बंगलादेशमा भाषाहरू

बंगलादेशको संविधानको धारा 3 अनुसार बङ्ला राज्यभाषा हो र परिवार, समाज, आधिकारिक सञ्चार तथा शिक्षामा प्रयोग हुन्छ। राष्ट्रिय पाठ्यक्रम रूपरेखा 2021 ले बङ्लालाई सञ्चार र शिक्षणको मुख्य भाषा मानेको छ। राष्ट्रिय पाठ्यक्रम तथा पाठ्यपुस्तक बोर्ड (NCTB) को विद्यालय पाठ्यक्रममा प्राथमिकदेखि उच्च माध्यमिक तहसम्म बङ्लासँगै अङ्ग्रेजी समावेश छ। English For Today र English Grammar and Composition ले वास्तविक जीवनको सञ्चार, उच्च शिक्षा, काम र अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगका लागि सुन्ने, बोल्ने, पढ्ने र लेख्ने सीप विकास गर्छन्। आधारभूत अङ्ग्रेजी दक्षता साझा युरोपेली भाषा सन्दर्भ रूपरेखासँग तुलनीय स्तरमा वर्णन गरिन्छ, तर संस्थाहरूले आफ्नै आवश्यकताहरू तोक्न सक्छन्। शिक्षा मन्त्रालय, NCTB, प्राथमिक शिक्षा निर्देशनालय, माध्यमिक तथा उच्च शिक्षा निर्देशनालय, शिक्षा बोर्डहरू, बंगलादेश मुक्त विश्वविद्यालय, ढाका विश्वविद्यालयको आधुनिक भाषा संस्थान, जनशक्ति, रोजगार तथा तालिम ब्युरो, वैदेशिक रोजगार मञ्च र ICT विभागले भाषा सिकाइका विभिन्न पक्षमा सहयोग गर्छन्। बंगलादेशले पूर्वप्राथमिक र प्राथमिक शिक्षामा चाक्मा, मार्मा, गारो, त्रिपुरा र साद्री भाषाका सामग्री पनि उपलब्ध गराउँछ। माध्यमिक तहमा Language and Culture of Minority Ethnic Groups विषय उपलब्ध छ, तर स्थानीय भाषामा पहुँच र शिक्षकको उपलब्धता क्षेत्रअनुसार फरक हुन्छ र देशव्यापी कार्यान्वयन दर स्थापित छैन। राष्ट्रिय शिक्षा नीति 2010 ले प्राथमिक तहमा मातृभाषामा सिकाइ र आदिवासी शिक्षक तथा पाठ्यसामग्रीको प्रयोगलाई समर्थन गर्छ। विदेशी भाषा सिकाइका लागि ढाका विश्वविद्यालयको आधुनिक भाषा संस्थानले अङ्ग्रेजी, अरबी, चिनियाँ, फ्रान्सेली, जर्मन र जापानीलगायत भाषामा छोटो र प्रारम्भिक प्रमाणपत्र पाठ्यक्रम दिन्छ; हालको कार्यक्रमअनुसार कोरियाली, फारसी वा टर्किस पनि उपलब्ध हुन सक्छन्। समूह र सिट प्रत्येक सूचनामा निर्भर हुन्छन्; माग क्षमताभन्दा बढी भए प्रवेश परीक्षा हुन सक्छ। बंगलादेश मुक्त विश्वविद्यालयको अङ्ग्रेजी भाषा दक्षता प्रमाणपत्र (CELP) कार्यक्रममा माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र वा समकक्ष योग्यता भएका आवेदकले उमेर वा पेशाको उल्लिखित प्रतिबन्धबिना आवेदन दिन सक्छन्। कार्यक्रम सामान्यतः एक सेमेस्टरको हुन्छ, कम्तीमा छ महिनामा पूरा गर्न सकिन्छ र बढीमा दुई वर्ष लाग्न सक्छ; यसमा दुई पाठ्यक्रम र 15 क्रेडिट घण्टा छन् र सामान्यतः जनवरी वा जुलाईमा सुरु हुन्छ। प्रकाशित शुल्कमा Tk 750 र Tk 800 पाठ्यक्रम शुल्क तथा प्रशासन र प्रमाणपत्र शुल्कसमेतको Tk 2,950 कुल कार्यक्रम शुल्क छन्; अनलाइन शुल्क र Tk 100 पुनःपरीक्षा शुल्क अलग छन्। विद्यालयको अङ्ग्रेजी माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र, उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र, दखिल, आलिम र समकक्ष परीक्षा प्रणालीमार्फत मूल्याङ्कन हुन्छ; नतिजा शिक्षा बोर्डका पोर्टलबाट उपलब्ध हुन्छ। बंगलादेश मुक्त विश्वविद्यालयका परीक्षा र IELTS Academic वा General थप दक्षता विकल्प हुन्। नमुना IELTS शुल्क British Council मा करिब BDT 28,450 र IDP मा BDT 29,600 थियो, तर शुल्क र परीक्षा केन्द्रको उपलब्धता बदलिन्छ। नतिजा प्राप्त गर्ने संस्था, रोजगारदाता वा आप्रवासन निकायले आवश्यक अङ्क र प्रमाणपत्र स्वीकार हुन्छ कि हुँदैन निर्धारण गर्छ। रोजगारी र आप्रवासनका लागि जनशक्ति, रोजगार तथा तालिम ब्युरो र वैदेशिक रोजगार मञ्चले माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र वा समकक्ष योग्यता भएका 18 देखि 40 वर्षका आवेदकलाई अङ्ग्रेजी भाषा पाठ्यक्रम दिन्छन्। यो पूर्णतः अनलाइन छ, पहिले आउनेलाई पहिले पहुँच दिने व्यवस्था छ, एकपटकमा एउटा भाषा पाठ्यक्रम लिन पाइन्छ र पूरा भएपछि सरकारी प्रमाणपत्र दिइन्छ; उपलब्ध पाठ्यक्रम अभिलेखमा शुल्क वा अवधि देखिँदैन। डिजिटल विकल्पमा सरकारी खुला सिकाइ मञ्च Muktopaath, राष्ट्रिय विश्वविद्यालयको सूचीमा रहेको Spoken English कार्यक्रम, English For Today समेतका NCTB अन्तरक्रियात्मक पाठ्यपुस्तक र महिलाका लागि निःशुल्क Her Power English Fundamental Course पर्छन्। उपकरण र भरपर्दो इन्टरनेटको पहुँच व्यावहारिक बाधा रहन्छ, यद्यपि देशव्यापी स्तर मापन गरिएको छैन। सार्वजनिक NCTB पाठ्यपुस्तक निःशुल्क छन्, तर पाठ्यक्रम, प्रमाणपत्र, परीक्षा र अनलाइन सेवामा अलग शुल्क लाग्न सक्छ। प्रत्येक भाषा पाठ्यक्रम, निजी प्रमाणपत्र वा IELTS का लागि सामान्य कानुनी अधिकार छैन; मान्यता नतिजा मूल्याङ्कन गर्ने संस्था वा निकायमा निर्भर हुन्छ।