ၶွၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈ

ၶွၼ်ႇငိုၼ်းလႆႈၸွမ်း Income Tax Act 2023 ၼပ်ႉၸဵတ်းမဵဝ်းငိုၼ်းလႆႈ: ၵၢၼ်ႁပ်ႉၸၢင်ႈ၊ ၶၢႆႉၶူဝ်း/ႁိူၼ်း၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ၽွၼ်းပိူင်ငိုၼ်းၶူဝ်း၊ ၶူဝ်းပိုင်ႈၾၢႆႇငိုၼ်း လႄႈ ၽႄတၢင်ႇမဵဝ်း။ ၵူၼ်းယူႇၽွင်းၶွၼ်ႇပိူင်လူင်လႆႈၸႂ်ႉၶွၼ်ႇတေႃႇငိုၼ်းလႆႈၵူႈမိူင်း။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈပိူင်လူင်ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇၸွမ်းၶွၼ်ႇ သင်ယူႇဢေႇသုတ်း 182 ဝၼ်းၼႂ်းပီၶွၼ်ႇ၊ ႁိုဝ် ဢေႇသုတ်း 60 ဝၼ်းၼႂ်းပီၼၼ်ႉ လႄႈ 365 ဝၼ်းၼႂ်းပီသီႇပီၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇပိူင်လူင်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇတေႃႇငိုၼ်းလႆႈဢၼ်ၵိူတ်ႇ၊ ၵွင်ႉၵၢၼ် ႁိုဝ် ႁပ်ႉၼႂ်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇငိုၼ်းလႆႈတီႈၸုမ်းၵၢၼ်ပွတ်းလူင်၊ ၶူဝ်းပိုင်ႈပႂ်ႉ/သုၼ်ႇ၊ ႁိုဝ်ၶၢႆပၼ်ၽူႈသိုဝ်ႉၼႂ်းမိူင်း။ တႃႇပီၵူတ်ႇထတ်း 2026–27 လႄႈ 2027–28 ၽွၼ်းငိုၼ်းတေႃႇ 375,000 Bangladesh Taka (BDT) ဢမ်ႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ။ ၶေႃႈၶွၼ်ႇၽူႈယိင်း လႄႈ ၵူၼ်းဢႃႇယု 65 ၶိုၼ်ႈເပၼ် 425,000 BDT၊ ၵူၼ်းမီးၽွၼ်းတုၵ်ႉၶၽၢႆႇၶၢပ်ႈႁႅင်း ႁိုဝ် ၵူၼ်းၽႃႇသႃႇၸိင်ႈတတိယ 500,000 BDT၊ Freedom Fighters ဢၼ်မၢတ်ႇလႄႈမီးၼႂ်း Gazette ႁိုဝ် ၵူၼ်း Warrior ဢၼ်မၢတ်ႇၸွမ်းၸုမ်းမၵ်းမၼ်ႈ 525,000 BDT။ ၽွၼ်းငိုၼ်းထီႉၼႃႈၵဵပ်းၸွမ်းလၢႆးၸၼ်ႉ: 10 percent တေႃႇ 300,000 BDT ထႅင်ႈ၊ 15 percent တေႃႇ 400,000 BDT၊ 20 percent တေႃႇ 500,000 BDT၊ 25 percent တေႃႇ 2,000,000 BDT လႄႈ 30 percent ၽွၼ်းငိုၼ်းဢၼ်လိူဝ်။ ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇၸွမ်းၶွၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ပိူင်လူင်ထုၵ်ႇၵဵပ်း 30 percent။ ၶွၼ်ႇဢေႇသုတ်းဢาจၸွမ်းတီႈယူႇ: 5,000 BDT ၼႂ်း DNCC၊ DSCC လႄႈ Chattogram City Corporation၊ 4,000 BDT ၼႂ်း City Corporation တၢင်ႇၸိူဝ်း၊ 3,000 BDT ၼွၵ်ႈ City Corporation။ ၶွၼ်ႇငိုၼ်းလႆႈၶွင်ၶွမ်ႇပၼီႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းပိူင်မၢႆမီႈ၊ လွင်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈၶၢႆႉ၊ လႄႈ ဢุตสาหกรรม။ တႃႇပီၵူတ်ႇထတ်း 2026–27 တေႃႇ 2030–31 ၶွၼ်ႇဢၼ်ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇၶိုၼ်ႈတႄႇ 20 ႁိုဝ် 22.5 percent တႃႇၶွမ်ႇပၼီႈတၢင်ႇၵၢၼ်မၢႆၶၢႆတင်းမူတ်းတၢင်း bank သၢင်ႈၵၢၼ်ပၢၼ်လႆႈမၢင်ၸုမ်း တေႃႇ 45 percent