Ìṣeduro ní Bẹ̀nẹ̀

Ìṣeduro ní Bẹ̀nẹ̀ so ààbò ìjọba pọ̀ mọ́ ọjà aládàáni tí a ń ṣàkóso ní òfin. Kódù ìṣeduro agbègbè CIMA ló ń ṣàkóso àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣeduro àti àdéhùn wọn; CRCA agbègbè àti Direction des Assurances nínú Ministère de l’Économie et des Finances sì ń bójú tó ọjà ní orílẹ̀-èdè àti agbègbè. Lọ́wọ́lọ́wọ́, Bẹ̀nẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ ìṣeduro IARDT méje tí a tò sílẹ̀ àti ilé-iṣẹ́ ìyè tàbí capitalisation mẹ́fà. Oníbàárà yẹ kí ó lo ilé-iṣẹ́, courtier tàbí aṣojú tí a fún ní àṣẹ, kí ó sì ṣàyẹ̀wò ìwé àṣẹ gangan àti àwọn gbolóhùn àdéhùn. Courtier ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aṣojú oníbàárà olómìnira; agent général, commis tàbí commissionné lè ṣojú fún ilé-iṣẹ́ ìṣeduro lábẹ́ ìlànà CIMA. Ìṣeduro àwùjọ CNSS bo ìrànlọ́wọ́ ìdílé àti ìyá, ewu iṣẹ́, àti owó ìfẹ̀yìntì tàbí ìrànlọ́wọ́ fún ọjọ́ ogbó, àìlera àti àwọn tó ṣẹ́ kù lẹ́yìn ikú. Ó bo àwọn òṣìṣẹ́ ní pàtàkì, ó sì tún kan àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba tí a fi ránṣẹ́, akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ iṣẹ́ tàbí iṣẹ́-ọ̀jọ́, àwọn tó ń gba ìkẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ títí kan èyí tí kò ní owó-oṣù, àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti àwọn olùdarí kan. Agbanisíṣẹ́ forúkọ sí CNSS nígbà tí iṣẹ́ bá bẹ̀rẹ̀ tàbí tí ó bá gba òṣìṣẹ́ àkọ́kọ́. Ó ròyìn òṣìṣẹ́ láti ọjọ́ iṣẹ́ àkọ́kọ́, ó sì pa àtòjọ owó-oṣù àti orúkọ mọ́. A ń ṣírò owó àfikún CNSS lórí gbogbo owó ìsanwó, títí kan ẹ̀bùn àti àǹfààní. Agbanisíṣẹ́ san 9% fún àǹfààní ìdílé àti ìyá, 1% sí 4% fún ewu iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ewu, owó ìfẹ̀yìntì 10% sì pín sí 6.4% fún agbanisíṣẹ́ àti 3.6% fún òṣìṣẹ́. Agbanisíṣẹ́ ṣì jẹ́ ẹni tó dáhùn fún gbogbo ìsanwó. Agbanisíṣẹ́ tó ní ó kéré tán òṣìṣẹ́ 20 san lóṣooṣù; àwọn yòókù sábà san ní gbogbo oṣù mẹ́ta. A gbọ́dọ̀ san án láàárín ọjọ́ 15 lẹ́yìn àkókò ìṣírò; ìsanwó pẹ́ lè fi 1.5% kún un fún oṣù kọ̀ọ̀kan tàbí apá oṣù. Àwọn ẹ̀ka CNSS, títí kan ibi mẹ́fà agbègbè àti ẹ̀ka Cotonou, gba ìbéèrè àǹfààní. Àǹfààní CNSS ní ìrànlọ́wọ́ ìdílé, prenatal àti ìyá, owó ìfẹ̀yìntì tàbí ìrànlọ́wọ́ fún ọjọ́ ogbó, àìlera àti àwọn tó ṣẹ́ kù lẹ́yìn