బంగ్లాదేశ్‌లో క్రిమినల్ చట్టం

క్రిమినల్ కేసు థానాలో General Diary (GD)తో ప్రారంభమవచ్చు; దీన్ని నేరుగా లేదా ఆన్‌లైన్‌లో దాఖలు చేయవచ్చు. GD సేవ ఉచితమని Bangladesh Police పేర్కొంటుంది; సాధారణంగా 1 నుంచి 7 రోజుల్లో నిర్వహిస్తామని సూచిస్తుంది. అరెస్టు చేయదగిన నేరానికి CrPC సెక్షన్ 154 ప్రకారం పోలీసులు సమాచారాన్ని రాతపూర్వకంగా నమోదు చేసి, తిరిగి చదివి వినిపించి, సమాచారదాత సంతకం తీసుకుని అధికారిక రికార్డులో నమోదు చేయాలి. అరెస్టు చేయలేని నేరానికి పోలీసులు నమోదు చేసి ఫిర్యాదుదారును మేజిస్ట్రేట్‌ వద్దకు పంపుతారు; పోలీసు దర్యాప్తుకు సాధారణంగా మేజిస్ట్రేట్ ఆదేశం అవసరం. మేజిస్ట్రేట్ ముందు నేరుగా ఫిర్యాదు చేసే మార్గం కూడా ఉంది. అరెస్టు చేసేటప్పుడు అధికారి తనను గుర్తించాలి, కారణం చెప్పాలి, అరెస్టు మెమోలో స్థలం, సమయం నమోదు చేయాలి. నివాసం వెలుపల అరెస్టు జరిగితే చట్టబద్ధ గడువులో బంధువు లేదా స్నేహితుడికి తెలియజేయాలి; న్యాయవాది లేదా దగ్గరి బంధువును కలుసుకునే అవకాశం సాధ్యమైనంతవరకు 12 గంటల్లో కల్పించాలి. అవసరమైతే అరెస్టయిన వ్యక్తికి గాయాల పరీక్ష, ప్రథమ చికిత్స, పరీక్ష ధ్రువపత్రం, స్వాధీనం జాబితా ప్రతిని ఇవ్వాలి. ప్రత్యేక మేజిస్ట్రేట్ ఆదేశం లేకుండా, సమీప మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరిచేలోపు ప్రయాణ సమయాన్ని మినహాయించి 24 గంటలకు మించి నిర్బంధించరాదు. సెక్షన్ 167 కింద పోలీసు కస్టడీ ఒక కేసులో మొత్తం 15 రోజులకు పరిమితం; తరువాతి కస్టడీ న్యాయ కస్టడీ. చిత్రహింస లేదా గాయాల ఆరోపణ ఉంటే ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో పరీక్ష చేయించవచ్చు. సెక్షన్ 167A కింద చూపిన అరెస్టుకు వ్యక్తిని హాజరుపరచడం, విచారణ, కోర్టుకు కేసు డైరీ ప్రతిని అందించడం అవసరం. బెయిల్ అంటే బాండ్, పూచీకత్తు లేదా కోర్టు షరతులకు లోబడి కేసు కొనసాగుతుండగా విడుదల కావడం. బెయిల్ పొందగల నేరంలో చట్టపరమైన షరతులు నెరవేరితే సాధారణంగా బెయిల్ ఇవ్వాలి; బెయిల్ పొందలేని నేరంలో అది న్యాయస్థానం విచక్షణపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మరణశిక్ష లేదా జీవిత ఖైదు విధించగల నేరానికి సహేతుకమైన ఆధారాలు ఉన్నప్పుడు సెక్షన్ 497 బెయిల్‌ను పరిమితం చేస్తుంది; అయితే మహిళలు, 16 ఏళ్లలోపు వ్యక్తులు, అనారోగ్యంతో లేదా బలహీనంగా ఉన్నవారికి చట్టబద్ధ రక్షణలు ఉన్నాయి; ప్రత్యేక చట్టం వేరుగా వర్తించవచ్చు. బెయిల్ విచారణను ముగించదు; నిందితుడు కోర్టు తేదీలు, షరతులను పాటించాలి. దర్యాప్తులో పోలీసులు కేసు డైరీ నిర్వహించి, ఆధారాలు సరిపోతే ఛార్జ్‌షీట్ లేదా ఇతర పోలీసు నివేదిక