ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း

Sole Proprietorship တစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ City Corporation၊ Municipality သို့မဟုတ် Union Parishad ထံမှ Trade License ရယူပြီး National Board of Revenue (NBR) ထံမှ e-TIN ရယူခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်းအတွက် သီးခြား RJSC ဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ရှိကြောင်း အထောက်အထား မတွေ့ရပါ။ Partnership Firm ကို Partnership Act 1932 အရ Registrar of Joint Stock Companies and Firms (RJSC) တွင် မှတ်ပုံတင်နိုင်သည်။ Private Limited Company၊ Public Limited Company သို့မဟုတ် One Person Company (OPC) သည် သက်ဆိုင်ပါက Name Clearance၊ Memorandum of Association၊ Articles of Association၊ သတ်မှတ်ပုံစံများနှင့် အခကြေးငွေများ အသုံးပြုပြီး RJSC တွင် ဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်လေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီ၊ ဘဏ်ခွဲရုံး၊ ဆက်သွယ်ရေးရုံး သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်ရုံးတို့သည် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက် RJSC မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် Invest Bangladesh ခွင့်ပြုချက် နှစ်မျိုးစလုံး လိုအပ်နိုင်သည်။ BanglaBiz သည် လုပ်ငန်းဝန်ဆောင်မှုများအတွက် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဝင်ပေါက်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ Business Starter Package တွင် Name Clearance၊ ယာယီဘဏ်စာရင်း၊ ကုမ္ပဏီဖွဲ့စည်းခြင်း၊ e-TIN နှင့် Trade License လျှောက်လွှာများ ပါဝင်သည်။ ပေါ်တယ်က ဤအစီအစဉ်ကို အလုပ်လုပ်ရက် သုံးရက်မပြည့်မီ ဆောင်ရွက်ပေးမည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း ခွင့်ပြုချက်ရမည်ဟု အာမခံခြင်း မဟုတ်ပါ။ Know Your Approvals လုပ်ဆောင်ချက်က လုပ်ငန်းအလိုက် စာရင်းပြုစုသည်။ VAT၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ မီးဘေး၊ စက်ရုံ၊ သွင်းကုန်နှင့် ပို့ကုန်ဆိုင်ရာ ခွင့်ပြုချက်များအပါအဝင် ထပ်ဆောင်းခွင့်ပြုချက် ၂၀ ကျော် သက်ဆိုင်နိုင်သည်။ ၂၀၂၆ ဩဂုတ်လတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အထောက်အကူပြုစနစ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးလက်အောက်ရှိ BIDA၊ BEZA နှင့် PPPA တို့၏ နောက်ဆက်ခံအဖွဲ့ Invest Bangladesh သို့ ပြောင်းလဲနေဆဲဖြစ်သည်။ Trade License ကို လုပ်ငန်းတည်နေရာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က ထုတ်ပေးပြီး နှစ်စဉ်သက်တမ်းတိုးရသည်။ အစိုးရလမ်းညွှန်ချက်အရ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်သက်ဆိုင်ပြီး လွှဲပြောင်း၍မရပါ။ လိုအပ်သည့်စာရွက်စာတမ်း၊ အခကြေးငွေ၊ စစ်ဆေးမှုနှင့် ဆောင်ရွက်ချိန်တို့သည် အာဏာပိုင်၊ လုပ်ငန်းအမျိုးအစားနှင့် တည်နေရာပေါ်မူတည်သည်။ e-TIN သည် NBR ၏ ဂဏန်း ၁၂ လုံးပါ အခွန်သတ်မှတ်နံပါတ်ဖြစ်သည်။ BIN သည် VAT စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် ဂဏန်း ၉ လုံးပါ Business Identification Number ဖြစ်သည်။ NBR ၏အဆိုအရ ရောင်းအား BDT 