Đầu tư tại Campuchia

Thị trường chứng khoán chính thức của Campuchia do Ủy ban Quản lý và Giám sát Chứng khoán Campuchia (Securities and Exchange Regulator of Cambodia, SERC) giám sát. Cơ quan này quản lý các tổ chức tham gia thị trường, hỗ trợ phát triển thị trường và thực hiện chức năng bảo vệ nhà đầu tư. Sở Giao dịch Chứng khoán Campuchia (Cambodia Securities Exchange, CSX) là sở giao dịch chứng khoán của cả nước. Tổng công ty Lưu ký Chứng khoán (Central Securities Depository, CSD) và các đại lý thanh toán bù trừ lưu giữ và thanh toán chứng khoán ghi sổ. Các công ty chứng khoán được SERC cấp phép có thể hoạt động với tư cách môi giới, đại lý, đơn vị bảo lãnh phát hành hoặc đơn vị tư vấn. Quy trình đầu tư chứng khoán thường bắt đầu bằng việc đăng ký mã số nhà đầu tư (Investor ID) trực tuyến, sau đó ký thỏa thuận khách hàng với công ty được cấp phép, hoàn tất xác minh danh tính và KYC, mở tài khoản giao dịch rồi đặt lệnh qua hệ thống thanh toán bù trừ được quản lý. Cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi niêm yết trên CSX thể hiện quyền sở hữu và có thể đem lại cổ tức, quyền biểu quyết hoặc quyền ưu tiên. Trái phiếu doanh nghiệp có thể là trái phiếu thông thường, được bảo lãnh hoặc có tài sản bảo đảm; nhà đầu tư cần xem xét khả năng trả nợ của tổ chức phát hành, lãi suất trái phiếu, kỳ hạn, tài sản bảo đảm và các điều khoản cam kết. Trái phiếu chính phủ không có trong trang sản phẩm CSX được dùng cho nghiên cứu này. Các chương trình đầu tư tập thể (Collective Investment Schemes, CIS) huy động vốn của nhà đầu tư theo một cấu trúc quỹ được cấp phép. Một CIS thường có công ty quản lý quỹ (Fund Manager), đơn vị giám sát (Trustee), đơn vị phân phối (Distributor) và đơn vị quản trị quỹ (Fund Administrator); bản cáo bạch cần nêu chính sách đầu tư, giá trị tài sản ròng (Net Asset Value, NAV), cách thức mua lại chứng chỉ quỹ và toàn bộ các khoản phí. Đầu tư trực tiếp vào doanh nghiệp có thể thực hiện qua Dự án Đầu tư Đủ điều kiện (Qualified Investment Project, QIP), Dự án Đầu tư Đủ điều kiện Mở rộng (Expanded Qualified Investment Project, EQIP) hoặc Dự án Đầu tư được Bảo đảm (Guaranteed Investment Project, GIP), tùy thuộc vào dự án và điều kiện pháp lý. Các dự án đủ điều kiện nộp hồ sơ thông qua Hội đồng Phát triển Campuchia (Council for the Development of Cambodia, CDC) hoặc Tiểu ban Đầu tư cấp thành phố hoặc tỉnh. CDC cho biết có thể cấp Giấy chứng nhận đăng ký trong vòng 20 ngày làm việc nếu đề xuất không nằm trong danh mục hạn chế và đáp ứng các điều kiện áp dụng. Ưu đãi có thể gồm miễn thuế thu nhập trong tối đa 9, 6 hoặc 3 năm tùy nhóm hoạt động, khấu hao đặc biệt và các khoản khấu trừ bổ sung, trong đó có một số khoản khấu trừ 150%. Ưu đãi về thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng phụ thuộc vào hoạt động, luật pháp và việc tiếp tục tuân thủ; tình trạng dự án không tự động tạo quyền hưởng mọi ưu đãi. Đầu tư bất động sản cần kiểm tra riêng quyền sở hữu đất hoặc căn hộ, giấy tờ quyền sở hữu, điều khoản thuê, quy hoạch phân vùng và giấy phép. Quyền sở hữu đất của người nước ngoài bị hạn chế theo các quy định luật đất đai hiện hành; không nên cho rằng có thể dùng người đứng tên hộ để né các hạn chế đó. Các dự án trực tiếp cũng cần được thẩm định về chủ đầu tư, nhu cầu vốn, giấy phép, tình trạng đất hoặc quyền sở hữu, việc tuân thủ dự kiến và điều kiện hưởng ưu đãi. Tài sản số và các hình thức đầu tư thay thế khác là những lĩnh vực mới nổi. Một hoạt động kinh doanh có thể thuộc khuôn khổ quản lý của SERC, nhưng tài sản số không đương nhiên là chứng khoán được quản lý chỉ vì được chào bán như một khoản đầu tư. Việc phân bổ vốn cần phù hợp với mục tiêu, mức độ chấp nhận rủi ro, thời hạn đầu tư và nhu cầu thanh khoản. Nhà đầu tư có thể kết hợp cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ CIS, dự án trực tiếp, quyền lợi bất