Bima katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

Sheria ya bima katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inategemea hasa Sheria Na. 15/005 ya 17 Machi 2015 kwa soko binafsi. Ukiritimba wa zamani wa Sonas umeisha. ARCA ndiyo mamlaka ya serikali yenye uwezo wa kitaifa ya kudhibiti na kusimamia chini ya Wizara ya Fedha. Hutoa leseni, hufuatilia uthabiti wa kifedha wa watoa huduma na kulinda wenye sera za bima. CNSS, inayoongozwa na Sheria Na. 16/009 ya 15 Julai 2016, huendesha mfumo wa jumla wa hifadhi ya jamii badala yake. Soko rasmi linajumuisha bima ya maisha na isiyo ya maisha. Kampuni za bima ya maisha ni RAWSUR LIFE SA, AFRISSUR SA na ACTIVA VIE RDC SA. Kampuni za bima zisizo za maisha ni ACTIVA ASSURANCES RDC SA, SFA CONGO SA, RAWSUR SA, SUNU ASSURANCES IARD RDC SA, MAYFAIR INSURANCE CONGO SA, GLOBAL PIONNER ASSURANCE SA na SONAS SA. Hadhi ya mtoa huduma na bidhaa mahususi zinapaswa kuthibitishwa moja kwa moja na ARCA kabla ya kuingia mkataba. Mwaka 2024, malipo ya bima yalifikia USD 377.89 milioni, ambapo USD 342.80 milioni ilikuwa ya bima zisizo za maisha na USD 35.10 milioni ya bima ya maisha. Ueneaji wa bima ulikuwa asilimia 0.53, bima kwa kila mkazi ilikuwa USD 3.46 na matumizi ya madai yalikuwa USD 56.18 milioni. Kwa hiyo, soko rasmi lipo nchi nzima, lakini nje ya vituo vikuu huenda lisifikie watumiaji wote kwa usawa. CNSS hushughulikia, miongoni mwa mambo mengine, pensheni za uzeeni, ulemavu, wategemezi, mafao ya familia, uzazi na ajali au magonjwa ya kazini. Mfumo wa jumla unatumika kwa wafanyakazi, makundi yanayolingana na makundi mengine yanayofunikwa na sheria; bima ya hiari pia inapatikana. Kwa kawaida, pensheni ya uzeeni inahitaji umri wa miaka 60, angalau miezi 180 ya bima na kumalizika kwa ajira tegemezi. Kustaafu kwa hiari mapema kunaweza kuruhusiwa kuanzia miaka 55; umri wa lazima ni miaka 65. Mafao ya ulemavu yanahitaji angalau miezi 36 ya bima ndani ya robo 20 zilizopita. Waajiri lazima wajisajili, watangaze wafanyakazi na walipe michango. Michango inayokosekana au isiyotosha inaweza kusababisha madeni, adhabu na matatizo ya kupata mafao. Bima binafsi inashughulikia, kwa mfano, maisha, kifo, ulemavu, uharibifu wa mali, dhima, hatari za kiufundi, moto, usafiri na hatari za biashara. Bima binafsi ya afya hutolewa na wasimamizi wa bima ya afya walioidhinishwa na ARCA. Kwa mwaka 2024, ARCA ilitaja GGA, MSO, Pactilis na Société Conseils Assistances en Santé. Hii haimaanishi kuwa kuna mfumo wa jumla wa bima binafsi au ya serikali ya afya kwa wakazi wote; upeo, ufikiaji na mafao hutegemea mkataba husika. Vikundi visivyo rasmi vya akiba au mshikamano vinaweza kugawana hatari, lakini si sawa na bima inayodhibitiwa. Bima zinazotakiwa kisheria zinajumuisha, miongoni mwa nyingine, bima ya dhima kwa wahusika wengine kwa wamiliki wa magari ya ardhini, bima ya moto kwa baadhi ya majengo na matumizi, bima ya ujenzi kwa uharibifu wa muundo na dhima ya miaka kumi, bima ya dhima ya usafiri wa anga, bima ya dhima ya usafiri wa baharini, mito na maji ya ndani, pamoja na bima ya bidhaa zinazoagizwa. Bima ya magari hutumika nchi nzima; cheti cha bima kinahitajika. Cheti lazima kitolewe kabla au kufikia siku kumi baada ya mkataba kufungwa, na cheti cha muda kinaweza kuwa halali kwa muda usiozidi mwezi mmoja. Viwango vya chini vya ARCA hutumika kwa bidhaa hizi, lakini hakuna bei moja ya rejareja kwa bima zote. Ada, kikomo cha bima, vighairi, njia ya malipo, sarafu na upatikanaji hutegemea mtoa huduma na sera. Kabla ya kufunga mkataba, sera au taarifa iliyoandikwa inapaswa kueleza mali au mtu aliyewekewa bima, hatari, kikomo cha bima, tarehe ya kuanza, muda, ada, tarehe za malipo, usasishaji, kughairi, vighairi, wajibu na utaratibu wa kuripoti madai. Maswali kuhusu hatari lazima yajibiwe kwa ukweli. Taarifa za uongo za makusudi zinaweza kubatilisha mkataba au kusababisha kupotea kwa mafao. Mkataba hurekebishwa kwa nyongeza iliyosainiwa (avenant), ambayo kwa kawaida huitwa avenant kwa Kifaransa. Mwenye bima anapaswa kuripoti dai bila kuchelewa kwa mujibu wa sera na kuhifadhi sera, risiti za malipo na vyeti. Kipindi cha chini cha kisheria cha madai ya jumla ni siku nane za kazi; siku tano hutumika kwa wizi au vifo vya mifugo, na siku 15 kwa moto unaohusisha majeraha ya mwili. Kulingana na kesi, rekodi za kitabibu, taarifa kwa mamlaka, picha, uthibitisho wa umiliki au ripoti ya mtaalamu zinaweza kuhitajika. Mtoa bima lazima ataje tarehe za mwisho za tathmini na fidia zilizo kwenye sera. Malalamiko huanza kwa dalali au mtoa bima. Jibu lisipotosha, mwenye bima anapaswa kuomba msimamo wa mwisho ulioandikwa kisha awasiliane na ARCA. ARCA inaweza kuchunguza na kupatanisha; huduma kwa watumiaji ni bure na inapaswa kushughulikiwa ndani ya siku 60. Mapendekezo ya ARCA hayawezi kutekelezwa kwa nguvu. Utaratibu huu hautumiki, miongoni mwa mengine, kwa kesi ambazo tayari ziko mahakamani au katika utaratibu mwingine, sera za nje, malalamiko ya kampuni, migogoro ya kitaaluma kati ya watoa bima au migogoro kuhusu ajali na magonjwa ya kazini; CNSS inawajibika kwa haya ya mwisho. Kwa mikataba ya zaidi ya mwaka mmoja, mwenye bima anaweza kughairi tarehe ya kumbukumbu ya mwaka kwa kutoa notisi ya angalau mwezi mmoja. Makazi, kazi, kustaafu au hali ya familia ikibadilika, kughairi kunawezekana ndani ya miezi mitatu; kunaanza kutumika mwezi mmoja baada ya taarifa na ada zilizolipwa kupita kiasi hurejeshwa kwa uwiano. Gari likiuzwa, mkataba husimamishwa kuanzia siku ya tano. Kughairi kunawezekana kwa notisi ya siku kumi; mkataba huisha moja kwa moja baada ya miezi sita usipoanzishwa tena au kughairiwa. Ada isipolipwa, mtoa bima anaweza kusimamisha au kughairi bima siku nane tu baada ya kutoa ilani ya malipo.