La scòla an Fransa

La Fransa a un sistema d’istrussion an gran part organizà con regole precise. Le autorità nassionaj a stabilisso ël programa principal, le fasi ëd la scòla e le qualifiche; le autorità local a gestisso tanti edifissi, i past, ë trasport e ij servissi pràtich. Ij cit a comenso sovens da l’école maternelle, che a favoriss ël linguagi, ël svilup soassiaj, ël moviment e ij prim apressagi. L’istrussion primarja a continua peui a l’école élémentaire, andoa ij scolé a costruisso le basi an fransèis, matematica, sciense, stòria, geografia, art e educassion fisica. Dop la scòla primarja, ij scolé a intron al collège. Costa a l’é la fasa comun ëd la scòla secondarja inferior, e soa ultima classe a l’ha nom troisième. I scolé a studio un’ampia gamma ëd materie e a comenso a preparé le sëlession për la fasa che ven. La fasa ch’a ven dòp a l’é ël lycée. Un lycée général et technologique a prepara ij scolé a le strade general o tecnológiche, mentre un lycée professionnel a combina l’istrussion general con la preparassion a le profession e a peul përvede ëd formassion an pòst ëd travaj. Ël baccalauréat, sovens ciamà bac, a l’é la qualifica pi conosùa a la fin ëd lycée. Le strade profissionaj a peulo portè a d’àutre qualifiche, coma ël CAP o un baccalauréat profissionaj, con la possibilità ëd travajé o continué a studié. La magior part dij scolé a frequenta scòle pùbliche, ch’a son laiche e a seguo le regole nassionaj. A-i son ëdcò scòle private, comprese tante ch’a travajo con un’acòrd con lë Stat, ma l’amission e ij cost possìbij për le famije a peulo esse diferente. Për le scòle pùbliche, la carte scolaire a collega tanti scolé a na zona scolàstica an base a l’adress ëd ca. L’iscrission a comensa sovens da la mairie o da un servissi local d’istrussion, e peui a va completà a la scòla assegnà. La vita a la scòla a comprenda comunament un orari ëd classe, ij past a la scòla, ij travaj da fé a ca, le schede, le riunion con ij géner e le comunicassion tramite un portaj digital o un carnet de correspondance. Le famije a dovro avisé la scòla për temp se a-i é na disabilità, un besògn d’apressagi, na condission ëd salut, un besògn ëd sostegn linguìstich o dij difìcoltà serie. Ël sistema a dà dij percors riconossù e la possibilità ëd cambié indiriss, ma le sëlession a peulo diventé pi specialisà col temp. Parlè con ij professor e ij consulor d’orientament con anticipo a-j giuta a le famije a capì le possibilita prima d’un passagi important.