বাংলাদেশৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা

বাংলাদেশত ঐতিহ্যবাহী পৰম্পৰা আৰু লোকসংস্কৃতিৰ বাবে একক ৰাষ্ট্ৰীয় শীৰ্ষ প্ৰতিষ্ঠান নাই। সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়, Bangladesh Shilpakala Academy, Bangladesh National Museum, Bangladesh Folk and Crafts Foundation, Bangladesh Handloom Board, BSCIC, CHT পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় আৰু UNESCO Bangladesh-কে ধৰি কেইবাটাও চৰকাৰী-সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত ভাগ কৰা। এনে কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ সাধাৰণতে স্বেচ্ছামূলক আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক; দেশজুৰি একে চৰ্ত, মাচুল বা শেষ তাৰিখ নাই। Pohela Boishakh Boishakh মাহৰ প্ৰথম দিনা, সাধাৰণতে 14 এপ্ৰিলত পালন কৰা হয়। ঢাকাৰ পৰিচিত ৰূপৰ ভিতৰত Ramna Batamul, Chhayanaut-ৰ অনুষ্ঠান আৰু ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ Fine Art Faculty-ৰ শোভাযাত্ৰা আছে। Mangal Shobhajatra, অৰ্থাৎ নৱবৰ্ষৰ শোভাযাত্ৰা (Mangal Shobhajatra), 2016ৰ পৰা UNESCO-ৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য তালিকাত আছে। 2026 চনত চিটাগং হিল ট্ৰেক্টছৰ নৱবৰ্ষৰ আচাৰৰ সামূহিক নামৰ সলনি চৰকাৰে সংশ্লিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ নিজা নাম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে: চাকমাৰ নৱবৰ্ষ উৎসৱ (Biju), মাৰমাৰ নৱবৰ্ষ উৎসৱ (Sangrai), ত্ৰিপুৰাৰ নৱবৰ্ষ উৎসৱ (Boisuk) বা (Baisu), আৰু আন সম্প্ৰদায়ৰ Bishu, Changkran আৰু Changlan। Aman ধান চপোৱাৰ পাছৰ Nabanna, অৰ্থাৎ শস্য উৎসৱ (Nabanna), অঞ্চল-পৰিয়াল অনুসৰি Agrahayan বা Poush মাহত হয়। Karam বা Karma, Wangala, Baha Parab আৰু ঋতুভিত্তিক মণিপুৰী আচাৰৰ নিজা আঞ্চলিক-সম্প্ৰদায়ভিত্তিক ৰূপ আছে। পৰিয়ালৰ জীৱনত ঘটকতা, বিয়াৰ আয়োজনৰ পৰম্পৰা (Paka Kotha), বাগদান অনুষ্ঠান (panchini), gaye holud, Mehendi সন্ধিয়া আৰু বিয়াৰ উৎসৱ বেলেগ বেলেগ ধৰণে পালন হয়। Gaye holud-ত আশীৰ্বাদ, গান-সংগীত আৰু দুই পৰিয়ালৰ আদান-প্ৰদানৰ সৈতে হালধি লগোৱা হয়। মুছলমান, হিন্দু, বৌদ্ধ, খ্ৰীষ্টান আৰু আদিবাসী অনুষ্ঠান পৃথক। সামাজিক ৰীতিয়ে আইনী বিবাহ বা পঞ্জীয়নৰ বিকল্প স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে নহয়; ধৰ্মীয় পৰিচয় আৰু আইনগত অৱস্থাকে ধৰি চৰ্তৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। জন্ম, নামকৰণ, Aqiqah, annaprashan, খৎনা আৰু অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ৰীতিও