ယေးငိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းပင်ၵလႃးတေႇ

Bangladesh Bank (BB) ပဵၼ်ယေးငိုၼ်းၵၢင်၊ ၽူႈၵုမ်းပိူင် လႄႈၵူတ်ႇတူၺ်း ၸွမ်း Bangladesh Bank Order 1972၊ Bank Company Act 1991 လႄႈ Payment and Settlement System Act 2024။ ၶေႃႈမုၼ်း BB ဝၼ်း 5 September 2026 မၢႆယေးငိုၼ်း scheduled 63 တီႈ: state-owned commercial 7၊ specialized 3၊ private commercial 43၊ foreign commercial 9။ ယေးငိုၼ်း private commercial ပႃးပုံမှန် 33 လႄႈ Islami Shariah 10။ Digital commercial bank ဢၼ်မီးဝႂ်ၶႂၢင်ႉ 1 ယင်းဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈၶႂၢင်ႉတႄႇၵၢၼ်ၵႃႉပုံမှန်။ Non-scheduled bank 5 ၸတ်းယိူင်းဢၢၼ်းသီးၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇပၼ်ဝန်ဆောင်ႈယေးငိုၼ်းတဵမ်။ Finance companies ပႅၵ်ႇယေးငိုၼ်း၊ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉ demand deposits ဢမ်ႇၼၼ်ဢွၵ်ႇ cheque၊ pay-order၊ demand draft။ ၽူႈၸႂ်ႉလႆႈၽႃၽိင်ႈ၊ ATM၊ ၶိူင်ႈႁပ်ႉ/ၸၢႆႇငိုၼ်း၊ ၵူတ်ႇသႂ်ႇငိုၼ်း၊ agent banking၊ internet banking၊ mobile banking၊ MFS agent ဢမ်ႇၼၼ်ၽႃယေးငိုၼ်း။ တႄႇ 1 September 2026 e-KYC ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ NID number၊ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ၊ လႄႈၵူတ်ႇလายนิ้ว ဢမ်ႇၼၼ်ၼႃႈ။ ယေးငိုၼ်းၸၢင်ႈပၼ်လူင်းမၢႆႁင်း ဢမ်ႇၼၼ်မီးၽူႈၸွႆႈ။ ဢမ်ႇမီး NID တူဝ်လဵဝ်ဢမ်ႇႁႂ်ႈယွၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ယေးငိုၼ်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉ KYC ပုံမှန် လႄႈၵူတ်ႇထတ်းထႅင်ႈ။ e-KYC ပုံလွယ်/ပုံမှန် မီးၶၼ်ၸၢႆႇပႅၵ်ႇၵၼ်။ Limited Transactions Account ႁပ်ႉ/ထွၼ်ငိုၼ်းသႅင်ထိုင် BDT 100,000 တေႃႇၵမ်း၊ BDT 300,000 တေႃႇလိူၼ်၊ ၵႂႃႇငိုၼ်းထိုင် BDT 250,000 တေႃႇၵမ်း၊ BDT 500,000 တေႃႇလိူၼ်။ ငိုၼ်းတၢင်ႇမိူင်းလႄႈငိုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထိုင်ၵူၼ်း ၸႂ်ႉ guideline ဢမ်ႇမီးၶၼ်ဢၼ်လၢတ်ႈ။ Election Commission NID Wing ပၼ်တီႈမႃးၽိုၼ်တူဝ်၊ Bangladesh Financial Intelligence Unit (BFIU) ၵုမ်း AML/CFT။ Account ပုံမှန်ပႃး savings၊ current၊ fixed deposit/FDR၊ Special Notice Deposit/SND လႄႈၽႅၼ်သႂ်ႇငိုၼ်းသီးၵူၺ်း။ ယေးငိုၼ်းပၼ်ၵုၼ်ႇပုံမှန် လႄႈ Islami Shariah။ Personal retail account ဢမ်ႇမီးၶၼ်ငိုၼ်းတႅမ်ႇသုတ်း ဢမ်ႇၼၼ် maintenance fee၊ average