సమర్పించవచ్చు. ఆధారాలు సరిపోకపోతే సెక్షన్ 169 బాండ్‌పై విడుదలకు అనుమతిస్తుంది; సెక్షన్ 173A కింద మధ్యంతర నివేదిక డిశ్చార్జ్‌కు తోడ్పడవచ్చు, అయితే తరువాత మళ్లీ చేర్చవచ్చు. సెక్షన్ 173B ప్రకారం దర్యాప్తును 60 పని దినాల్లో పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టారు; ఆలస్యానికి కారణాలు, మేజిస్ట్రేట్ పొడిగింపులు ఉండవచ్చు. సెక్షన్ 173(5)లోని వేరు 120 రోజుల బెయిల్ వ్యవస్థ కూడా నిర్బంధాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. ఈ నిబంధనలు నిర్దిష్ట ఫలితం లేదా ముగింపు తేదీకి హామీ ఇవ్వవు. కోర్టులు అభియోగాలు రూపొందించవచ్చు, డిశ్చార్జ్ ఆదేశించవచ్చు, ప్రాసిక్యూషన్ ఆధారాలు, ఎదురు విచారణ వినవచ్చు, నిర్దోషిత్వం లేదా దోషిత్వ తీర్పు ఇవ్వవచ్చు. Sessions కేసుల్లో Public Prosecutor అభియోగాన్ని నడుపుతారు. Evidence Act ప్రాసంగికత, రుజువు బాధ్యతను నియంత్రిస్తుంది; డిజిటల్ రికార్డులను డిజిటల్ సంతకాల నియమాలతో కలిపి సెక్షన్లు 65A, 65B కింద ఆమోదించవచ్చు. అప్పీళ్లు, రివిజన్ అందుబాటులో ఉంటాయి; సంబంధిత నేరం, చట్టం అనుమతించినప్పుడే రాజీ సాధ్యం. సాధ్యమైన శిక్షల్లో మరణశిక్ష, జీవిత ఖైదు, కఠిన లేదా సాధారణ కారాగార శిక్ష, జరిమానాలు, ఆస్తి కోల్పోవడం లేదా జప్తు, జరిమానా నుంచి చెల్లించే పరిహారం ఉన్నాయి. తీవ్రమైన నేరాల మినహాయింపులకు లోబడి, Probation of Offenders Ordinance, 1960 ప్రకారం కోర్టు ప్రొబేషన్ లేదా షరతులతో విడుదలను విచక్షణ మేరకు ఉపయోగించవచ్చు; పర్యవేక్షణ సాధారణంగా 1 నుంచి 3 సంవత్సరాలు ఉంటుంది. రోడ్డు నేరాలకు లైసెన్స్ సస్పెన్షన్, రద్దు లేదా అనర్హత కూడా రావచ్చు; జైలు నిర్బంధానికి Prisons Act, 1894 వర్తిస్తుంది. సమాచారదాతలు, ఫిర్యాదుదారులు, బాధితులు, సాక్షులకు కోర్టులు రక్షణ లేదా భద్రత కల్పించవచ్చు; హాజరు ఖర్చుకు సహేతుకమైన మొత్తం ఇవ్వవచ్చు. జరిమానాను ప్రాసిక్యూషన్ ఖర్చులకు లేదా పరిహారానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు; ప్రత్యేక చట్టాలు మరింత బలమైన చర్యలు కల్పించవచ్చు. మహిళలు లేదా పిల్లలపై హింస కేసుల్లో పోలీసు, వైద్య, Women and Children Repression Prevention Tribunal మార్గాలు ఉపయోగించవచ్చు. Human Trafficking and Migrant Smuggling Prevention and Suppression Act, 2026 ప్రకారం బాధితులకు కేసు స్థితి, పరిహారం, న్యాయ సహాయం, వర్తించినప్పుడు ఆశ్రయం లేదా పునరావాస చర్యల సమాచారం పొందే అవకాశం ఉంటుంది. Children Act, 2013 ప్రకారం 18 ఏళ్లలోపు వ్యక్తి బాలుడు; సంబంధిత వయస్సును సాధారణంగా నేరం జరిగిన తేదీన అంచనా