बांग्लादेशमे पूर्व-प्राथमिक शिक्षाकेँ सामान्यतः पूर्व-प्राथमिक शिक्षा (প্রাক-প্রাথমিক) कहल जाइत अछि आ ई प्रायः एक वर्ष चलैत अछि। बच्चा सामान्यतः लगभग छह वर्ष आयुमे प्राथमिक विद्यालय शुरू करैत अछि; एहिमे कक्षा 1 सँ 5 होइत अछि। तकर बाद कक्षा 6 सँ 8 निम्न-माध्यमिक, कक्षा 9 आ 10 माध्यमिक—जे Secondary School Certificate (SSC) वा समकक्ष योग्यता दैत अछि—आ कक्षा 11 आ 12 उच्च-माध्यमिक—जे Higher Secondary Certificate (HSC) वा समकक्ष योग्यता दैत अछि। आयु, प्रवेश शर्त आ अगिला स्तर पर जाएबाक नियम संस्था आ कार्यक्रम अनुसार बदलि सकैत अछि। Directorate of Primary Education (DPE) आ Ministry of Primary and Mass Education पूर्व-प्राथमिक आ प्राथमिक विद्यालय लेल जिम्मेदार अछि। माध्यमिक आ उच्च-माध्यमिक लेल Ministry of Education, Secondary and Higher Education Division आ Directorate of Secondary and Higher Education मिलि काज करैत अछि; National Curriculum and Textbook Board (NCTB) पाठ्यक्रम आ पुस्तक बनबैत अछि। प्राथमिक शिक्षा मे सामान्य विद्यालय आ धार्मिक विद्यालय मार्ग (Madrasa) अछि। माध्यमिक स्तर पर सामान्य, तकनीकी आ व्यावसायिक तथा मदरसा मार्ग अछि। मदरसा प्रणालीमे प्राथमिक मदरसा स्तर (ইবতেদায়ী) कक्षा 1–5, निम्न-माध्यमिक मदरसा स्तर (দাখিল) कक्षा 6–10 आ उच्च-माध्यमिक मदरसा स्तर (আলিম) कक्षा 11–12 समेटैत अछि; अतिरिक्त धार्मिक विषय सेहो पढ़ाओल जाइत अछि। निजी अंग्रेजी-माध्यम विद्यालय अक्सर O-Level आ A-Level उपयोग करैत अछि; मान्यता वा समकक्षता संस्था आ संबंधित परीक्षा बोर्ड पर निर्भर अछि। प्राथमिक विद्यालय प्रवेश सामान्यतः स्थानीय विद्यालय द्वारा होइत अछि आ खाली जगह पर निर्भर करैत अछि। आयु आ दस्तावेज शर्त विद्यालय तथा कार्यक्रम अनुसार अलग अछि। महानगर आ जिला तथा उपजिला (Upazila) केंद्रक चुनल सरकारी आ गैर-सरकारी विद्यालय कक्षा 1 सँ 9 लेल डिजिटल लॉटरी उपयोग करैत अछि। एहि केंद्रीय प्रक्रिया बाहर स्थानीय सूचना आ प्रवेश प्रक्रिया लागू होइत अछि। आवेदन देलासँ जगह अपने-आप सुनिश्चित नहि होइत अछि। सरकारी प्राथमिक विद्यालय सामान्यतः ट्यूशन निःशुल्क रखैत अछि, आ NCTB पाठ्यपुस्तक संबंधित पूर्व-प्राथमिक, प्राथमिक आ माध्यमिक विद्यालय धारामे निःशुल्क देबाक उद्देश्य अछि। तथापि परिवार स्टेशनरी, यूनिफॉर्म, यातायात, भोजन, परीक्षा वा निजी ट्यूशन पर खर्च करैत अछि। किंडरगार्टन, अंग्रेजी-माध्यम, निजी आ बहुतो मदरसा विद्यालय शुल्क लैत अछि। प्राथमिक विद्यालय वजीफा 2026 लेल लागू DPE शर्त अनुसार अछि; पात्रता, राशि आ उपस्थिति शर्त कार्यक्रम अनुसार बदलैत अछि। विद्यालय भोजन, किशोर आ लड़की लेल कार्यक्रम तथा छुटल पढ़ाई पूरा करबाक NGO कार्यक्रम स्थान आ कार्यक्रम अनुसार अलग समूह धरि पहुँचैत अछि। पाठ्यक्रम, पुस्तक आ परीक्षा वर्तमान सरकारी सूचना अनुसार बदलैत अछि। 2021 आ 2022 प्राथमिक पाठ्यक्रम 2025 मे संशोधित भेल; पुस्तक आ शिक्षक मार्गदर्शिका संबंधी वर्तमान निर्देश 2026 लेल लागू अछि। माध्यमिक स्तरक विषय संरचना आ SSC पाठ्यक्रम सेहो लागू सूचनापर निर्भर अछि। कैलेंडर, पाली, उपस्थिति, यूनिफॉर्म, स्वच्छता, यातायात आ निजी ट्यूशन संस्था अनुसार अलग अछि। 