लागत र हालको भर्ना प्रक्रिया पुष्टि गर्नुहोस्।