ၾိင်ႈထုင်းၼႂ်းမိူင်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈ

မိူင်းပင်ႊလႃႇတဵတ်ႈဢမ်ႇမီးၸုမ်းလူင်ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်တႃႇၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇ လႄႈ ၾိင်ႈၵူၼ်း။ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၽႄၵၼ်ၼႂ်းလၢႆၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸုမ်းၾိင်ႈထုင်း၊ ပႃး Ministry of Cultural Affairs၊ Bangladesh Shilpakala Academy၊ Bangladesh National Museum၊ Bangladesh Folk and Crafts Foundation၊ Bangladesh Handloom Board၊ BSCIC၊ Ministry of CHT Affairs လႄႈ UNESCO Bangladesh။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပိူင်လူင်ပဵၼ်သုၼ်ႇလႄႈ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ၵႃႈၸႂ်ႉ ႁိုဝ် ဝၼ်းသုတ်းယဝ်ႉတစ်နိုင်ငံလုံးဢၼ်ၽဵင်ႇ။ Pohela Boishakh ၸတ်းဝၼ်းႁူဝ် Boishakh၊ ပိူင်လူင်ဝၼ်းထီႉ 14 April။ ၼႂ်း Dhaka မီးပၢင်ၵၢၼ်ႁူႉၼမ်တီႈ Ramna Batamul၊ Chhayanaut လႄႈ parade ၶွင်ၸၼ်ႉၸွမ် Dhaka Fine Art Faculty။ Mangal Shobhajatra၊ parade ပီမႂ်ႇ (Mangal Shobhajatra) ၶဝ်ႈၼႂ်းမၢႆ Intangible Cultural Heritage ၶွင် UNESCO တႄႇ 2016။ တႃႇၸိုဝ်ႈႁူမ်ႈၾိင်ႈပီမႂ်ႇ Chittagong Hill Tracts လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလိုမ်ႉၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းႁင်းၽႂ်မၼ်း ၼႂ်း 2026: ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇ Chakma (Biju)၊ Marma (Sangrai)၊ Tripura (Boisuk) ႁိုဝ် (Baisu)၊ လႄႈ Bishu၊ Changkran၊ Changlan ၼႂ်းၸုမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။ Nabanna၊ ပၢင်ပွႆးၵဵပ်းၶဝ်ႈ (Nabanna) မိူဝ်ႈၽၢၼ်ႇၵဵပ်း Aman rice ၸတ်းၸွမ်းထုင်ႉ/ၼႃႈႁိူၼ်းၼႂ်း Agrahayan ႁိုဝ် Poush။ Karam/Karma၊ Wangala၊ Baha Parab လႄႈ ၾိင်ႈ Manipuri ၸွမ်းၶၢဝ်းမီးပိူင်တၢင်းထုင်ႉ/ၸုမ်းၵူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း ၾိင်ႈမိူၼ်ၵၢၼ်ႁႃၵူပ်းၵူၼ်း၊ ၾိင်ႈၸတ်းၵၢၼ်မင်ႇၵလႃႇ (Paka Kotha)၊ ၶၵ်ႉမင်ႇၵလႃႇ (panchini)၊ gaye holud၊ ဢွၼ်ႇပွႆး Mehendi လႄႈ မင်ႇၵလႃႇၽႄၵၼ်ၸွမ်းႁၢင်ႈလႆႈ။ Gaye holud ႁူမ်ႈၵၢၼ်တႃးၽွင်ၶိူင်ႈ turmeric တင်းၶေႃႈပၼ်သူး၊ ၵႂၢမ်း၊ သဵင်ၵႂၢမ်း လႄႈ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၼႂ်းၸုမ်းၼႃႈႁိူၼ်း။ ၾိင်ႈၵူၼ်း Muslim၊ Hindu၊ Buddhist၊ Christian လႄႈ Indigenous ၽႄၵၼ်။ ၾိင်ႈၵူၼ်းဢမ်ႇတႅၼ်းတၢင်လွင်ႈမင်ႇၵလႃႇ/လူင်းမၢႆၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ၊ ၶေႃႈမၵ်းမၢႆၶိုၼ်ႈၸွမ်းၸၢဝ်းယုမ်ႇယမ် လႄႈ သထၢၼ်ႇၵူတ်းမၢႆ။ ၾိင်ႈၵိူတ်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈ၊ Aqiqah၊ annaprashan၊ circumcision လႄႈ မႃးတၢႆၵေႃႈၸွမ်းၸုမ်းၵူၼ်း/ၽႃႇသႃႇ။ ၶူဝ်းၼုင်ႈ လႄႈ ၽႃႈယဵၼ်းၼႄတၢင်းၵွင်ႉၵၼ်တၢင်းထုင်ႉ/ၸုမ်းၵူၼ်း။ Sari၊ Salwar Kameez၊ Panjabi/Kurta၊ Lungi လႄႈ Gamcha ၼုင်ႈၵူႈဝၼ်း ႁိုဝ် မိူဝ်ႈပွႆး။ Jamdani၊ ၽႃႈယဵၼ်းမိုဝ်း (Jamdani) ႁဵတ်းၼမ်တီႈ Dhaka၊ Narayanganj လႄႈ Rupganj လူၺ်ႈယဵၼ်းမိုဝ်း၊ မၢင်ၵမ်းသွၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈႁိူၼ်း ႁိုဝ် ၶူး/လုၵ်ႈႁဵၼ်း။ ၾိင်ႈယဵၼ်း sari Tangail၊ Shital Pati တီႈ Sylhet လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်း Murta (Murta) ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၵႃႈၶၢႆ လႄႈ ၸၼ်ႉၶိုၼ်ႈၸွမ်းမဵဝ်းပိတ်း၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်း၊ လၢႆးယဵၼ်း လႄႈ ငဝ်ႈတီႈ; ၵၢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇတႃႇၶူဝ်းၼုင်ႈမဵဝ်းလႂ်။ သဵင်ၵႂၢမ်းၵူၼ်းပႃး Baul (Baul)၊ Bhatiali၊ Gambhira၊ Bhawaiya၊ Dhamail၊ Jari-Sari၊ ၵႂၢမ်းမင်ႇၵလႃႇ လႄႈ theatre ၵူၼ်း။ Baul ၵွင်ႉၵၢၼ်ႁႅင်းတေႃႇပိုၼ်ႉ Kushtia လႄႈ ၸုမ်း Lalon၊ ၽၢၼ်ႇၶူး၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ၽူႈလဵၼ်ႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇမႃး၊ ၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၸုမ်းသဵင်၊ stage၊ ပၢင်ပွႆး လႄႈ မီႇတီႇယႃႇ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းယုမ်ႇယမ်ဢาจမီး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈၼႆႉၸတ်းပဵၼ်သဵင်ၵႂၢမ်း လႄႈ ၾိင်ႈၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵၢၼ်လက်ႈပႃး Jamdani၊ ၾိင်ႈၽႃႈပၼ်လၢႆးပၼ်ႇပၼ် (Nakshi Kantha)၊ Nakshi Pati၊ Pattachitra၊ လိၼ်ၽၢၼ်၊ ၽၢၼ်း၊ bamboo/cane weaving၊ ၵၢၼ် brass/copper၊ ၵၢၼ်မႆႉ၊ ၶူဝ်းၸႂ်ႉပိူင်ပၢင်ႇလၢႆႇ၊ puppet လႄႈ ၶိူင်ႈလဵၼ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ ၸၢၵ်ႈႁဵတ်း၊ ၶၢတ်ႇၵုၼ်ႇပိုၼ်ႉ၊ ၶူဝ်းပွမ်၊ ၵႃႈႁႅင်းဢမ်ႇၽဵင်ႇ လႄႈ ၶၢတ်ႇၽူႈသိုပ်ႇၵႂႃႇၸိူဝ်းယဝ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၽၢၼ်ႇၾိင်ႈယၢပ်ႇ။ ၵၢၼ်ၸတ်းတၢင်းထုင်ႉၵႅတ်ႇၶႄၶေႃႈလၢတ်ႈႁူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတင်းမူတ်း။ Dhaka၊ Narayanganj၊ Rupganj ၵွင်ႉၵၢၼ် Jamdani၊ Tangail ၵွင်ႉ sari ယဵၼ်း လႄႈ handloom၊ Sylhet/Moulvibazar ၵွင်ႉ Shital Pati၊ Dhamail၊ Manipuri၊ Kushtia/Jhenaidah/Chuadanga ၵွင်ႉ Baul၊ Chapai Nawabganj/Rajshahi ၵွင်ႉ Gambhira၊ Rangpur ၵွင်ႉ Bhawaiya လႄႈ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၼႂ်း Chittagong Hill Tracts ဝၢႆး Rangamati၊ Bandarban လႄႈ Khagrachhari ၸုမ်း Chakma၊ Marma၊ Tripura၊ Mro လႄႈ Tanchangya မီးၾိင်ႈ/ၽႃႈယဵၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ဝဵင်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈ၊ ယ้ายတီႈ၊ diaspora၊ ရာသီဥတု၊ tourism၊ digital media လႄႈ ၵၢၼ်ၵႂၢမ်းတင်ႈပၢင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾိင်ႈထုင်းလူင်လႅၵ်ႈ။ ၽိုၼ်မၢႆ၊ ၵၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉၸုမ်းၵူၼ်း၊ ၵၢၼ်သွၼ်၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ cooperative လႄႈ ၵႃႈပၼ်ၽဵင်ႇၸွႆႈသိုပ်ႇၾိင်ႈ; UNESCO ႁိုဝ် လၵ်းမၵ်းမၼ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႄလွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ၊ ဢမ်ႇပၼ်ၵွင်ႈပိုင်ႈပႂ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈတေယိုၼ်းယၢဝ်း။