2024 मे बाढ़, चक्रवात आ गर्मी लहर किछु क्षेत्रमे दू सप्ताह तक विद्यालय बंद करौलक; Sylhet क्षेत्रमे रुकावट कुल आठ सप्ताह तक रहल। संविधानक अनुच्छेद 17 राज्यकेँ कानून द्वारा निर्धारित स्तर तक सार्वभौमिक, निःशुल्क आ अनिवार्य शिक्षा देबाक निर्देश दैत अछि। Primary Education (Compulsory) Act 1990 केंद्रीय कानूनी आधार दैत अछि। अनुच्छेद 28(3) बताओल आधार पर भेदभावरहित पहुँच सुरक्षित करैत अछि। Children Act 2013 अतिरिक्त सुरक्षा दायित्व तय करैत अछि। High Court आ Ministry of Education निर्देश अंतर्गत शारीरिक आ मानसिक दंड निषिद्ध अछि, मुदा लागूकरण सभ जगह एक समान नहि अछि। शिकायत पहिने विद्यालय प्रशासन वा विद्यालय समितिकेँ, तकर बाद संबंधित Upazila वा जिला शिक्षा कार्यालय आ Directorate of Secondary and Higher Education (DSHE) शिकायत प्रणालीमे देल जा सकैत अछि। Child Helpline 1098 आ आपात नंबर 999 अतिरिक्त संपर्क अछि। विशेष शिक्षा सेवा विशेष विद्यालय आ समावेशी संस्था सभमे अछि, मुदा क्षेत्र आ संस्था अनुसार उपलब्धता बदलैत अछि। शिक्षा प्राधिकरण, Ministry of Social Welfare, Jatiyo Protibondhi Unnayan Foundation आ NGO शामिल अछि। Rights and Protection of Persons with Disabilities Act 2013 दिव्यांग बच्चाक अधिकार सुरक्षित करैत अछि। मूल्यांकन, प्रशिक्षित कर्मचारी, सहायक उपकरण, यातायात, स्वच्छता आ उचित सुविधा असमान रूपेँ उपलब्ध अछि। National Survey on Persons with Disabilities 2021 अनुसार 5–17 वर्ष आयुक दिव्यांग बच्चा सभमे लगभग 60 प्रतिशत औपचारिक शिक्षा प्रणालीसँ बाहर छल। 2025 MICS सर्वेक्षण अनुसार 36–59 महीना आयुक बच्चामे संगठित प्रारंभिक बाल शिक्षा भागीदारी 16.6 प्रतिशत छल। समायोजित उपस्थिति दर प्राथमिकमे 85.0 प्रतिशत, निम्न-माध्यमिकमे 60.1 प्रतिशत आ उच्च-माध्यमिकमे 50.8 प्रतिशत छल। विद्यालय प्रणालीसँ बाहर प्राथमिक आयु बच्चा 6.5%, निम्न-माध्यमिक आयु 13.1% आ उच्च-माध्यमिक आयु 33.9% छल। पूरा करबाक दर क्रमशः 83.7%, 69.3% आ 43.9% छल। 7–14 वर्ष बच्चामे 50.2 प्रतिशत बुनियादी पठन आ 39.2 प्रतिशत बुनियादी गणित कौशल हासिल कयने छल। गरीबी, दूरी, दिव्यांगता, बाल श्रम, बाल विवाह, अतिरिक्त विद्यालय खर्च आ आपदा बच्चा बेसी उम्रक होइत गेलापर नियमित उपस्थिति कठिन बनबैत अछि। कक्षा 5 सँ 6 बदलाव खाली जगह आ प्रवेश प्रक्रिया पर निर्भर अछि; कक्षा 8 सँ 9 बदलाव वर्तमान विषय आ समूह नियम मानैत अछि।
बांग्लादेशमे विद्यालय
बांग्लादेशमे विद्यालय प्रणाली पूर्व-प्राथमिकसँ उच्च-माध्यमिक शिक्षाधरि अछि। प्राथमिक विद्यालय सामान्यतः कक्षा 1 सँ 5 तक, तकर बाद कक्षा 6–8, कक्षा 9–10 मे SSC वा समकक्ष योग्यता, आ कक्षा 11–12 मे HSC वा समकक्ष योग्यता होइत अछि। सरकारी प्राथमिक विद्यालयमे सामान्यतः ट्यूशन नहि लगैत अछि, मुदा यूनिफॉर्म, स्टेशनरी, यातायात, भोजन, परीक्षा आ निजी ट्यूशन अतिरिक्त खर्च बनैत अछि। विद्यालय प्रकार, स्थान, आय, दिव्यांगता आ प्राकृतिक आपदा अनुसार पहुँच आ उपस्थिति बदलैत अछि।
VivAVia can make mistakes. Check important information.