ikú, àti ìrànlọ́wọ́ ìlera àti owó fún ìjàmbá àti àìsàn iṣẹ́. Òṣìṣẹ́ gbọ́dọ̀ ròyìn ìjàmbá ibi iṣẹ́ láàárín wákàtí 24; agbanisíṣẹ́ sì gbọ́dọ̀ ròyìn rẹ̀ sí CNSS láàárín wákàtí 48. Agbanisíṣẹ́ yẹ kí ó pèsè ìrànlọ́wọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ṣètò gbigbe àti parí fọ́ọ̀mù ìjàmbá. A kò gba ìròyìn tí a bá fi sílẹ̀ lẹ́yìn ọdún méjì. Nígbà tí ẹni tí ó ní ìṣeduro kò lè ṣiṣẹ́, ó tẹ̀lé ìtọ́nisọ́nà dókítà, ìtọ́jú àti ìsinmi, kò sì gba iṣẹ́ àfikún tí a san owó fún. Ètò ìṣeduro ìlera gbogbogbò AMO, pẹ̀lú ètò ààbò àwùjọ ARCH, dá lórí Law 2022-17 àti Decree 2023-327. Òfin mú ìṣeduro ìlera jẹ́ dandan fún àwọn tó ń gbé ní Bẹ̀nẹ̀. ANPS ni àjọ ìṣiṣẹ́ ìjọba pàtàkì. Ìjọba san 100% owó fún àwọn tí a kà sí òtòṣì jùlọ àti 50% fún àwọn tó kù, bó tilẹ̀ jẹ́ pé nígbà ìwádìí, ANPS kò tíì sọ pé apá fún ẹgbẹ́ kejì ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́. Agbanisíṣẹ́ ìjọba àti aládàáni san ó kéré tán 80% owó fún ètò ìpìlẹ̀. Iṣẹ́ ìlera tó yẹ lè wá ní ilé ìwòsàn ìjọba àti ilé elegbogi, yàrá ìwádìí, ilé ìwòsàn kéékèèké àti ibùdó aládàáni tí a fọwọ́ sí; àwọn ibùdó ìjọba àti ti ẹ̀sìn aládàáni ti fọwọ́ sí láìní ìgbésẹ̀ míì. Wíwọlé sí iṣẹ́ àti ìmúṣẹ ṣì dá lórí ipa ARS, ANPS, ilé-iṣẹ́ ìṣeduro àti àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀. ARCH so ìṣeduro ìlera pọ̀ mọ́ apá ìṣeduro ìfẹ̀yìntì, ó sì dojú kọ́ àwọn ìdílé aláìní àti òṣìṣẹ́ iṣẹ́ àgbẹ̀, òwò, ọkọ̀, iṣẹ́ ọwọ́, iṣẹ́ ọnà àti àṣà, àti àwọn aláìṣẹ́. Nọ́ńbà ète ANPS tọ́ka sí àwọn tó lè jẹ́ olùgbà ìṣeduro ìlera tó tó mílíọ̀nù 4.3 àti àwọn tó tó mílíọ̀nù 2 nínú ààbò ìfẹ̀yìntì aláìlòfin. Ète ètò ni wọ́n, kì í ṣe ìwọ̀n ààbò gidi lọ́wọ́lọ́wọ́. A kò tíì tẹ ìlànà owó àti àǹfààní agbegbe fún apá ìfẹ̀yìntì ARCH jáde tó láti sọ tábìlì owó tàbí àǹfààní tó pé. Má ṣe ka nọ́ńbà ìtàn RAMU, CMPS tàbí àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ sí nọ́ńbà ààbò òde òní. Ìṣeduro aládàáni pín sí IARDT tí kì í ṣe ìyè àti ìṣeduro ìyè tàbí capitalisation. Gẹ́gẹ́ bí àdéhùn tí a fún ní àṣẹ, ọjà lè bo ojúṣe aráàlú, ọkọ̀, ìpalára dúkìá, gbigbe ẹrù, ìyè, ikú, ìjàmbá, àìsàn ẹni-kọọkan, ìkọ́lé, iṣẹ́ àgbẹ̀ tàbí ewu mìíràn tí a sọ pàtó. Òfin microinsurance CIMA tún mọ̀ ìṣeduro fún ìpalára ara, àìsàn, ìpàdánù irè oko, ẹran