động sản và tài sản ngoài Campuchia, đồng thời kiểm soát mức độ tập trung theo tổ chức phát hành, ngành, loại tài sản, tiền tệ và kỳ hạn. Chỉ số CSX đo lường thị trường nội địa theo vốn hóa; chỉ số này không thay thế cho việc đa dạng hóa trên toàn cầu. Cần đánh giá riêng mức độ tiếp xúc với KHR và USD. Dự trữ thanh khoản để ngoài danh mục đầu tư có thể giảm nhu cầu bán tài sản trong một thị trường ít giao dịch. Phân bổ kỳ hạn trái phiếu theo bậc thang và tái cân bằng định kỳ có thể giúp danh mục đáp ứng các nhu cầu tiền mặt đã dự kiến. CSX giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu, trừ ngày nghỉ lễ. Phiên đấu giá mở cửa diễn ra từ 08:00 đến 09:00, giao dịch liên tục đa mức giá từ 09:00 đến 14:50 và phiên đấu giá đóng cửa từ 14:50 đến 15:00. Đơn vị giao dịch cổ phiếu tối thiểu là một cổ phiếu; lệnh được đặt qua thành viên được cấp phép. Nhà cung cấp thanh khoản (Liquidity Provider) có thể thu hẹp chênh lệch giá mua-bán đối với một số cổ phiếu, nhưng không bảo đảm nhà đầu tư có thể bán nhanh hoặc bán được ở mức giá mong muốn. Chi phí có thể gồm hoa hồng môi giới; phí giao dịch CSX, bù trừ, thanh toán và ghi sổ; phí lưu ký; phí quản trị quỹ, phân phối và Trustee; chênh lệch giá mua-bán; phí chuyển đổi ngoại tệ; thuế; và chi phí pháp lý, kiểm toán, định giá hoặc thẩm định đối với dự án tư nhân. Không có một mức phí bán lẻ chung cho mọi trường hợp. Trước khi đặt lệnh, nhà đầu tư nên so sánh biểu phí đầy đủ và các điều khoản trong bản cáo bạch, bao gồm thời gian giao dịch và mua lại chứng chỉ CIS. Cách tính thuế tại Campuchia có thể phụ thuộc vào tài sản, người nộp thuế, tình trạng cư trú, giao dịch, hiệp định tránh đánh thuế hai lần áp dụng và quy định hiện hành. Tổng cục Thuế (General Department of Taxation, GDT) liệt kê Prakas 1130 MEF.Prk.GDT ngày 31 tháng 12 năm 2025 là văn bản còn hiệu lực về Thuế Thu nhập từ Lãi vốn; Prakas 584 MEF.Prk.GDT ngày 29 tháng 7 năm 2026 về chuyển nhượng doanh nghiệp và cổ phần cũng như sáp nhập; và Prakas 578 MEF.Prk.GDT ngày 19 tháng 9 năm 2024 về Thuế Thu nhập. Các văn bản này không xác lập một trường hợp miễn thuế chung. Cần kiểm tra quan điểm hiện hành của GDT hoặc xin tư vấn từ chuyên gia thuế đủ năng lực trước khi bán tài sản hoặc phân phối thu nhập. Nhìn chung, nhà đầu tư nước ngoài được khuyến khích đầu tư vào chứng khoán, tùy thuộc vào quy định áp dụng, quyền tiếp cận sản phẩm, phân loại nhà đầu tư và yêu cầu KYC. Theo Luật Đầu tư, nguyên tắc không phân biệt đối xử được áp dụng, nhưng có những ngoại lệ như quyền sở hữu đất. Có thể mua hoặc chuyển lợi nhuận, cổ tức, tiền lãi và lãi vốn bằng ngoại tệ qua các ngân hàng trung gian được cấp phép theo thủ tục hiện hành. Cần kiểm tra lại thông tin của SERC, CSX, CDC, GDT và công ty hoặc ngân hàng được cấp phép liên quan vào ngày giao dịch, vì danh sách trung gian, công cụ niêm yết, phí, quỹ, điều khoản lưu ký, quy định thuế và thủ tục ngoại hối có thể thay đổi. Công ty môi giới phải có văn bản ủy quyền của khách hàng, xác nhận lệnh, công khai bằng văn bản các khoản phí và xung đột lợi ích, có cơ sở hợp lý cho khuyến nghị và dựa trên thông tin khách hàng khách quan khi tư vấn. Nhà đầu tư vẫn có trách nhiệm xem xét bản cáo bạch và thông tin công bố, thẩm định tổ chức phát hành hoặc đơn vị quản lý, đa dạng hóa khoản đầu tư và lưu giữ hồ sơ thuế, giao dịch. Giá thị trường, việc tổ chức phát hành không trả được nợ, lãi suất, thanh khoản, mức độ tập trung, tỷ giá KHR/USD, lạm phát, rủi ro chính trị hoặc pháp lý, việc triển khai dự án, giấy tờ quyền sở hữu, giấy phép, lưu ký, vận hành, an ninh mạng và quy định thuế đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Cảnh báo của SERC về các tổ chức không được cấp phép, lời hứa lợi nhuận cao và hồ sơ yếu là lý do cần xác minh giấy phép và tài liệu trước khi chuyển tiền. Không có khoản lợi nhuận đầu tư nào được bảo đảm.