Belçîka padîşahiya makezagona federal û demokrasiyeke parlamenter e. Welatiyan nûneran hildibijêrin, parlamentoyên hilbijartî qanûnan derdixin û divê hukûmet piştgiriya siyasî ya parlamentoyê biparêze. Padîşah serokê dewletê ye, lê bi xwe siyaseta rojane ya hukûmetê rêve nabe. Desthilata siyasî di navbera dewleta federal, sê Herêm û sê Civakan de hatiye parvekirin. Herêm Flandra, Herêma Wallon û Herêma Paytexta Brukselê ne. Civak bi piranî li ser bingeha gelên holendîaxêv, fransîaxêv û almanîaxêv hatine avakirin. Sazî van berpirsiyariyan li gorî mijarê parve dikin. Herêm bi piranî mijarên têkildarî axê digirin ser xwe, wek xanî, veguhastin, siyaseta aborî û hawîrdor. Civak bi piranî mijarên têkildarî mirovan û zimanê digirin ser xwe, di nav de perwerde, çand û beşên girîng ên karûbarên kesane. Asta federal mijarên neteweyî yên hevpar digire ser xwe, wek parastin, dad, ewlehiya civakî, beşên girîng ên bacê û tenduristiya giştî. Parêzgeh û şaredarî jî berpirsiyariyên herêmî rêve dibin. Ji ber vê yekê mijareke siyasî dibe ku ji yek desthilatê zêdetir têkildar be. Siyaseta Belçîkayê bi tundî ji aliyê ziman û nasnameya herêmî ve tê bandorkirin. Gelek kevneşopiyên siyasî yên mezin partiyên xwe yên holendîaxêv û fransîaxêv hene. Welatiyên almanîaxêv saziyên xwe yên Civakê hene û di heman demê de beşdarî pergala siyasî ya giştî dibin. Hukûmeta koalîsyonê şêwaza asayî ye. Partî bernameya rêvebirinê li hev dikin, berpirsiyariyên wezarethanê parve dikin û ji bo rêvebirinê piştgiriya têr a parlamentoyê digerin. Ev danûstandin dikarin tevlihev bin, ji ber ku divê ramana siyasî, komên zimanî û berjewendiyên herêmî li hev bên. Partiyên opozîsyonê pirsan ji hukûmetê dikin û vebijarkên din pêşkêş dikin. Dadgeh, saziyên giştî yên serbixwe, sendîka, rêxistinên kardêran, komele, rojnamevan û tevgerên sivîl ên aştiyane jî bandorê li nîqaşa giştî dikin. Lihevkirin girîng e, lê ew dikare biryaran hêdîtir bike û têgihîştina berpirsiyariyê dijwartir bike. Mirov dikarin bi dengdanê, têkiliyê bi nûneran re, tevlîbûna partî an komeleyê, îmzekirina daxwaznameyên qanûnî, beşdariya civînên giştî û şopandina karê parlamentoyê beşdar bibin. Beşdariya bi bandor bi nasîna saziya berpirsiyar û ravekirina zelal a guhertina xwestî dest pê dike.
Siyaset li Belçîkayê
Siyaset li Belçîkayê ji aliyê demokrasiyê, federalîzmê, civakên zimanî û hevkariyê di navbera çend astên hikûmetê de tê şekildan. Partiyên siyasî bi gelemperî neçar in koalîsyonan ava bikin, ji ber ku yek partî bi gelemperî bi tena serê xwe hukûmetê nake. Fêmkirina kîjan ast berpirsiyarê mijarekê ye mifteya şopandina siyaseta Belçîkayê ye.
VivAVia can make mistakes. Check important information.