ọ̀sìn, ìpẹja, ìpàdánù iṣẹ́ àgbẹ̀ mìíràn, ìpalára dúkìá, ikú, ìyè, ìfipamọ́ àti capitalisation. Ìṣeduro iṣẹ́ àgbẹ̀ tàbí dúkìá tó dá lórí àfihàn lè ṣeé ṣe ní òfin, ṣùgbọ́n a kò tíì fìdí ọjà àti olùpèsè pàtó ní Bẹ̀nẹ̀ múlẹ̀ fún gbogbo ẹ̀ka. Níta iṣẹ́ òfin, ó ṣòro sí i láti rí ìṣeduro aládàáni; a kò gbọdọ̀ ka ìrànlọ́wọ́ àìlòfin tàbí ti àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ sí ìdọ́gba àdéhùn CIMA. Ìṣeduro ojúṣe ẹni kẹta mọ́tò jẹ́ dandan fún ẹni tó ni ọkọ̀ tàbí ẹni tó ní ojúṣe aráàlú fún un, títí kan ọkọ̀ tó fa trailer tàbí semi-trailer. Ààbò òfin náà kan onílé, awakọ̀ àti arìnrìn-àjò gẹ́gẹ́ bí Kódù. A lè ṣètò owó àfikún lọ́fẹ̀ẹ́, ṣùgbọ́n kò gbọdọ̀ kéré sí iye tó kéré jù tí CRCA fọwọ́ sí. Iye owó dá lórí agbègbè ìwakọ̀, irú àti lílo ọkọ̀ àti ipò awakọ̀. Ilé-iṣẹ́ ìṣeduro fúnni ní ẹ̀rí ìṣeduro àti ìwé-ẹ̀rí tó ṣeé ya sọ́tọ̀ láìsan owó. A gbọ́dọ̀ fúnni ní àwọn ìwé náà láàárín ọjọ́ 15 lẹ́yìn àdéhùn; bí ó bá pé, a lè lo ìwé ìgbà díẹ̀ tó tó oṣù kan. Bí a kò bá mọ awakọ̀ tó fa ìṣẹ̀lẹ̀ tàbí tí kò ní ìṣeduro, Kódù ní ìlànà Fonds de Garantie, pàápàá fún ìpalára ara; ó yẹ kí a ṣàyẹ̀wò bí ọ̀ràn ṣe ń lọ ní agbègbè. Kí oníbàárà tó ra ìṣeduro aládàáni, ó gba ìwé àlàyé tó ṣàpèjúwe owó, ààbò àti àwọn àyọkúrò. Àdéhùn tí a kọ ń lo èdè ìjọba, ó sì dá àwọn ẹgbẹ́, dúkìá tàbí ẹni tí a dáàbò bo, ewu, ọjọ́ ìbẹ̀rẹ̀, àkókò, iye ìṣeduro, owó àti ìlànà ìsanwó mọ̀. Ó tún ṣàlàyé àtúnṣe àdéhùn láìbéèrè, píparẹ́, ojúṣe, ìfitónilétí ẹ̀tọ́, àkókò ìsanwó, ìṣírò ìpàdánù àti àkókò ìdíwọ́. Ìbéèrè àdéhùn nìkan kì í sábà so ilé-iṣẹ́ ìṣeduro mọ́lẹ̀. Àdéhùn sábà bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí a san owó. Àkókò ìsanwó tó tó ọjọ́ 60 wà fún àwọn ewu ńlá kan ṣoṣo tí ó ju ìlọ́po 80 owó-oṣù SMIG lọ; àyọkúrò yìí kò kan ìṣeduro mọ́tò, àìsàn tàbí gbigbe ẹrù. Àdéhùn ìṣeduro tààrà sábà jẹ́ ní FCFA; owó mìíràn nílò àṣẹ minisita. Ẹni tí a dáàbò bo san owó ní àkókò, dáhùn ìbéèrè ní òtítọ́, ròyìn ìyípadà ewu pàtàkì láàárín ọjọ́ 15, ó sì ròyìn ẹ̀tọ́ gẹ́gẹ́ bí àdéhùn. Àkókò tó kéré jù ní òfin fún ìròyìn ẹ̀tọ́ jẹ́ ọjọ́ iṣẹ́ márùn-ún; jíjí àti ẹ̀tọ́ ẹran ọ̀sìn ní àkókò wákàtí 48. Ìròyìn pẹ́ kì í fagilé ẹ̀tọ́ fúnra rẹ̀ àyàfi bí ilé-iṣẹ́ ìṣeduro bá fi hàn pé ó fa ìpalára gidi tàbí pé