balance BDT 10,000 ဢမ်ႇၼၼ်ဢေႇလိူဝ် ၵေႃႈဢမ်ႇမီး maintenance fee။ ၵႃႈၸၢႆႇတၢင်ႇၶေႃႈၶိုၼ်ႈၵိုၵ်းယေးငိုၼ်း၊ လူဝ်ႇမီးၼႂ်း Schedule of Charges တီႈဝႅပ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်ၽႃ။ Deposit Protection Act 2026 တႅၼ်း Bank Deposit Insurance Act 2000၊ BB ၵုမ်း Deposit Protection System။ ၵၢၼ်ႁႄႉငိုၼ်းထိုင် BDT 200,000 တႃႇၽူႈသႂ်ႇငိုၼ်းတေႃႇယေးငိုၼ်းၼိုင်ႈတီႈ၊ account ၵူႈဢၼ်တီႈယေးငိုၼ်းၼၼ်ႉၼပ်ႉႁူမ်ႈ။ Finance company တေၶဝ်ႈၽႅၼ်တႄႇ 1 July 2028။ MFS balance ဢမ်ႇပဵၼ် deposit bank ႁင်းမၼ်း၊ ၸႂ်ႉ trust-cum-settlement arrangement။ ပိူင်ၸၢႆႇငိုၼ်း Bangladesh ၸတ်းယိူင်းပႅၵ်ႇၵၼ်။ Bangladesh Automated Clearing House Payment System (BACPS) ၵုမ်းၶႅပ်း cheque လႄႈၵၢၼ်ၵႂႃႇတေႃႇ။ Bangladesh Electronic Funds Transfer Network (BEFTN) ၸွႆႈငိုၼ်း interbank ဢမ်ႇၸႂ်ႉၽိုၼ်၊ ပႃးၵႃႈႁႅင်း၊ remit၊ ၸၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ bill။ National Payment Switch Bangladesh (NPSB) ၵွင်ၵၢၼ် ATM၊ POS လႄႈၵႂႃႇငိုၼ်း internet bank ၼႂ်းယေးငိုၼ်းတၢင်ႇ။ Bangladesh Real Time Gross Settlement (BD-RTGS) ၸႂ်ႉတႃႇငိုၼ်းၼမ် ဢမ်ႇၼၼ်လူဝ်ႇဝႆး၊ ပုၵ်ႈပိူင်တႄႇ BDT 100,000၊ ၵႃႈၸၢႆႇၽူႈၸႂ်ႉဢမ်ႇလိူဝ် BDT 100။ Interoperable Digital Payment Transaction Platform (IDTP)၊ TakaPay ၵတ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ Bangla QR ၸွႆႈၸၢႆႇ digital ဢၼ်ၵွင်ၵၼ်။ MFS ႁပ်ႉငိုၼ်း၊ ထွၼ်ငိုၼ်း၊ ၵူၼ်းထိုင်ၵူၼ်း၊ ၵူၼ်းထိုင်ၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ထိုင်ၵူၼ်း၊ ၵူၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လႄႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထိုင်ၵူၼ်း။ MFS ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းဢွၵ်ႇတၢင်ႇမိူင်း၊ remit ၶဝ်ႈမႃးၸွမ်းယေးငိုၼ်း scheduled ၼႂ်း BDT။ ယေးငိုၼ်းဢွၵ်ႇ debit၊ credit၊ prepaid လႄႈ virtual card။ Commercial bank scheduled ၵူၺ်းၸၢင်ႈဢွၵ်ႇ credit card၊ foreign-currency card လႆႈၵူၺ်းတီႈ authorized dealer bank။ ၽူႈယွၼ်း credit card လူဝ်ႇဢႃႇယု 18 ၶိုၼ်ႈ၊ e-TIN၊ CIB ဢၼ်မူတ်း၊ KYC ၸွမ်းၶေႃႈယေးငိုၼ်း။ ၶၼ် credit ပုဂ္ဂလိၵဢမ်ႇမီးအာမခံသုင်သုတ်း BDT 2,000,000၊ ၶၼ်တင်းမူတ်းဢၼ်မီးအာမခံ BDT 4,000,000။ Cash advance ဢမ်ႇလိူဝ် 50% ၶၼ်ၵတ်ႉ၊ effective annual interest ဢမ်ႇလိူဝ် 25%။ တႄႇၸႂ်ႉ လူဝ်ႇ OTP consent။ ယေးငိုၼ်းသူင်ႇ statement လိူၼ်လႂ်ၵမ်း လႄႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢေႇသုတ်း 14 ဝၼ်းၵွၼ်ႇၸၢႆႇ interest။ ၶေႃႈတိူင်ႇၵတ်ႉၵူတ်ႇပုၵ်ႈပိူင်ယဝ်ႉၼႂ်း 30 ဝၼ်းပြက္ခဒိန်၊ ၵတ်ႉႁၢႆ ဢမ်ႇၼၼ်ထၢင်ႇၸႂ်ၸႂ်ႉဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ႁွင်ႉယေးငိုၼ်းပိတ်းၵတ်ႉလႆႈတลอดၶၢဝ်း ၸွမ်း hotline 24 ၸူဝ်ႈမူင်း။ လူဝ်ႇ 2-factor authentication တႃႇၵၢၼ် online၊ e-commerce၊ interbank လႄႈ card-not-present။ ၶေႃႈႁူမ်ႇလူမ်ႈယေးငိုၼ်းပႃးၵၢၼ်ႁႄႉ skimming၊ PIN encryption၊ ၵူတ်ႇ fraud၊ သတိၵၢၼ်ၸၢႆႇ လႄႈ CCTV ATM တลอด 24 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ သိမ်း video ဢေႇသုတ်း 1 ပီ။ Cybersecurity Framework V1.0 လႄႈ ICT Security V4.0 မၵ်းၶေႃႈတၢင်ႇ၊ ပႃးၽႅၼ်ဆက်ၵၢၼ် လႄႈၵူတ်ႇ IT/ICT ၼွၵ်ႈတေႃႇပီတႃႇ digital bank။ ၽူႈၸႂ်ႉသိမ်း PIN လႄႈ OTP၊ ၵူတ်ႇသတိ၊ လၢတ်ႈမိူဝ်ႈထၢင်ႇၸႂ်ၸႂ်ႉဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ။ ယေးငိုၼ်းၵူႈတီႈထုၵ်ႇမီး complaint cell တီႈ branch၊ zonal လႄႈ head office။ ၶေႃႈတိူင်ႇၸၢင်ႈတိူင်ႇတီႈ branch၊ complaint cell ယေးငိုၼ်း၊ လႄႈလင်ၼၼ်ႉ Bangladesh Bank Customer Interest Protection Centre (CIPC)။ CIPC ႁပ်ႉ online၊ ပဵၼ်လိၵ်ႈ၊ email bb.cipc@bb.org.bd ဢမ်ႇၼၼ် hotline 16236 ၼႂ်းဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢဝ်းရုံး။ သိမ်းၽိုၼ်ၵၢၼ်ၸၢႆႇ၊ ၶေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇ လႄႈၶေႃႈတွပ်ႇလိုၼ်းသုတ်းယေးငိုၼ်း။ Current ဢမ်ႇၼၼ် SND account ၸၢင်ႈပဵၼ် inoperative/dormant လင်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၽူႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ 6 လိူၼ်ၶိုၼ်ႈ။ Savings account ၶၢဝ်း 18 လိူၼ်ၶိုၼ်ႈ။ Account လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈတရားရုံး ဢမ်ႇၸႂ်ႉပိူင်ၼႆႉ။ တႃႇၶိုၼ်းတႄႇၸႂ်ႉ ယွၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈထိုင်ၽူႈၵုမ်း branch။ ပူၼ်ႉ 5 ပီ ယေးငိုၼ်းလူဝ်ႇ KYC မႂ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈႁ้ามၵႃႈယွၼ်းတႄႇၸႂ်ႉ။ လင်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်လိူဝ် 10 ပီ၊ balance ပဵၼ် unclaimed deposit လႄႈသူင်ႇတီႈ BB။ သင်ဢမ်ႇမီးၽူႈယွၼ်းၶိုၼ်းၼႂ်းပီထႅင်ႈ၊ ငိုၼ်းၵႂႃႇၼႂ်း account လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။