Dîroka Almanyayê

Demeke dirêj Almanya ne dewleteke neteweyî ya yekbûyî bû. Împaratoriya Pîroz a Romayê ji gelek mîrektî, bajar û herêmên dêrî pêk dihat ku her yek di bin desthilatdariya serokek cuda de bû. Reformasyonê di sedsala 16an de ol, siyaset, perwerde û jiyana rojane guherand. Dabeşbûna di navbera herêmên katolîk û protestan de cihêtiyên herêmî yên mayînde hişt. Di sedsala 19an de tevgerên neteweyî, pîşesazî û bajar mezin bûn. Damezrandina Împaratoriya Alman di 1871 de dewleteke neteweyî ya Alman bi serkirdayetiya Prûsyayê ava kir. Şerê Cîhanê yê Yekem tundûtûjî û zehmetî anî û dawî li padîşahiyê kir. Komara Weimarê ya paşê yekemîn demokrasiya parlamenterî ji bo tevahiya Almanyayê bû, lê bi krîzên giran ên siyasî û aborî re rû bi rû ma. Di 1933 de Naziyan dîktatoriyek ava kir. Wan bi mîlyonan kesan, bi taybetî di Holokostê de, zilm kir û kuşt, şerekî sûcdar dest pê kir, û avahiyên demokratîk û yên serweriya qanûnê hilweşandin. Piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn, Almanya hate dagirkirin û di 1949 de hate dabeşkirin. Li rojava Komara Federal a Almanyayê wek demokrasiya parlamenterî derket holê; li rojhilat Komara Demokratîk a Alman wek dewleteke sosyalîst a ku ji hêla partiyeke desthilatdar ve dihat birêvebirin derket holê. Şoreşa aştiyane ya li Komara Demokratîk a Alman û hilweşîna Dîwarê Berlînê rê li ber yekbûna ji nû ve vekir. Ji 1990 ve Almanya dîsa bûye yek dewlet, her çend hin serpêhatî û bandorên dabeşbûnê berdewam bin. Îro Almanya xwe wek demokrasiya federal û beşek ji Ewropayê dibîne. Bîranîna dîktatoriyê, şer û zilm perwerdehiya hemwelatiyê, çanda bîranînê û parastina rûmeta mirovan dişêwe. Dîrok ne tenê di bûyerên mezin ên siyasî de xuya dibe. Avahî, bîrdarî, çîrokên malbatê, adetên herêmî û muzexane nîşan didin ku mirov di serdemên cuda de çawa dijiyan.