3,000,000 ကျော်လျှင် Turnover Tax Enlistment၊ BDT 8,000,000 ကျော်လျှင် VAT Registration လိုအပ်ပြီး တာဝန်ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် ၁၅ ရက်အတွင်း လျှောက်ထားရသည်။ သက်ဆိုင်ရာ NBR ပုံစံများတွင် မှတ်ပုံတင်ခြင်း သို့မဟုတ် စာရင်းသွင်းခြင်းအတွက် VAT-2.1၊ VAT-2.2၊ VAT-2.3၊ အပြောင်းအလဲအတွက် VAT-2.6 နှင့် နေရာပြောင်းလဲခြင်းအတွက် VAT-2.7 ပါဝင်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်များကို အခြေခံမလုပ်မီ လက်ရှိ NBR ကြေညာချက်များကို စစ်ဆေးသင့်သည်။ လိုအပ်သည့် လုပ်ငန်းခွင့်ပြုချက်များသည် လုပ်ငန်းအမျိုးအစား၊ တည်နေရာ၊ အရွယ်အစားနှင့် အဆောက်အအုံပေါ်မူတည်သည်။ Department of Environment က Environmental Clearance Certificate တောင်းနိုင်ပြီး Fire Service and Civil Defence က e-Fire License သို့မဟုတ် e-safety approval တောင်းနိုင်သည်။ သီးခြားထုတ်ကုန် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းအတွက် BSTI သို့မဟုတ် အခြားကဏ္ဍထိန်းညှိအဖွဲ့ သက်ဆိုင်နိုင်သည်။ သွင်းကုန်နှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းများသည် Chief Controller of Imports and Exports (CCI&E) ထံမှ Import Registration Certificate သို့မဟုတ် Export Registration Certificate လိုနိုင်သည်။ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်၊ တီထွင်မှု၊ ဒီဇိုင်းနှင့် ပထဝီဆိုင်ရာညွှန်းကိန်းများကို Department of Patents, Designs and Trademarks (DPDT) က ကိုင်တွယ်သည်။ လုပ်ငန်းလည်ပတ်စဉ် အခွန်နှင့် VAT မှတ်တမ်းများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပြေစာထုတ်ပေးခြင်း၊ သက်ဆိုင်ပါက အခွန်ကြေညာလွှာနှင့် ငွေပေးချေမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ လိုအပ်သည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော ကုမ္ပဏီများသည် RJSC နှစ်ပတ်လည်နှင့် အပြောင်းအလဲဆိုင်ရာ ပြန်လည်တင်ပြချက်များလည်း တင်ရသည်။ Schedule X ကို နှစ်ပတ်လည်အထွေထွေအစည်းအဝေးပြီး ၂၁ ရက်အတွင်း၊ လက်ကျန်ရှင်းတမ်းနှင့် အမြတ်အရှုံးစာရင်းကို အစည်းအဝေးပြီး ၃၀ ရက်အတွင်း၊ ဒါရိုက်တာအပြောင်းအလဲ Form XII ကို ၁၄ ရက်အတွင်း၊ ရှယ်ယာခွဲဝေမှု Form XV ကို ၆၀ ရက်အတွင်း၊ မှတ်ပုံတင်ထားသောရုံး ပြောင်းလဲမှု Form VI ကို ၂၈ ရက်အတွင်း တင်ရသည်။ နောက်ကျကြေးနှင့် အခြားလိုက်နာမှုမရှိခြင်းဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်နိုင်သည်။ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီအထိ RJSC က Private Limited Company 225,454 ခု၊ Partnership Firm 62,617 ခုနှင့် OPC 1,088 ခု၊ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးအစားအားလုံးပေါင်း မှတ်ပုံတင်မှု 311,831 ခု ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ရွေးချယ်စရာများ၏ အတိုင်းအတာကို ပြသသော်လည်း အလွတ်သဘောလုပ်ငန်းများအပါအဝင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ လုပ်ငန်းအားလုံးကို မတိုင်းတာပါ။ တိုးတက်ရေးအတွက် SME Foundation သည် ၎င်း၏ Advisory and Business Development Services မှတစ်ဆင့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်၊ သင်တန်း၊ ဈေးကွက်၊ နည်းပညာ၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စည်းမျဉ်းလမ်းညွှန်မှုများ ပေးသည်။ WEHelp သည် အမျိုးသမီးလုပ်ငန်းရှင်များကို ပံ့ပိုးသည်။ Bangladesh Bank CMSME နှင့် startup ပြန်လည်ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုမူဝါဒများကို ပုံမှန်အားဖြင့် ဘဏ် သို့မဟုတ် ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများမှတစ်ဆင့် ပေးပြီး အလိုအလျောက်ရပိုင်ခွင့် မဖြစ်စေပါ။ Startup Bangladesh Ltd. သည် စိစစ်အကဲဖြတ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မတီ သို့မဟုတ် ဘုတ်အဖွဲ့ သုံးသပ်ချက်ပြီးနောက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော တိုးတက်နိုင်ခြေမြင့် သို့မဟုတ် လူမှုအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိ startup များကို ရှယ်ယာ၊ quasi-equity သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့ကြေးအတွက် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာလွှဲပြောင်းရန် Form 117 နှင့် သက်ဆိုင်ရာကုမ္ပဏီခွင့်ပြုချက်နှင့် မှတ်တမ်းများ လိုအပ်သည်။ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ဒါရိုက်တာ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲပါက RJSC သို့ ထပ်မံတင်ပြရနိုင်သည်။ Partnership Firm ဖွဲ့စည်းပုံပြောင်းလဲမှုအတွက် Form V အသုံးပြုသည်။ တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်း၏ Trade License ကို ရိုးရိုးလွှဲပြောင်း၍မရဘဲ ဆက်ခံသူသည် ဒေသတွင်းလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသစ်ဖြင့် တရားဝင်လုပ်ဆောင်ရမည်။ လုပ်ငန်း သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုရောင်းချခြင်းတွင်လည်း စာချုပ်၊ အခွန်၊ ခွင့်ပြုချက်နှင့် စိစစ်မှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များ လိုအပ်သည်။ သုံးသပ်ထားသော တရားဝင်ရင်းမြစ်များတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် သီးခြားလုပ်ငန်းဆက်ခံမှု သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းရေးပေါ်တယ် မတွေ့ရပါ။ ကုမ္ပဏီပိတ်သိမ်းရာတွင် Companies Act 1994 အရ ဆန္ဒအလျောက် သို့မဟုတ် တရားရုံးမှတစ်ဆင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ liquidator ခန့်အပ်ခြင်း၊ နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးနှင့် ဖျက်သိမ်းရေးတင်ပြချက်များ ပါဝင်နိုင်သည်။ RJSC သည် လှုပ်ရှားမှုမရှိသော ကုမ္ပဏီကို စာရင်းမှပယ်ဖျက်နိုင်သည်။ Partnership Firm ဖျက်သိမ်းရာတွင် Form VI အသုံးပြုသည်။ VAT ပယ်ဖျက်ရန် VAT-2.4 နှင့် နောက်ဆုံး VAT-2.5 ပြန်လည်တင်ပြချက် လိုအပ်သည်။ သတ်မှတ်ချက်များ ပြည့်မီပါက နောက်ဆုံးပြန်လည်တင်ပြပြီး ၁၅ ရက်အတွင်း ပယ်ဖျက်နိုင်ကြောင်း NBR က ဖော်ပြသည်။ အဖွဲ့အစည်းရပ်စဲခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းတွင် ဝင်ငွေခွန်ပယ်ဖျက်ရန်လည်း လိုနိုင်သည်။ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းကြောင့် အခွန်၊ VAT သို့မဟုတ် လိုင်စင်တာဝန်များ အလိုအလျောက် မပြီးဆုံးသဖြင့် Trade License နှင့် ကဏ္ဍဆိုင်ရာခွင့်ပြုချက်များကို သီးခြားရှင်းလင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ရမည်။