Llamkay Chilepi

Chilepi llamkayqa runaqa llamkachiqpa kamachiyninwan, kamachisqa llamkay (trabajo dependiente) sutiyuqmi. Llamkaq runaqa llamkaqmi, llamkachiq runaqa kamachiqmi; Chilepi kamachiq runata llamkachiq (empleador) nispa sutichanku. Kay llamkaypa rimanakuyninqa llamkaypa rimanakuynin (contrato de trabajo) qillqasqawanmi kachkan. Chayqa llamkaqpa ruwanan, llamkanapa maynin, pagu, p'unchawpa horankuna, chaymanta rimanakuypi kachkanku chay runakuna hina ancha allin yuyaykunata churam. Llamkayqa tukukuynin mana yachakuspa, pacha-sapa, utaq huk ruwanakuywan utaq proyecto-wan tinkisqa kanman. Sapa rikchaq llamkayqa huk munaypaqmi, chaymanta llamkay imayna tukukunantaqa huknirayta ruwam. Paguqa pagu (remuneración) sutiyuqmi. Llamkaqkunaqa sut'in pagu qillqata, sueldo qillqa (liquidación de sueldo) nisqata, chaskinanku; chaypiqa chaskisqa qullqi, qichusqa qullqi, chaymanta tukuy chaskinapaq qullqi rikurin. Llamkachiqmi kamachisqa seguridad socialpaq qullqita hurqun chaymanta apachin. Kay previsional qullqi churay (cotizaciones previsionales) llamkaqta pensionpaq, hampiq kaypaq, mana llamkayninpaq seguropaq, chaymanta llamkaypi ch'iqipaykunapaq sistemakunawan tinkuchin. Llamkayqa llamkay horakunapa kamachiyninkunata, simanapa samayninta, wataq samayninta, aylluwan t'inkisqa waqaychakuykunata, seguridadta, chaymanta yupaychasqa trato-ta ima churam. Wakin llamkaykunapa utaq horakunapaqa sapaq ruwanakuykuna kan, chayrayku qillqasqa yuyaykunaqa cheqaq llamkaywan tupanan. Llamkayqa achka riqsisqa imakunamanta tukukunman. Llamkay tukukuyninpa qillqaynin (finiquito) nisqaqa llamkaypa tukukuyninta, mana pagasqa qullqikunata, chaymanta iskay partiespa rimayninkunata qillqananpaq aswan ruwasqa qillqami. Huk ch'aqwayqa mana pagasqa sueldo, llamkaypa tukuchisqan, llamkay horakuna, seguridad, diskriminación, utaq mana churakusqa qullqikunamanta kanman. Qillqakuna ancha allinmi, imaraykuchus imataq rimanakusqa karqa, imataq cheqaqpi pasara chayta rikuchiyta yanapan.