Du học bậc đại học tại Campuchia

Campuchia có các chương trình giáo dục bậc đại học chính quy tại trường đại học, viện và cao đẳng. Năm 2022, có 132 cơ sở giáo dục đại học tuyển sinh 175.962 sinh viên: 48 cơ sở công lập tuyển 62.991 sinh viên và 84 cơ sở tư thục tuyển 112.971 sinh viên. Một số cơ sở còn vận hành cơ sở chi nhánh hoặc cơ sở ở nước ngoài, vì vậy cơ sở cụ thể có thể ảnh hưởng đến chương trình, học phí và các dịch vụ sẵn có. Bộ Giáo dục, Thanh niên và Thể thao cùng Tổng cục Giáo dục Đại học trực thuộc bộ này giám sát lĩnh vực. Ủy ban Kiểm định Campuchia là cơ quan quốc gia phụ trách bảo đảm chất lượng và kiểm định từ bên ngoài. Các cơ sở cấp bằng phải đáp ứng các yêu cầu kiểm định. Trước khi nhập học, hãy kiểm tra tình trạng kiểm định của cả cơ sở lẫn chương trình cụ thể, đặc biệt nếu sau này văn bằng sẽ được dùng để xin việc hoặc học tiếp. Quy trình tuyển sinh thông thường bắt đầu sau khi hoàn thành lớp 12 hoặc bằng tú tài (Baccalaureate), văn bằng hoàn tất bậc trung học phổ thông của Campuchia, hoặc một văn bằng tương đương. Người nộp đơn gửi hồ sơ và sau đó có thể phải thi tuyển, trải qua quy trình tuyển chọn hoặc thủ tục xét chỉ tiêu do cơ sở quy định. Hoàn thành trung học không tự động bảo đảm được nhận vào một chương trình cụ thể hoặc lên bậc văn bằng tiếp theo. Điểm số, các môn đã học, năng lực ngôn ngữ và tiêu chí riêng của cơ sở có thể ảnh hưởng đến quyết định. Hồ sơ thường gồm chứng chỉ hoặc văn bằng tú tài đã được xác minh, giấy tờ tùy thân hoặc giấy khai sinh, ảnh và mẫu đơn của cơ sở. Người nộp đơn từ ngoài Campuchia cũng có thể cần hộ chiếu và bằng chứng về ngôn ngữ hoặc việc tuyển chọn. Khung trình độ Campuchia (Cambodia Qualifications Framework, CQF) mô tả một số cấp trình độ học thuật. Văn bằng Associate Degree thường là văn bằng hai năm ở Cấp độ 5, với ít nhất 60 tín chỉ. Văn bằng Bachelor's Degree thường ở Cấp độ 6, có ít nhất 120 tín chỉ và thường kéo dài bốn năm, dù một số lĩnh vực cần năm hoặc sáu năm. Văn bằng Master's Degree ở Cấp độ 7, có ít nhất 45 tín chỉ và thường kéo dài hai hoặc ba năm. Văn bằng Doctoral Degree ở Cấp độ 8, có ít nhất 54 tín chỉ và yêu cầu ít nhất ba năm học toàn thời gian. Một tín chỉ tương ứng với 15 giờ giảng dạy trên lớp, 30 giờ thực hành trong phòng thí nghiệm hoặc 45 giờ thực địa hay thực tập. Thời lượng thực tế và việc chuyển đổi tín chỉ tùy thuộc vào chương trình và cơ sở. Văn bằng Higher Diploma thuộc hệ thống TVET là một văn bằng Cấp độ 5 riêng biệt, không tự động tương đương với văn bằng học thuật bậc đại học. Không có một mức học phí quốc gia duy nhất cho giáo dục bậc đại học. Tổng chi phí có thể gồm học phí, phí nộp hồ sơ và đăng ký, tài liệu học tập, đi lại và nhà ở. Học bổng có thể cấp chỗ học do nhà nước tài trợ hoặc không thu học phí; các khoản hỗ trợ khác có thể đến từ cơ sở, đối tác hoặc một lĩnh vực học cụ thể. Điều kiện và hạn chót phụ thuộc vào từng thông báo. Ví dụ, Đại học Hoàng gia Phnom Penh công bố chương trình Bachelor's tại Khoa Giáo dục với học phí 2.050.000 KHR mỗi năm cho năm học 2026–2027. Lịch trình ví dụ được công bố mở nhận hồ sơ từ ngày 17 tháng 8 đến ngày 30 tháng 9 năm 2026, tổ chức kỳ thi kiến thức tổng quát vào ngày 19–20 tháng 10 và bắt đầu học vào ngày 26 tháng 11. Những ngày tháng và mức phí này chỉ áp dụng cho chương trình đó, không phải lịch hay mức học phí toàn quốc. Trong quá trình học, sinh viên tham dự lớp, hoàn thành các bài đánh giá và có thể thực tập hoặc đi thực địa. Tùy cơ sở và môn học, chương trình được giảng dạy bằng tiếng Khmer, tiếng Anh hoặc cả hai. Việc tích lũy và chuyển đổi tín chỉ có thể hỗ trợ sinh viên chuyển giữa các cơ sở, nhưng chương trình tiếp nhận quyết định chấp nhận những tín chỉ nào. Các ví dụ tại Đại học Hoàng gia Phnom Penh gồm hình thức học 1+3 và 2+2. Sinh viên thường phải đáp ứng hạn nộp học phí, quy chế thi, yêu cầu về liêm chính học thuật và các quy định học tập khác. Thông tin công bố về chương trình, tuyển sinh, học phí và kiểm định giúp người nộp đơn so sánh các cơ sở. Chỉ sau khi đáp ứng các yêu cầu của chương trình, người học mới được cấp văn bằng và hồ sơ học tập. Quy trình khiếu nại, gián đoạn học tập và quay lại học tùy thuộc vào quy định của từng cơ sở. Sau khi tốt nghiệp, một người có thể đi làm hoặc nộp đơn học tiếp. Việc được nhận vào bậc học cao hơn không tự động xảy ra; cơ sở tiếp nhận sẽ đánh giá văn bằng trước đó và hồ sơ học tập. Để được cấp phép hành nghề hoặc làm việc trong một nghề nghiệp chịu sự quản lý, có thể cần đáp ứng thêm điều kiện ngoài văn bằng học thuật. Lĩnh vực giáo dục bậc đại học Campuchia vẫn có chênh lệch về khả năng tiếp cận liên quan đến thu nhập, địa lý và giới, cũng như sự không tương xứng giữa một số chương trình với nhu cầu thị trường lao động. Tỷ lệ nhập học gộp bậc đại học vào khoảng 14,7% năm 2019, trong khi số sinh viên nhập học giảm từ khoảng 183.000 năm 2015 xuống còn 175.962 năm 2022. Nhiều cơ sở vẫn tập trung vào giảng dạy, còn năng lực nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hạn chế. Dự án Cải thiện Giáo dục Đại học giai đoạn 2025–2030 tập trung vào chất lượng, tính phù hợp, công bằng và quản trị tại chín cơ sở công lập, đặc biệt trong các ngành STEM, nông nghiệp và những ngành định hướng thị trường lao động.