সম্প্ৰদায়-ধৰ্ম অনুসৰি চলে। পোছাক আৰু বস্ত্ৰই আঞ্চলিক-সামাজিক সম্পৰ্ক দেখুৱায়। Sari, Salwar Kameez, Panjabi বা Kurta, Lungi আৰু Gamcha দৈনন্দিন জীৱন বা উৎসৱত পিন্ধা হয়। হাতে বোৱা বস্ত্ৰ Jamdani (Jamdani) বিশেষকৈ ঢাকা, নাৰায়ণগঞ্জ আৰু Rupganj-ত হাতে বোৱা হয়; প্ৰায়ে ঘৰুৱা কৰ্মশালা বা শিক্ষক-শিক্ষাৰ্থীৰ সম্পৰ্কত শিকোৱা হয়। Tangail-ৰ শাৰী বোৱা পৰম্পৰা, ছিলেটৰ Shital Pati মেট আৰু Murta (Murta) প্ৰক্ৰিয়াকৰণো স্বীকৃত পৰম্পৰা। দাম আৰু মান সামগ্ৰী, কামৰ সময়, বয়ন পদ্ধতি আৰু উৎপত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; চৰকাৰী স্বীকৃতিয়ে নিৰ্দিষ্ট পোছাক পোৱাৰ অধিকাৰ নিদিয়ে। লোকসংগীতত Baul সংগীত (Baul), Bhatiali, Gambhira, Bhawaiya, Dhamail, Jari-Sari, বিয়াৰ গান আৰু লোকনাট্য আছে। Baul সংগীত বিশেষকৈ Kushtia অঞ্চল আৰু Lalon নেটৱৰ্কৰ সৈতে জড়িত। গুৰু-শিষ্য, ভ্ৰমণকাৰী সংগীতজ্ঞ, পৰিয়াল, দল, মঞ্চ, উৎসৱ আৰু সংবাদমাধ্যমেৰে ই প্ৰজন্মলৈ যায়। ধৰ্মীয় বিষয় থাকিব পাৰে, কিন্তু ইয়াত এই ক্ষেত্ৰক সংগীত আৰু ঐতিহ্যগত প্ৰকাশৰ ৰূপ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। হস্তশিল্পৰ ভিতৰত Jamdani, কাঁথা-চিলাইৰ পৰম্পৰা (Nakshi Kantha), Nakshi Pati, Pattachitra, টেৰাকোটা, মৃৎশিল্প, বাঁহ-বেত বোৱা, পিতল-তামৰ কাম, কাঠৰ কাম, শামুকৰ শিল্প, পুতলা আৰু খেলনা আছে। যান্ত্ৰিকীকৰণ, কেঁচামালৰ অভাৱ, নকল সামগ্ৰী, অন্যায্য পাৰিশ্ৰমিক আৰু কমি অহা নতুন উত্তৰাধিকাৰীয়ে পৰম্পৰা আগবঢ়োৱাত বাধা দিয়ে। আঞ্চলিক পাৰ্থক্যই বাংলাদেশ সম্পৰ্কে একেধৰণৰ সাধাৰণীকৰণ ৰোধ কৰে। ঢাকা, নাৰায়ণগঞ্জ আৰু Rupganj বিশেষকৈ Jamdani-ৰ; Tangail শাৰী বোৱা আৰু তাঁতশিল্পৰ; Sylhet আৰু Moulvibazar Shital Pati, Dhamail আৰু মণিপুৰী পৰম্পৰাৰ; Kushtia, Jhenaidah আৰু Chuadanga Baul নেটৱৰ্কৰ; Chapai Nawabganj আৰু Rajshahi Gambhira-ৰ; আৰু Rangpur Bhawaiya আৰু আন গীতৰ সৈতে জড়িত। Rangamati, Bandarban আৰু Khagrachhari-ৰ আশে-পাশে চিটাগং হিল ট্ৰেক্টছত চাকমা, মাৰমা, ত্ৰিপুৰা, Mro আৰু Tanchangya জনগোষ্ঠীয়ে নিজা আচাৰ আৰু বস্ত্ৰ গঢ়ে। নগৰায়ন, প্ৰব্ৰজন, প্ৰবাসী সমাজ, জলবায়ুৰ ঘটনা, পৰ্যটন, ডিজিটেল সংবাদমাধ্যম আৰু মঞ্চৰ ৰূপান্তৰে জীৱন্ত পৰম্পৰা সলনি কৰিছে। নথিভুক্তি, সম্প্ৰদায়ৰ সন্মতি, শিক্ষা, বজাৰ, সমবায় আৰু ন্যায্য পাৰিশ্ৰমিক পৰম্পৰা আগবঢ়োৱাত সহায় কৰিব পাৰে; UNESCO বা ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকাভুক্তিয়ে স্বীকৃতি দিয়ে, মালিকানা হস্তান্তৰ নকৰে আৰু স্থায়ী জীৱন্ততাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে।