Dewleta Belçîkayê li ser makezagûn, demokrasiyeke nûnerî û serweriya qanûnê hatiye damezrandin. Desthilatên giştî tenê di nav desthilatên xwe yên qanûnî de dikarin tevbigirin, û mirov dikarin bi rêbazên diyarkirî biryarên giştî îtiraz bikin. Mafên bingehîn rêberiya her asteke rêveberiyê dikin. Belçîka hem monarşî ye hem jî pergala wê parlementerî ye. Padîşah serê dewletê ye, lê wezîr berpirsiyariya siyasî ya kirinên hikûmetê digirin ser xwe. Hikûmeta federal girêdayî piştgiriya li Meclîsa Nûneran a hilbijartî ye. Parlementoya federal qanûnên federal derdixe û çavdêriya hikûmeta federal dike. Astê federal berpirsiyariya mijarên hevpar ên wek parastin, dadwerî, ewlekariya civakî û beşên girîng ên bac û tenduristiya giştî digire ser xwe. Saziyên federal ji bo tevahiya welêt kar dikin. Sê Herêm gelek mijarên girêdayî erd û jiyana aborî birêve dibin: Herêma Flandrayê, Herêma Walloniyayê û Herêma Paytextê Brukselê. Berpirsiyariyên wan beşên girîng ên xanî, tevger, plansaziya cihî, jîngeh û siyaseta aborî ya herêmî digirin. Sê Civat gelek mijarên girêdayî ziman, çand, perwerde û mirovan rêxistin dikin: Civata Flamanî, Civata Fransî û Civata Almanîaxêv. Li Flandrayê, saziyên Civata Flamanî û Herêma Flandrayê tevlihev kirine, lê rêxistinên sazûmanî yên din cuda ne. Parêzgeh erkên giştî yên navîn pêk tînin û şaredarî gelek karûbarên nêzî jiyana rojane digirin ser xwe. Erkên şaredariyan rêveberiya herêmî, karûbarên rewşa medenî, cihên giştî yên herêmî û karûbarên civakî dihewînin. Bruksel ji çend şaredariyan pêk tê ku di hundirê Herêmeke yekê de ne. Dewlet dadgeh, saziyên polîs û dadweriyê, rêveberiyên giştî, saziyên nîzamtêx û saziyên ewlekariya civakî jî dihewîne. Dadgeh qanûnê serbixwe pêk tînin, lê rêveberî biryarên giştî di pratîkê de bicîh dikin. Ji bo bûyereke jiyanê ya wek bar kirina malê an destpêkirina karê, saziyên cuda dikarin bi hev re bixebitin. Federalîzm xweseriya herêmî û parastina pirrengiya zimanî ya Belçîkayê peyda dike. Herwiha dikare rêbazên tevlihev, hevkariyên hevdukirî û nezelaliya li ser nivîsgeha rast çêbike. Niştecih dikarin vê tevliheviyê bi destpêkirina ji mijarê, cihê rûniştina fermî û karûbara zimanî ya peyda ve birêve bibin.
Dewlet li Belçîkayê
Dewleta Belçîkayê monarşiyeke destûrî ya federal e ku çend astên xweser ên rêveberiyê hene. Dewleta federal, Herêm, Civat, parêzgeh û şaredarî her yek erkên giştî yên diyarkirî pêk tînin. Ev avahî dihêle ku beşên cuda yên Belçîkayê gelek mijaran bi xwe birêve bibin, di heman demê de saziyên neteweyî bi hev re parve bikin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.