ၾိင်ႈထုင်း ၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတေႇသျ်

ၾိင်ႈထုင်းၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတေႇသျ် ထုၵ်ႇပၼ်ႁႅင်းလႄႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈၸုမ်းၵူၼ်း၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵၢၼ်၊ သႃႇသၼႃႇ၊ ၽႃႇသႃႇ၊ တူဝ်ထူပ်းပိုၼ်းလႄႈၵၢၼ်သၢင်ႈပၢႆးမွၼ်း။ ၶၢဝ်းယၢမ်းလွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢႃႇယု၊ သၢႆငၢၼ်းတၢင်းၵူတ်းမၢႆ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵၢၼ်၊ မၢတ်ႈၵူပ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်လႄႈၶဝ်ႈထိုင်ၵၢၼ်ပၼ်ႁႅင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢႃႇယုၸုမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းၵၢၼ်ပၼ်ဝန်ဆောင်မှုတင်းမူတ်း။ ပိုၼ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတေႇသျ် ၶဝ်ႈပႃးတင်ႈတႄႇၸုမ်းၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉလႆလူင်းလႄႈၸိုင်ႈမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းမူၵ်ႉၵူဝ်းလ်လႄႈၶၢဝ်းၶိုၼ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၽႄမိူင်း၊ မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်းဢွၵ်ႇတူၵ်းလႄႈသိုၵ်းၵၢၼ်ပွင်မိူင်းၼႂ်းပီ 1971။ တူဝ်ထူပ်းပိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဢိทธิพลတေႃႇၵၢၼ်မၢႆတွင်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈတူဝ်ၸႂ်ၸုမ်းၵူၼ်း။ ၽႃႇသႃႇၸိုင်ႈမိူင်း (Bangla) ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈမီးတီႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း၊ ၵူတ်းမၢႆ၊ မီႇတီႇယႃႇၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၾိင်ႈထုင်း။ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ မီးၽွၼ်းလီတေႃႇၸၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသုင်၊ ဝဵင်းလူင်၊ ၵၢၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇၵၢၼ်ၽူႈလႂ်ႈလႄႈလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း။ မိူင်းပင်းၵလႃးတေႇသျ် မီးလၢႆလၢႆသႃႇသၼႃႇ။ ၵူၼ်းၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇဢိသ်ႇလၢမ်ႇ မီးၼမ်တီႈသုတ်း၊ မိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵူၼ်းၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇႁိၼ်ႇတူႇ၊ ပုတ်ႉထ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ ရှီအီ၊ အဟ်မဒီ၊ သူဖီ၊ ဗဟာအီ လႄႈၸုမ်းၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်သႃႇသၼႃႇ။ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶွင်ႇတၢင်းၵူတ်းမၢႆ၊ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈတၢင်းႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႃႈလိၼ် မီးၽွၼ်းတေႃႇလၢႆးဢၼ်ၵူၼ်းၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇလႄႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၸၼ်ႉၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ။ ပၢႆးမွၼ်းၶဝ်ႈပႃးပၢႆးမွၼ်းႁၢင်ႈ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽႅၼ်ႇတႃႇ၊ လိၵ်ႈႁွင်ႉ၊ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇแบบ၊ ၵၢၼ်ထၢႆႇႁၢင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸၼ်ႉတႃႇၸႂ်ႉၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း မၵ်းၵႂႃႇၸွမ်းၸၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၸုမ်းသင်ႇသွၼ်၊ ႁွင်ႈႁဵၼ်း၊ ၸုမ်း၊ ႁွင်ႈၼႄပၢႆးမွၼ်း၊ ၽူႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ၊ ပွႆးလႄႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၵေႃႉၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၼမ်ၼၼ်ႉ မီးၼမ်တီႈဝဵင်းတႃႇၵႃႇ။ ၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ႈပႃး ပွႆးႁပ်ႉပီမႂ်ႇ (Pohela Boishakh)၊ ၵူတ်းထုင်းၵၢၼ်မၢတ်ႈၵူပ်ႉ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢဝ်း (Baul music)၊ ၵၢၼ်ၽၢႆႈၽႃႈၸမ်ႇတၼီ (Jamdani weaving) လႄႈၽႃႈၶဵၼ်းၼၵ်ႉသျီ (Nakshi Kantha)။ ၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၸုမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ၊ ႁွင်ႈႁဵၼ်းလႄႈလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၶူးလႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း မၵ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၢၼ်သိုပ်ႇပၼ်ၾိင်ႈထုင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵူႈဝၼ်း ၶဝ်ႈပႃးသုၼ်ႇလႆႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၼႃႈလိၼ်လႄႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၵေႃႉၸုမ်းၵူၼ်း၊ ၸုမ်းဢၼ်မီးၼႃႈတီႈတႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်းႁိုဝ်ဝဵင်းလႄႈၸွမ်းလွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ။