ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು

Bangladesh Bank (BB) Bangladesh Bank Order 1972, Bank Company Act 1991 ಮತ್ತು Payment and Settlement System Act 2024 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್, ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ. 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರ BB ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 63 scheduled banks: 7 ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, 3 ವಿಶೇಷ ಬ್ಯಾಂಕ್, 43 ಖಾಸಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು 9 ವಿದೇಶಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಖಾಸಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ 33 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು 10 ಇಸ್ಲಾಮಿ ಶರಿಯಾ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿವೆ. ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಐದು non-scheduled banks ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. Finance companies ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ; ಅವು ಬೇಡಿಕೆ ಠೇವಣಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಥವಾ ಚೆಕ್, ಪೇ-ಆರ್ಡರ್, ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕರು ಶಾಖೆ, ATM, ನಗದು ಮರುಚಲಾವಣೆ ಯಂತ್ರ, ನಗದು ಠೇವಣಿ ಯಂತ್ರ, ಏಜೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಮೊಬೈಲ್ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ (MFS) ಏಜೆಂಟ್/ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆ ಬಳಸಬಹುದು. 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ KYC ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ National Identity (NID) ಸಂಖ್ಯೆ, ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಬೆರಳಚ್ಚು/ಮುಖ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸ್ವಯಂ ಅಥವಾ ನೆರವಿನ ನೋಂದಣಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು. NID ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಜಿದಾರ ಹೊರಗುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯ KYC ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸರಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ e-KYC ಗೆ ಬೇರೆ ವ್ಯವಹಾರ ಮಿತಿಗಳಿವೆ. Limited Transactions Account ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ BDT 100,000 ಮತ್ತು ತಿಂಗಳಿಗೆ BDT 300,000 ವರೆಗೆ ನಗದು ಠೇವಣಿ/ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು; ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ BDT 250,000 ಮತ್ತು ತಿಂಗಳಿಗೆ BDT 500,000 ಮಿತಿ. ವಿದೇಶಿ ಹಣ ರವಾನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಾವತಿಗಳು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಂತೆ ಈ ಮಿತಿಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿವೆ. Election Commission ನ NID Wing ಗುರುತು ಮೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; Bangladesh Financial Intelligence Unit (BFIU) ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಹಣಕಾಸು ವಿರೋಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ, ಚಾಲ್ತಿ, ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿ/FDR, Special Notice Deposit (SND) ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಠೇವಣಿ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿ ಶರಿಯಾ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಇವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಿಲ್ಲರೆ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಶಿಲ್ಕು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ; ಸರಾಸರಿ ಶಿಲ್ಕು BDT 10,000 ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ. ಇತರ ಶುಲ್ಕಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ Schedule of Charges ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಥವಾ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು. Bangladesh Deposit Protection Act 2026 Bank Deposit Insurance Act 2000 ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ; BB Deposit Protection System ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಠೇವಣಿದಾರರಿಗೆ BDT 200,000ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ; ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Finance companies 1 ಜುಲೈ 2028ರಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ. MFS ಶಿಲ್ಕು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಅಲ್ಲ; ಅದು trust-cum-settlement ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. Bangladesh Automated Clearing House Payment System (BACPS) ಚೆಕ್ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. Bangladesh Electronic Funds Transfer Network (BEFTN) ವೇತನ, ಹಣ ರವಾನೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್‌ಗಳು ಸೇರಿ ಕಾಗದರಹಿತ ಅಂತರಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಮಾ/ಡೆಬಿಟ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. National Payment Switch Bangladesh (NPSB) ಅಂತರಬ್ಯಾಂಕ್ ATM, ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. Bangladesh