Buliwya kamachiyqa uywakunata kawsayniyuq hina qhawan, sinchi ñak’ariy, mana allin ruwanakuy, cruel kaymanta hark’anan. Uywa dueñokuna uyway, mikuy, puñuna, veterinario utqay hampiy, miray kamachiy, salud pública sasachakuy, huk runaman daño imapi responsabilidadta chaskinku. Saqiy, mana munasqa ñak’ariy, cruel apay, unay wañuyta hark’ana. Municipio autónomo gobierno sanccionta churay atin; Ley 700, Código Penal 350 bis nisqaman hina, p’istuy, qullqi multa utaq comunidad llamk’ay kanman; biocidioqa 2–5 wata p’istuy, 30–180 p’unchaw qullqi multa, aswan achka uywa wañuptin aswan llasa. 2026 watapi willasqa uywa hark’ay proyecto leykuna kamachiy parlamento yuyaymi karqan, kunan kamachiy manachu. Uywa chaskiyqa municipal Centro Municipal de Zoonosis (CEMZOO), municipio campañakuna, uywa hark’aq organizacionkunapi kanman. Mañakuy, disponibilidad, qhipa qhaway, tarifa, esterilizacion kamachiykuna llaqta hina chikanmi. El Alto ejemploqa identidad qillqakuna, tiyayta rikuchiq, llaqta mapa uchuy, teléfono yupayta mañan, p’unchawlla ruray nishpa willan. Uywa chaskishpa ñawpaq, allin kay, rabia vacuna, gusano hampiy, esterilizacion kasqanta, qhaway, kay uywap mañakusqan mikuy, puñuna, qullqi atiyniyuq kasqaykita qhaway. Privado rantiy, sapa kuti hampiy aswan informalkuna; tukuy uywakunapaq sapa nación registro, licencia utaq servicion mana tariykuchu qhawasqa oficial fuentespi. Allqu michi rabia vacunata publicu salud wasikuna, CEMZOO wiñaypaq, mana qullqipaq qun; departamento salud servicio SEDES, municipiowan watapi nación campaña kamachispa. Rabia sospecha kaptinqa CEMZOO utaq salud autoridadman willay. Kani kaptinqa runa salud urgenciata utqaylla ruranan. Parasito qhaway, mikuy, miray, rutinario veterinario hampiyqa chikan, aswan privado. Ley 553man hina peligru nishqa allqukuna: American Staffordshire Terrier, American Staffordshire Bull Terrier, Pit Bull Terrier, Bullmastiff, Doberman, Dogo Argentino, Dogo de Burdeos, Fila Brasileiro, Rottweiler, Tosa Inu, chaykunap ch’ulla, ch’ulla-wan cruzasqa uywa ima. Uywaypaq policía autorizacion, municipio qillqay, licencia, kuraq responsable cédula de identidad, REJAP, salud/rabia vacuna/esterilizacion veterinario certificado, allin puñuna, civil responsabilidad seguro mañan. Allquqa oficial collar, microchip charinan; licencia iskay wata allin. Llaqtapi responsable huk allqulla purichin, bozal, mana mastariq waskha, licencia apanan. Municipio aswan kasta utaq uywa riqsichiyta yapayta atin. Ataque yachachiy, allqu maqanakuy, apuesta, qullqipaq mirachiy hark’asqa. Buliwya ukhupi utaq hawa suyuman apasqa allqu/michi SENASAG yupaypi qillqasqa clínica, consulta, hospitalmanta COMVETBOL zoosanitario certificadota mañan; SENASAGqa nación chakra-mikuy allin kay servicio. Certificadopi rabia huk vacunakuna, gusano hampiy, clínica kaynin qhawasqa; avión, tierra transportekuna mañananku. Resolución Administrativa 228/2025 nisqanman hina rabia qhipa vacuna puriy p’unchawmanta pisi 30 p’unchaw, manataq huk wata yallasqa kananchu. CAN kamachiyqa pisi 14 p’unchawta mañanman, chayrayku SENASAG, transportador, chay llaqta kamachiyta boleto rantishpa ñawpaq chiqaqchay. Hawa suyuman apaypaq SENASAG Certificado Zoosanitario de Exportación (CZE)ta qun; Form 01, puriy p’unchawmanta manaraq 10 p’unchawpaq qusqa COMVETBOL ñawpaq original, rabia certificado, lote, tukukuypa p’unchaw, marca rikuchiq vacuna sticker mañan. Chay llaqta kamachiyqa pisi 3 killa, EU rabia anticuerpo yupay utaq huk qillqakuna mañanman. Ley 830man hina tarifa; tukuy qillqa chayamuspa 48 hora kama, internetpi 24 hora kama ruray atina; CZEqa chay llaqtap allin pachan, huk apayllapaq. Yaykuchiypaq sapa uywaq oficial zoosanitario hawa llaqta certificado, yaykuypi qhawasqa; qillqakuna españolpi utaq tikrasqa kananku, Europeo mascota pasaporteqa origen certificadopa rantinman, chaskisqa kaptin. Monte uywa, hawa uywa, CITESpaq ambiente autoridadta munan; chayqa sapa naturaleza ruraymi. Uywa saqiypaq qhawasqa fuentespi naciónpura sapa kuti saqiy ñan mana tariykuchu. Ruray atisqa akllanakuna CEMZOO, municipio cứu/adopción campañakuna, uywa hark’aq organizacionkuna, ichaqa chaskiy, suyay, tarifa, esterilizacion, qhipa qhaway chikanmi. Rabia kamachiykuna uywakunata hap’iy, sapanpi waqaychay, qhaway, protocolo hina kutichiy, adopcion utaq wañuchiy ima ninku. Kunan municipio ruwayta chiqaqchay; huk municipio ruwayta chayllapi kan hina ama yuyaychu.
Buliwyapi uywa masikuna
Buliwyapi uywa masikunata allinta uywayqa allin qhaway, veterinario hampiy, miray kamachiy, mana llasa ruway, uywa hark’ay kamachiykunata hunt’ay ima. Allqukuna, michikuna publicu rabia programakuna, municipio yanapay, puriy certificado ukhupi kanku; uywa chaskiy, esterilizar, cứu uywa yanapay municipio hina chikanmi. Kamachiywan sutichasqa peligru allqukunaman, hawa suyuman apayman ima wakin kamachiykuna kan.
VivAVia can make mistakes. Check important information.