တႃႇၽူႈပၼ်တၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇလူင်ၶိူင်ႈပၼ်ၵႂၢမ်း လႄႈ ၽူႈႁဵတ်းယႃႈယႃးသုပ်း။ ၸုမ်း bank၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ประกัน လႄႈ ၸုမ်းငိုၼ်းၶိုၼ်ႈၶွၼ်ႇ 37.5 ႁိုဝ် 40 percent ၸွမ်းဝႃႈတၢင်ႇၵၢၼ်မၢႆၶၢႆႁိုဝ်။ Trusts၊ firms လႄႈ AOP ပိူင်လူင်ထုၵ်ႇ 27.5 percent။ ၸုမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းဢาจမီးၶွၼ်ႇငဝ်ႈတေႃႇငိုၼ်းလႆႈတင်းမူတ်း၊ တူဝ်ယၢင်ႇ 5,000,000 BDT တႃႇၶွမ်ႇပၼီႈ၊ trusts၊ firms လႄႈ AOP၊ လႄႈ 30,000,000 BDT တႃႇၵူၼ်းပုဂ္ဂလိၵ်ႈ။ VAT/Mushak ၸႂ်ႉၵပ်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼႂ်းမိူင်း။ ၶွၼ်ႇပိူင် 15 percent၊ ၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်း 0 percent၊ ၶေႃႈယกเว้นၸွမ်းမၢႆမီႈမီးၼႂ်း First Schedule။ လူင်းမၢႆ VAT မိူဝ်ႈငိုၼ်းၵႃႉၶၢႆဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်းပူၼ်ႉ 8,000,000 BDT ၼႂ်း 12 လိူၼ်။ ၼႂ်းၵႄႈ 3,000,000 လႄႈ 8,000,000 BDT ပိူင်လူင်ၵဵပ်း Turnover Tax 3 percent တႅၼ်းၵၢၼ်လူင်း VAT ႁူမ်ႈၵၼ်။ လူင်းမၢႆ/ယိုၼ်ယၼ်လူဝ်ႇယိုၼ်ႈၼႂ်း 15 ဝၼ်း၊ NBR ပၼ်ၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ် လႄႈ Business Identification Number (BIN) ပိူင်လူင်ပဵၼ်မၢႆ 9 တူဝ်၊ ၸွမ်းမၢႆမီႈဢၼ်ၼႄ ၼႂ်းသၢမ်ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵၢၼ်ဢၼ်လူင်း VAT ပိူင်လူင်ဢွၵ်ႇၽိုၼ်ၵႃႉ VAT-6.3 လႄႈ ယိုၼ်ႈ VAT-9.1 ၵွၼ်ႇဝၼ်းထီႉ 15 လိူၼ်ထီႉၼႃႈ; ၵၢၼ် Turnover Tax ၸႂ်ႉ VAT-6.9 လႄႈ VAT-9.2။ ဝၼ်းယပ်ႉပပ်းႁၢင်ႈတႃႇဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵွၼ်ႇၼႃႈ။ သိမ်းၽိုၼ်မၢႆဢေႇသုတ်းႁႃႈပီ။ တႃႇၶဝ်ႈမိူင်း HS code၊ မဵဝ်းၵုၼ်ႇ၊ ၵႃႈ customs လႄႈ Tariff Values/SROs ပၼ်ၶေႃႈမၵ်းမၢႆၵႃႈၸႂ်ႉၶွၼ်ႇ။ Tariff ဢၼ်ၸႂ်ႉတေႉ ဢាចမီး Customs Duty၊ Supplementary Duty၊ VAT၊ Advance Income Tax၊ Regulatory Duty လႄႈ Advance Tax; ဢမ်ႇမီး rate ၽဵင်ႇၵၼ်တင်းမူတ်း။ Bangladesh Customs လႄႈ NBR ၸႂ်ႉပိူင်မိူၼ် ASYCUDA လႄႈ Bangladesh Single Window တႃႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႄႈ ပူၼ်ႉပႃႇၵုၼ်ႇ။ VAT ၶဝ်ႈမိူင်းပိူင်လူင် 15 percent ၼိူဝ်ငဝ်ႈၶွၼ်ႇၸွမ်းမၢႆမီႈ၊ Advance Tax ၼိူဝ်ၵုၼ်ႇၶဝ်ႈဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်းပိူင်လူင် 3 percent၊ Advance Income Tax မၢင်ၵမ်း 5 percent ၸွမ်းမၢႆမီႈ။ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸႂ်ႉဝႅပ်ႉ e-TIN၊ e-Return တီႈ etaxnbr.gov.bd၊ e-TDS တီႈ etds.gov.bd လႄႈ VAT Online တီႈ vat.gov.bd။ ၵူၼ်းပုဂ္ဂလိၵ်ႈပိူင်လူင်ယိုၼ်ႈပၢင်ၶွၼ်ႇၵွၼ်ႇ 30 November ၽၢၼ်ႇပီငိုၼ်းလႆႈယဝ်ႉ; ၽူႈယိုၼ်ႈၵမ်းႁူဝ်ပိူင်လူင်မီးဝၼ်းတေႃႇ 30 June ၽၢၼ်ႇပီငိုၼ်းလႆႈ။ ၵူၼ်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈဢၼ်ယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းမီးဝၼ်းယဝ်ႉတေႃႇ 90 ဝၼ်းၽၢၼ်ႇမိူဝ်ႈၶိုၼ်းမႃး။ ပၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈယိုၼ်ႈ ႁိုဝ် ၸွမ်းမၢႆ advance-tax/withholding-tax တႃႇၽွင်းၶၢဝ်း၊ တင်း A-Chalan ႁိုဝ် eTaxPayment။ ယိုၼ်ႈၶွၼ်ႇယဝ်ႉဝၼ်းဢាចမီးၶွပ်ႈ 10 percent ၶွင်ၶွၼ်ႇၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းဢၼ်ၵူတ်ႇ၊ ဢေႇသုတ်း 1,000 BDT၊ ထႅင်ႈ 50 BDT တႃႇၵူႈဝၼ်းပၼ်လိူဝ်။ ပၢင်ၶွၼ်ႇမႄးတၢင်းဢွၼ်ႇလၢႆး ပိူင်လူင်ယိုၼ်ႈလႆႈၵမ်းလဵဝ်ၼႂ်း 180 ဝၼ်း။ ၶွၼ်ႇငိုၼ်းလႆႈပူၼ်ႉၵဵပ်းဢาจၶိုၼ်းပၼ် ႁိုဝ် ၸႂ်ႉၵွင်ႉငိုၼ်းၸွမ်းမၢႆမီႈ။ ၸွမ်းၶၻီး ဢาจယိုၼ်ႈ appeal တေႃႇ Commissioner ႁိုဝ် Additional Commissioner (Appeals)၊ Appellate Tribunal၊ ဝယၢမ်းလႆႈ High Court Division၊ တႃႇၶေႃႈတတ်းသိၼ်ၶွၼ်ႇ၊ ၶွပ်ႈ၊ ၶွပ်ႈတၢင်းၵူတ်းမၢႆ၊ interest၊ surcharge၊ ၶိုၼ်းပၼ်ငိုၼ်း ႁိုဝ် tax credit။ appeal တေႃႇ Tribunal ပိူင်လူင်လူဝ်ႇပၼ် 10 percent ၶွင်ၵႄႈၶႅၼ်ႈၶေႃႈတတ်းသိၼ် လႄႈ ၶွၼ်ႇဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ၊ ၵႃႈယိုၼ်ႈ 1,000 BDT လႄႈ ၵႃႈမႄး 200 BDT။ High Court ယိုၼ်ႈ reference ပိူင်လူင်ၼႂ်း 90 ဝၼ်း။ တႃႇငိုၼ်းပၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇၼႂ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်း ၽူႈပၼ်ငိုၼ်းဢาจလူဝ်ႇႁႂ်ႈ withholding/remit တေႃႇ 30 percent။ ၽိုၼ် NBR ဢาจယွမ်း rate ႁိုဝ် 0 ၸွမ်းၵူတ်းမၢႆၶွၼ်ႇသွင်မိူင်းဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ; မိူင်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈမီးၵူတ်းမၢႆၶွၼ်ႇသွင်မိူင်း 43 ၸုမ်း ဢၼ် NBR ၸတ်းၵၢၼ်။ ၵူၼ်းယူႇၸွမ်းၶွၼ်ႇ၊ ၸုမ်းၵၢၼ်ပွတ်းလူင်၊ ၵၢၼ်ဢီႇၶွမ်းမတ်ႈၵပ်းၵၢၼ်၊ withholding၊ သူင်ႇငိုၼ်း လႄႈ မၢႆမီႈငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢาจပဵၼ်တူဝ်မၵ်းမၼ်ႈ။ ၵၢၼ်ၵူႈမိူင်းပိူင်လူင်တေလႆႈမၢႆၸွမ်းၵႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၽဵင်ႇ၊ တႃႇၵၢၼ်ၵူႈမိူင်းပူၼ်ႉ 30,000,000 BDT ဢาจလူဝ်ႇၽိုၼ် CA ႁိုဝ် CMA မိူဝ်ႈယွၼ်း။ ၶေႃႈယွၼ်း foreign tax credit ပိူင်လူင်တေလႆႈယိုၼ်ႈၼႂ်းသွင်ပီ။