Քաղաքականությունը Ֆրանսիայում

Ֆրանսիան Եվրոպայի ժողովրդավարական հանրապետություն է։ Նրա գործող սահմանադրական համակարգը սովորաբար կոչվում է Հինգերորդ Հանրապետություն (Cinquième République)։ Սահմանադրությունը հանրային իշխանությունը բաշխում է ազգային հաստատությունների միջև՝ միաժամանակ պաշտպանելով ժողովրդավարական կառավարումը և իրավունքի գերակայությունը։ Հանրապետության նախագահը պետության գլուխն է և ընտրվում է քաղաքացիների անմիջական քվեարկությամբ։ Նախագահը նշանակում է վարչապետին, ունի կարևոր պարտականություններ ազգային ղեկավարության, արտաքին գործերի և պաշտպանության ոլորտներում և կարող է իրականացնել սահմանադրական այլ լիազորություններ։ Նախագահի իշխանությունը նշանակալի է, բայց անսահմանափակ չէ։ Վարչապետը ղեկավարում է կառավարությունը, որը մշակում է քաղաքականությունը և կառավարում ազգային վարչակազմը։ Նախարարները պատասխանատու են այնպիսի ոլորտների համար, ինչպիսիք են կրթությունը, ֆինանսները, արդարադատությունը, առողջապահությունը և շրջակա միջավայրը։ Կառավարությունը պետք է գործի Սահմանադրության և օրենքների շրջանակում և քաղաքականապես հաշվետու է Ազգային ժողովին (Assemblée nationale)։ Ֆրանսիայի խորհրդարանն ունի երկու պալատ։ Ազգային ժողովը ընտրվում է անմիջականորեն և վճռորոշ դեր ունի, երբ կառավարության պաշտոնավարման շարունակությունն է հարցականի տակ։ Սենատը (Sénat) ներկայացնում է Ֆրանսիայի տարածքային համայնքները և մասնակցում է օրենսդրության քննարկմանն ու ընդունմանը։ Քաղաքական կյանքը ներառում է նախագահական, խորհրդարանական, տեղական և եվրոպական ընտրություններ։ Շատ կարևոր ընտրություններ անցկացվում են երկու փուլով․ եթե առաջին փուլը չի տալիս պահանջվող արդյունքը, առաջատար թեկնածուները մասնակցում են երկրորդ փուլին։ Սա հաճախ խրախուսում է կուսակցությունների և թեկնածուների միջև դաշինքները։ Ֆրանսիայում կան մի քանի քաղաքական ավանդույթներ, ոչ թե միայն երկու մշտական ճամբար։ Կուսակցություններն ու շարժումները կարող են իրենց նույնացնել ձախի, կենտրոնի, աջի, բնապահպանական քաղաքականության, ազգայնականության կամ այլ գաղափարների հետ։ Կոալիցիաներն ու խորհրդարանական համաձայնությունները հատկապես կարևոր են, երբ որևէ մեկ խումբ չի վերահսկում Ազգային ժողովը։ Կարող է առաջանալ համակեցություն (cohabitation) կոչվող հատուկ իրավիճակ, երբ նախագահը և խորհրդարանական մեծամասնությունը պատկանում են հակադիր քաղաքական ճամբարների։ Այդ դեպքում նախագահը պետք է նշանակի վարչապետի, որը կարող է հենվել Ազգային ժողովի վրա։ Գործնականում ներքին քաղաքականության ղեկավարությունն ավելի մեծ չափով անցնում է վարչապետին և կառավարությանը։ Հանրային իշխանություն կա նաև ազգային մակարդակից ցածր։ Համայնքները, դեպարտամենտները և տարածաշրջաններն ունեն ընտրված խորհուրդներ և իրականացնում են սահմանված տեղական կամ տարածաշրջանային պարտականություններ, մինչդեռ պրեֆեկտները տարածքային մակարդակում ներկայացնում են ազգային պետությունը։ Ֆրանսիան շարունակում է մնալ միասնական պետություն, ուստի այդ իշխանություններն իրականացնում են ազգային իրավական համակարգի շրջանակում իրենց վերապահված լիազորությունները։ Քաղաքացիները կարող են մասնակցել ոչ միայն քվեարկությամբ՝ միանալով միություններին, կուսակցություններին կամ արհմիություններին, կապվելով ընտրված պաշտոնյաների հետ, մասնակցելով օրինական հանրային հանդիպումների, ստորագրելով միջնորդություններ և խաղաղ ցույցեր անցկացնելով։ Անկախ դատարանները, սահմանադրական վերահսկողությունը, լրագրությունը և կազմակերպված քաղաքացիական հասարակությունը օգնում են հարցականի տակ դնել կամ սահմանափակել հանրային իշխանությունը։ Հետևաբար, Ֆրանսիայի քաղաքականությունը ներառում է ինչպես պաշտոնական հաստատություններ, այնպես էլ ակտիվ հանրային բանավեճ։