Ընտրությունները Ֆրանսիայում

Ֆրանսիայում ընտրություններ են անցկացվում Հանրապետության նախագահի, Ազգային ժողովի, համայնքային խորհուրդների, դեպարտամենտային խորհուրդների, տարածաշրջանային խորհուրդների և Եվրոպական խորհրդարանի համար։ Յուրաքանչյուր ընտրությամբ ձևավորվում է տարբեր մարմին, ուստի ընտրողը նախ պետք է հասկանա, թե տվյալ մարմինն ինչ է որոշում։ Իրավական պայմանները բավարարող Ֆրանսիայի քաղաքացիները կարող են քվեարկել՝ ընտրացուցակում գրանցվելուց հետո։ Այդ ցուցակը կոչվում է liste électorale։ Գրանցումը կապված է համայնքի հետ, իսկ ընտրողները սովորաբար քվեարկում են իրենց հատկացված տեղամասում։ Նախագահական ընտրություններն անցկացվում են համազգային ուղիղ քվեարկությամբ։ Եթե առաջին փուլում ոչ մի թեկնածու չի ստանում պահանջվող մեծամասնությունը, առաջատար թեկնածուների միջև անցկացվում է երկրորդ փուլ, և հաղթողը դառնում է Հանրապետության նախագահ։ Խորհրդարանական ընտրություններով աշխարհագրական ընտրատարածքներից ընտրվում են Ազգային ժողովի պատգամավորները։ Գործում է մեծամասնական երկփուլ համակարգ՝ անցողիկության կանոններով, ուստի առաջին փուլի արդյունքը որոշում է, թե որ թեկնածուները կարող են շարունակել պայքարը։ Համայնքային ընտրություններով ընտրվում է համայնքի խորհուրդը, որն այնուհետև ընտրում է քաղաքապետին։ Քվեարկության մանրամասն կարգը կախված է համայնքի տեսակից և չափից, իսկ դեպարտամենտային ու տարածաշրջանային ընտրություններում կիրառվում են համապատասխան տարածքային խորհուրդների համար նախատեսված համակարգեր։ Եվրոպական ընտրություններով ընտրվում են Ֆրանսիայի ներկայացուցիչները Եվրոպական խորհրդարանում։ Ընտրողները ընտրում են կուսակցական ցուցակների միջև, իսկ տեղերը, ընդհանուր առմամբ, բաշխվում են յուրաքանչյուր անցողիկ ցուցակի ստացած ձայների համամասնությամբ, ոչ թե տեղական ընտրատարածքներով։ Քվեարկությունը գաղտնի է և անցկացվում է bureau de vote կոչվող ընտրատեղամասում։ Ընտրողը հաստատում է իր իրավասությունը, առանձին տեղում ընտրում քվեաթերթիկը, այն դնում ծրարի ու քվեատուփի մեջ և պաշտոնական ընթացակարգով ստորագրում գրանցամատյանը։ Ներկա գտնվել չկարողացող ընտրողը կարող է պաշտոնապես լիազորել մեկ այլ իրավասու ընտրողի։ Այդ կարգը կոչվում է procuration։ Լիազորությունը պետք է պատշաճ ձևակերպվի, իսկ լիազորված անձը քվեարկում է համապատասխան ընտրատեղամասում։ Պաշտոնյաներն ու քաղաքացիներից կազմված կամավորները վերահսկում են քվեարկությունը և դրա փակումից հետո հրապարակայնորեն հաշվում քվեաթերթիկները։ Ընտրական կանոնները, դիտորդները, վերանայման ընթացակարգերն ու դատարանները պաշտպանում են արդարությունը, թեև մասնակցության վրա դեռ կարող են ազդել ընտրողների ցածր մասնակցությունը, ռեսուրսների անհավասարությունը, շփոթեցնող քարոզարշավներն ու ներկայացվածության սահմանափակումները։