Real Time Gross Settlement (BD-RTGS) ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ BDT 100,000ರಿಂದ, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಗ್ರಾಹಕ ಶುಲ್ಕ ಗರಿಷ್ಠ BDT 100. Interoperable Digital Payment Transaction Platform (IDTP), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ TakaPay ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು Bangla QR ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. MFS ನಗದು ಒಳಹರಿವು/ಹೊರಹರಿವು, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ/ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ, ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. MFS ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗುವ ಗಡಿ-ಪಾರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಒಳಬರುವ ಹಣ ರವಾನೆ scheduled-bank ಮಾರ್ಗದಿಂದ BDT ಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಡೆಬಿಟ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್, ಪ್ರಿಪೇಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ವರ್ಚುವಲ್ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡುತ್ತವೆ. Scheduled commercial banks ಮಾತ್ರ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡುತ್ತವೆ; ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಕಾರ್ಡ್ ಅಧಿಕೃತ ಡೀಲರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅರ್ಜಿದಾರ ಕನಿಷ್ಠ 18 ವರ್ಷ, e-TIN, ಸ್ವಚ್ಛ CIB ಮತ್ತು KYC ಷರತ್ತು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಗರಿಷ್ಠ ಭದ್ರತೆಯಿಲ್ಲದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮಿತಿ BDT 2,000,000; ಒಟ್ಟು ಭದ್ರಿತ ಮಿತಿ BDT 4,000,000. ನಗದು ಮುಂಗಡ ಕಾರ್ಡ್ ಮಿತಿಯ 50% ಮೀರಬಾರದು; ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಡ್ಡಿ 25% ಮೀರಬಾರದು. ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು OTP ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಕು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮಾಸಿಕ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ನೀಡಿ, ಬಡ್ಡಿ ವಿಧಿಸುವ ಮೊದಲು ಕನಿಷ್ಠ 14 ದಿನ ಕೊಡಬೇಕು. ಕಾರ್ಡ್ ದೂರು 30 ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು; ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ದುರುಪಯೋಗ ಶಂಕಿತ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನ 24-ಗಂಟೆ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಯಾವಾಗಲೂ ವರದಿ ಮಾಡಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಆನ್‌ಲೈನ್, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್, ಅಂತರಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್-ಇಲ್ಲದ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಹಂತದ ದೃಢೀಕರಣ ಅಗತ್ಯ. ಭದ್ರತಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಮ್ಮಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಮ, PIN ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್, ವಂಚನೆ ಪತ್ತೆ, ವ್ಯವಹಾರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ATM CCTV ಸೇರಿವೆ; ದೃಶ್ಯ ದಾಖಲೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವರ್ಷ ಉಳಿಸಬೇಕು. Cybersecurity Framework V1.0 ಮತ್ತು ICT Security V4.0 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವ್ಯವಹಾರ ನಿರಂತರತಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಾಹ್ಯ IT/ICT ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. PIN ಮತ್ತು OTP ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ದುರುಪಯೋಗ ಶಂಕೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವರದಿ ಮಾಡಿ. ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆ, ವಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೂರು ವಿಭಾಗ ಇಡಬೇಕು. ಶಾಖೆಯಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ, ನಂತರ Bangladesh Bank Customer Interest Protection Centre (CIPC) ಗೆ ದೂರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು. CIPC ಆನ್‌ಲೈನ್, ಲಿಖಿತ, bb.cipc@bb.org.bd ಇಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಸಮಯದ 16236 ಸಹಾಯವಾಣಿ ಮೂಲಕ ದೂರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಹಾರ ದಾಖಲೆ, ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಉಳಿಸಿ. ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯವಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳಾದರೆ ಚಾಲ್ತಿ ಅಥವಾ SND ಖಾತೆ ಕಾರ್ಯರಹಿತ/ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಬಹುದು; ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 18 ತಿಂಗಳು. ಸರ್ಕಾರಿ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಅರ್ಜಿಯಿಂದ ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು; ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸ KYC ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಬಾರದು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಹಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಿಲ್ಕು ಹಕ್ಕುಹೇಳದ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ BB ಗೆ ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲೂ ಹಕ್ಕುಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಖಾತೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.