force majeure kò ṣàlàyé ìdádúró. A kò bo ìpalára tí a mọ̀ọ́mọ̀ fa. Fún microinsurance, ilé-iṣẹ́ ìṣeduro gba tàbí kọ ẹ̀tọ́ láàárín ọjọ́ méje, san ẹ̀tọ́ tí a gbà láàárín ọjọ́ mẹ́wàá, ó sì fúnni ní ìdí ìkọ̀wé fún ìkọ̀sílẹ̀. Ẹ̀tọ́ ìpalára ara ọkọ̀ ní àkókò ọ̀tọ̀. Ilé-iṣẹ́ ìṣeduro ṣe ìpèsè láàárín oṣù 12 lẹ́yìn ìjàmbá jùlọ, tàbí oṣù mẹ́jọ lẹ́yìn ikú. Ìsanwó tẹ̀lé láàárín oṣù kan lẹ́yìn àkókò àtakò ọjọ́ 15. Ìsanwó pẹ́ ń fa àfikún ìsanpada 5% fún oṣù ìdádúró kọ̀ọ̀kan. Àìsí ìwé lè dá àkókò tó kan dúró. Oníbàárà yẹ kí ó pa àdéhùn, ìwé-ẹ̀rí owó, ẹ̀rí ìṣeduro, ìfitónilétí ẹ̀tọ́ àti ìmúdájú rẹ̀, ìròyìn amọ̀ja àti ìwé ìṣègùn tàbí ìjọba mọ́. Ọ̀pọ̀ àdéhùn ń tún ara wọn ṣe láìbéèrè fún àkókò tó pọ̀ jù lọ ọdún kan. Lẹ́yìn ọdún àkọ́kọ́, píparẹ́ àdéhùn sábà nílò ìfitónilétí tí a forúkọ ránṣẹ́ ó kéré tán oṣù méjì ṣáájú ọjọ́ àtúnṣe. Òfin yìí kò kan ìṣeduro àìsàn ẹni-kọọkan, ìṣeduro ìkọ́lé, ewu tó wà níta àyè aládàáni tàbí ìṣeduro ìyè ní ọ̀nà kan náà. Ilé-iṣẹ́ ìṣeduro yẹ kí ó fi ìfitónilétí àtúnṣe ránṣẹ́ ó kéré tán ọjọ́ 45 ṣáájú ọjọ́ ìsanwó. Àìsanwó lè fa píparẹ́ àdéhùn láìbéèrè lẹ́yìn ìfitónilétí àti àkókò ìdúró tí òfin sọ; owó tó ti yẹ kí a san ṣì jẹ́ gbèsè. Àtúnṣe ibùgbé, iṣẹ́, ìfẹ̀yìntì tàbí ipò ìdílé lè yí ewu padà. Ní irú ọ̀ràn bẹ́ẹ̀, ẹni tí a dáàbò bo lè fagilé àdéhùn láàárín oṣù mẹ́ta; ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ oṣù kan lẹ́yìn ìfitónilétí, a sì san apá owó tí kò tíì lò padà níbi tí ó bá yẹ. Lẹ́yìn títà ọkọ̀, ààbò dúró láti ọjọ́ karùn-ún ní 24:00, a sì lè fagilé rẹ̀ pẹ̀lú ìfitónilétí ọjọ́ mẹ́wàá; bí bẹ́ẹ̀ kọ́, ó parí fúnra rẹ̀ lẹ́yìn oṣù mẹ́fà. Ọ̀rọ̀ àdéhùn gangan àti ìlànà CIMA ló pinnu bí a ṣe ṣe ìṣirò rẹ̀. Ẹ̀dùn sábà bẹ̀rẹ̀ lọ́dọ̀ ilé-iṣẹ́ ìṣeduro tàbí alárinà. Direction des Assurances ń bójú tó ọjà, ìwé àṣẹ, àwọn amọ̀ja àti ìtẹ́wọ́gbà àlàáfíà; CRCA ń ṣe àbójútó agbègbè CIMA àti ìjìyà. Láti 2025, OQSF ti pèsè ojú-òpó ẹ̀dùn, fóònù àti ìpẹ̀jọ́pọ̀ fún iṣẹ́ owó, ṣùgbọ́n kò fi ìjìyà tààrà lé olùpèsè. Bí ìtẹ́wọ́gbà àlàáfíà kò bá ṣiṣẹ́, oníbàárà lè lo ọ̀nà ilé-ẹjọ́ tí àdéhùn, ìlànà CIMA tàbí òfin ìṣeduro àwùjọ pèsè. Má ṣe ro iye owó àfikún, àǹfààní tàbí ẹ̀tọ́ láìṣàyẹ̀wò àdéhùn, ewu, owó àti ìṣe ìjọba tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́.