వేస్తారు. Child Affairs Police Officers, Probation Officers, Children Courts బాలలకు సంబంధించిన గోప్యత, ప్రాతినిధ్యం, మళ్లింపు, నిర్బంధ నియమాలను అమలు చేస్తాయి; సామాజిక, మానసిక, విద్యా పరిస్థితులనూ పరిగణిస్తాయి. Women and Children Repression Prevention Tribunal Children Court‌గా పనిచేయవచ్చు. సురక్షిత గృహాలు, బాలల అభివృద్ధి కేంద్రాలను ఉపయోగించవచ్చు; High Court Division‌కు అప్పీల్ గరిష్ఠంగా 60 రోజుల్లో చేయాలి. Penal Code ప్రత్యేకంగా 9 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు, తగిన పరిపక్వత లేని 9 నుంచి 12 ఏళ్లలోపు కొందరు పిల్లలకు నేర బాధ్యత నుంచి మినహాయింపు ఇస్తుంది. ఉగ్రవాదం, మనీలాండరింగ్, మాదకద్రవ్యాలు, మహిళలు, పిల్లలపై హింస, యాసిడ్ దాడులు, అశ్లీలత, అక్రమ రవాణా, రోడ్డు భద్రత, డిజిటల్ నేరాల వంటి రంగాలకు ప్రత్యేక క్రిమినల్ చట్టాలు ఉన్నాయి. 2019 నుంచి అమల్లో ఉన్న Road Transport Act, 2018 లైసెన్సులు, నమోదు, వాహన ఫిట్‌నెస్, పన్ను టోకెన్లను నియంత్రిస్తుంది; ప్రమాదకర, లైసెన్స్ లేని, మత్తులో లేదా మాదకద్రవ్యాల ప్రభావంలో డ్రైవింగ్ చేయడం, ఇతర ట్రాఫిక్ ఉల్లంఘనలను నేరంగా పేర్కొంటుంది. రోడ్డు ప్రమాదం తరువాత తక్షణ సమాచారం, చికిత్సకు చట్టం చర్యలను కోరుతుంది; బాధితులు లేదా వారసులు ప్రమాద నిధి నుంచి చట్టబద్ధ ఆర్థిక సహాయం లేదా వైద్య ఖర్చులు కోరవచ్చు. ప్రస్తుత Cyber Security Act, 2026ను 2026 ఏప్రిల్ 10న అమలులోకి తెచ్చి, జూలై 1న సవరించారు; ఇది Cyber Security Ordinance, 2025 స్థానంలో వచ్చింది. నిర్దిష్ట నేరం, శిక్ష, బెయిల్ పరిస్థితికి ప్రస్తుత బెంగాలీ చట్టం, సవరణే ఆధారం. మార్పిడి నిబంధన వర్తించకపోతే Digital Security Act, 2018 లేదా Cyber Security Act, 2023 ప్రస్తావనలు పాతవి కావచ్చు. అత్యవసర పోలీసు సహాయానికి 999 ఉంది. National Legal Aid Services Organization అర్హులైన నిందితులు, ఫిర్యాదుదారులకు దరఖాస్తులు, జిల్లా, సుప్రీంకోర్టు వ్యవస్థలు, జాతీయ హెల్ప్‌లైన్ 16699 ద్వారా క్రిమినల్ న్యాయ సహాయం అందిస్తుంది. న్యాయవాది, వైద్య సంరక్షణ, ఆశ్రయం, ప్రొబేషన్, ట్రిబ్యునల్ సామర్థ్యం జిల్లాను లేదా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి; ప్రైవేట్ ప్రాతినిధ్యానికి రుసుములు ఉండవచ్చు. బంగ్లాదేశ్ మొత్తానికి ఒకే ఖర్చు లేదా కేసు ముగింపు సమయ అంచనా లేదు. పోలీసు ఫిర్యాదులను సంబంధిత యూనిట్, Superintendent of Police లేదా మెట్రోపాలిటన్ వ్యవస్థ ద్వారా పై స్థాయికి తీసుకెళ్లవచ్చు; ప్రక్రియ సంస్థ, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతుంది.