Òfin ọ̀daràn ní Bẹ̀nẹ̀

Ìpìlẹ̀ òfin ni Penal Code 2018 (Code pénal) àti Code of Criminal Procedure (Code de procédure pénale), pẹ̀lú àtúnṣe tó tẹ̀lé e bí Law 2025-06 (Loi 2025-06). Òfin ya ẹ̀ṣẹ̀ kékeré (contraventions), ẹ̀ṣẹ̀ (délits) àti ẹ̀ṣẹ̀ ńlá (crimes) sọ́tọ̀. Ojúṣe ọ̀daràn sábà nílò ojúṣe ẹni náà àti ìmọ̀lára láti ṣe é; àìtọ́jú tàbí àìṣọ́ra tó nìkan tó bá wà níbi tí òfin ti sọ bẹ́ẹ̀. Ìgbìyànjú ẹ̀ṣẹ̀ àti ìrànlọ́wọ́ tàbí ìmúrasílẹ̀ rẹ̀ náà lè jẹ́ ìjìyà. Ìgbèjà ara ẹni, àìní, ìfipámúni àti àìlera ọpọlọ lè ní ipa lórí ojúṣe tàbí ìjìyà. Ìjọba fúnra rẹ̀ kò ní ojúṣe ọ̀daràn ti ilé-iṣẹ́ òfin; ilé-iṣẹ́ òfin mìíràn lè ní ojúṣe ní ìbámu pẹ̀lú òfin. Àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tó wà nínú òfin ní, lára àwọn mìíràn, pípa ènìyàn, ìpalára ara, ìwà ipá ìbálòpọ̀, ìbàjẹ́, ìpànìyàn ẹlẹ́rù, títà oògùn, fífọ owó, jíjà lórí ayélujára, ẹ̀ṣẹ̀ àyíká àti ẹ̀ṣẹ̀ lòdì sí aláṣẹ gbogbogbò. Òfin pàtó ń ṣètò, lára àwọn mìíràn, ìwà ipá sí obìnrin, ìfòòró ìbálòpọ̀, gígé ẹ̀yà ìbímọ obìnrin, gbigbe ọmọ lọ́nà òfin, ààbò ọmọ àti ìwà ipá tó dá lórí akọ tàbí abo. Digital Code (Code du numérique) ti 2017 àti àtúnṣe 2020 ló ń ṣàkóso ẹ̀ṣẹ̀ orí ẹ̀rọ ayélujára. Èyí ní wíwọlé ètò láìgba àṣẹ, ìkọlù dátà, ẹ̀tàn ẹ̀rọ itanna, jìbìtì ìsanwó àti ìfọwọ́kàn sí àṣírí àti ìbánisọ̀rọ̀. Ìlànà lè bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀dùn tàbí ìròyìn sí Republican Police, ọlọ́pàá ìwádìí ẹjọ́ tàbí ọ́fíìsì agbẹjọ́rò ìjọba. Àwọn ọlọ́pàá olùwádìí ń pa ẹ̀rí mọ́, wọ́n ń bá ènìyàn sọ̀rọ̀, wọ́n sì lè ṣe àwárí tàbí gba ohun kan lábẹ́ ìtọ́sọ́nà àti àbójútó ọ́fíìsì agbẹjọ́rò ìjọba. Nínú ìlànà tó gbòòrò sí i, adájọ́ olùwádìí lè darí ìwádìí. A gbọ́dọ̀ pa ẹ̀rí oní-nọ́ńbà mọ́ láìyí i padà; ẹ̀rọ, ìfiránṣẹ́, dátà ìṣòwò àti àmì ìmọ̀-ẹ̀rọ lè ṣe pàtàkì fún ìwádìí CNIN, ọlọ́pàá àti ọ́fíìsì agbẹjọ́rò ìjọba. Ọ́fíìsì agbẹjọ́rò ìjọba ló ń ṣe ẹjọ́ fún ìjọba. Gẹ́gẹ́ bí ọ̀ràn náà, ìlànà fún ìmúni ní ọwọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ìwádìí àkọ́kọ́ tàbí ìwádìí adájọ́ lè yẹ. Àwọn ilé-ẹjọ́ ìpele àkọ́kọ́ (Tribunaux de première instance), ilé-ẹjọ́ ẹjọ́ (cours d’appel) àti Supreme Court (Cour suprême) ń dájọ́ ọ̀ràn ọ̀daràn ní ìpele tó yẹ. CRIET, tó wà ní Cotonou, ní agbára káàkiri orílẹ̀-èdè fún àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ọrọ̀-ajé kan, ẹ̀ṣẹ̀ ìpànìyàn ẹlẹ́rù, oògùn àti àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú wọn. Ìlànà rẹ̀ ní ọ́fíìsì agbẹjọ́rò pàtàkì, ìgbìmọ̀ ìwádìí àti yàrá òmìnira àti ìdádúró. Ìpinnu gbọ́dọ̀ ní ìdí; ìgbẹ́jọ́ gbangba àti ẹ̀bẹ̀ lórí ìtumọ̀ òfin wà. Ìjìyà tó ṣeé ṣe fún ẹ̀ṣẹ̀ ńlá bẹ̀rẹ̀ láti ẹ̀wọ̀n fún àkókò tí a ti pinnu títí dé ẹ̀wọ̀n ìgbà ayé. Fún ẹ̀ṣẹ̀, gẹ́gẹ́ bí òfin àti ìpadà sí ẹ̀ṣẹ̀, ìjìyà lè jẹ́ ẹ̀wọ̀n oṣù méjì sí ọdún márùn-ún, iṣẹ́ àwùjọ, ìtanràn, ìtanràn ojoojúmọ́, ìdènà àti gbigba dúkìá. Fún àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kan, ìtanràn kékeré tí òfin sọ jẹ́ 20,000 FCFA. Iṣẹ́ àwùjọ kò gbọdọ̀ ju oṣù 18 lọ. Òfin ọ̀daràn tún lè fa ìyọkúrò ìwé-àṣẹ awakọ́ fún ọdún márùn-ún jùlọ, ìdènà awakọ́ fún ọdún márùn-ún àti dídá ọkọ̀ dúró fún ọjọ́ kan jùlọ. National Prison Agency (Agence Pénitentiaire du Bénin) ló ń ṣètò mímú ìjìyà ṣẹ. Ìtúsílẹ̀ pẹ̀lú àdéhùn àti àtúnṣe tó kan dídá mímú ìjìyà dúró wà lábẹ́ òfin tó yẹ. Ẹni tí ẹ̀ṣẹ̀ kan lè fi ẹ̀dùn sí ọlọ́pàá tàbí ọ́fíìsì agbẹjọ́rò ìjọba, ó sì lè kópa nínú ìlànà gẹ́gẹ́ bí ẹni tó ń béèrè ẹ̀san (partie civile). Ilé-ẹjọ́ ọ̀daràn lè dájọ́ ẹ̀san àti ìpadà dúkìá, nígbà tí ẹ̀sùn ẹ̀san lábẹ́ òfin aráàlú dúró lọ́tọ̀ sí òfin aráàlú. Àwọn ìlànà ààbò pàtó wà fún ìwà ipá sí obìnrin àti ọmọ. A lè dá ìdánimọ̀ ọmọ àti àkóónú ìlànà láàbò bo ní pàtàkì. Iranlọwọ òfin wà fún ẹni tí owó rẹ̀ kéré; ìfọwọ́sí rẹ̀, aṣojú, àkókò ìkẹyìn àti owó wà lábẹ́ àwọn òfin tó yẹ. Kò sí owó gbogbo orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo fún gbogbo ìnáwó ọ̀daràn; owó agbẹjọ́rò, amòye àti ìrìnàjò lè wáyé. Children’s Code (Code de l’enfant) ti 2015 kan àwọn ọmọ. Ọmọ tí kò tíì pé ọdún 13 kò ní ojúṣe ọ̀daràn. Fún ẹni ọjọ́-orí 13 sí ẹni tí kò tíì pé 18, ilé-ẹjọ́ ọmọdé ló ń dájọ́; ìdádúró, ẹ̀kọ́ àti òmìnira tó wà lábẹ́ àbójútó gbọ́dọ̀ ṣe àkíyèsí ààbò pàtàkì ọmọ. Láti ọdún 13, ìmúni ní ọwọ́ ọlọ́pàá (garde à vue) kò gbọdọ̀ ju wákàtí 48 lọ. A gbọ́dọ̀ sọ fún ìdílé, alágbàtọ́ tàbí iṣẹ́ àwùjọ láìpẹ́; a sì gbọ́dọ̀ ṣàlàyé ẹ̀sùn àti ẹ̀tọ́ ìmọ̀ràn òfin fún ẹni náà láàárín wákàtí mẹ́rin jùlọ. A ṣe ìgbẹ́jọ́ ní ìkọ̀kọ̀, a dá ìdánimọ̀ ọmọààbò, ìjìyà tó pọ̀ jù sì jẹ́ ìdajì ti ìjìyà àgbà. A kì í fi ìpinnu tó kan ẹni ọjọ́-orí 13 sí 15 sínú àkọsílẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀. Fún ẹ̀ṣẹ̀ ìrìnnà, ipò òfin ṣì ń yí padà díẹ̀. A ṣì ń tọ́ka sí ìlànà àtijọ́ ti 1956, nígbà tí a fi òfin ìrìnnà tuntun tí ó dúró lọ́tọ̀ sí ilé aṣòfin ní Oṣù Kẹsàn-án 2025; a kò fìdí ìkéde òfin tí a kó jọ múlẹ̀ ní ipò tí a ṣe àyẹ̀wò. Republican Police àti CNSR ń ṣe iṣẹ́ ìmúṣẹ, ìdènà àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́. Ẹ̀ṣẹ̀ ìrìnnà lè kan ìwé-àṣẹ awakọ́, ọtí tàbí oògùn, ìpínyà ọkàn, iyára àti ààbò ọmọ àti àgbà. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ ṣàyẹ̀wò àkókò àti ìjìyà gangan gẹ́gẹ́ bí òfin tó wà fún ọ̀ràn pàtó. Àkókò òfin fún ẹjọ́ ìjọba sábà jẹ́ ọdún 20 fún ẹ̀ṣẹ̀ ńlá, ọdún mẹ́fà fún ẹ̀ṣẹ̀ àti ọdún kan fún ẹ̀ṣẹ̀ kékeré. Ìpànìyàn ẹlẹ́rù, títà oògùn, fífọ owó àti jíjà lórí ayélujára ní àkókò ọdún 30; ẹ̀ṣẹ̀ ọrọ̀-ajé, ẹ̀ṣẹ̀ ogun, ẹ̀ṣẹ̀ sí ènìyàn àti ìdálóró kò ní àkókò òfin ìparí. Ọ̀nà ìṣírò pàtó àti ìdádúró rẹ̀ dá lórí òfin tó yẹ àti bí ìlànà ṣe ń lọ. National Criminal Record Centre (Centre National du Casier Judiciaire) ló ń bójú tó àkọsílẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀. Ìbéèrè orí ayélujára fún ìwé B3 jẹ́ 2,050 FCFA, gẹ́gẹ́ bí ìsọfúnni tí a ṣàyẹ̀wò sì a máa ń pèsè rẹ̀ láàárín wákàtí 72.