Moun jwenn lojman ann Ayiti nan men pwopriyetè, rezo sosyal, entèmedyè prive, fanmi akèy, pwojè konstriksyon ak antant enfòmèl. Yon lokasyon ka konsène yon kay, apatman oswa chanm. Anvan ou peye, verifye idantite pwopriyetè a oswa moun k ap bay dwa pou rete a, dwa li genyen pou lwe pwopriyete a, kondisyon kontra a, prèv peman, depo oswa avans, responsablite reparasyon, sèvis piblik, kondisyon anilasyon ak eta kay la. Tcheke dlo, sanitasyon, elektrisite, chemen aksè ak sekirite anplis bilding nan. Achte oswa bati kay mande lòt verifikasyon. Yon ajan mezi tè (arpenteur) ka egzamine limit ak mezi yo. Yon notè prepare akt notaryal la. Pwopriyete fòmèl anjeneral depann de yon tè yo mezire ak yon akt notaryal ki anrejistre nan Direksyon Konsèvasyon Tè (Direction de la Conservation Foncière) ak Direksyon Jeneral Enpo (Direction Générale des Impôts, DGI). Dosye tè ann Ayiti enfòmèl epi divize tou, ak limit ki kwaze, reklamasyon ki an konpetisyon, rejis sou papye ak tretman ki pran anpil tan. Yon estimasyon istorik Bank Mondyal te jwenn an 2001 plis pase 60% tè yo pa t gen tit ofisyèl ki anrejistre, epi mwens pase 5% peyi a te gen kouvèti kadas. Chif sa yo istorik, yo pa yon resansman aktyèl. Se poutèt sa, yon achtè ta dwe fè yon notè, ajan mezi tè ak DGI verifye tit la lokalman anvan li angaje lajan. Pwojè lojman ka gen ladan Inite Konstriksyon Lojman ak Bilding Piblik (Unité de construction de logements et de bâtiments publics, UCLBP), ki kowòdone pwojè lojman ak rekonstriksyon piblik ak prive. Modèl sèvis sou teren li a ka gen tit pwopriyete, aranjman lwe pou posede, lwe tè ak dwa anfiteyotik (emphytéose), ansanm ak enfrastrikti debaz; aksè depann de pwojè ak règ benefisyè yo. Pa gen dwa otomatik pou jwenn aranjman sa yo. Komite Entèministeryèl pou Amenajman Teritwa (Comité interministériel d’aménagement du territoire, CIAT) kontribye nan politik tè ak kadas, tandiske komin ak meri okipe planifikasyon ak aplikasyon lokal avèk kapasite ki varye. Pri lokasyon depann de pwopriyete, kote ak antant lan. Lòt depans ka gen ladan depo oswa avans, elektrisite, dlo, reparasyon, frè ajans, mezi tè, sèvis notè, anrejistreman ak taks. Rechèch la pa tabli lis pri lokasyon aktyèl nan tout peyi a, depo inifòm, estanda lojman minimòm, delè avi, pwosedi degèpisman oswa pwosedi diskisyon pou kay prive. Lwa sou lwaye 1947 la dokimante istorikman, men aplikasyon li jodi a dwe verifye pou ka a. Dekrè 2020 sou kontra lwaye pou itilizasyon pwofesyonèl konsène lokal biznis; li pa gouvène otomatikman yon kay prive. Bank, koperativ ak enstitisyon mikwofinans ofri chemen finansman lojman ki divize. BRH sipèvize sistèm finansye a, epi SOGEBEL parèt sou lis bank yo. Pwogram istorik tankou Kay Pam ak 10-10-20 pa dwe konsidere kòm disponib kounye a san verifikasyon dirèk sou kondisyon aktyèl yo. Tit ki manke oswa konteste, revni iregilye, fon pwòp obligatwa ak risk ranbousman oswa sezi ka anpeche finansman. Pou achte, bati oswa repare, evalye teren an, estrikti a, risk tranblemanntè ak siklòn, risk dife, drenaj, dlo ak sanitasyon. Kòd Nasyonal Konstriksyon Ayisyen (Code National du Bâtiment Haïtien, CNBH) 2025 se kad konstriksyon nasyonal aktyèl la, ansanm ak konsèy teknik pou ranfòsman kont tranblemanntè ak siklòn. Egzijans pèmi ak enspeksyon depann de komin ak pwojè a; konfime pwosedi ki aplikab la nan meri ak Ministè Travo Piblik, Transpò ak Kominikasyon (Ministère des Travaux Publics, Transports et Communications, MTPTC). Pandan moun rete nan yon lojman, sekirite konstriksyon, aksè ki an sekirite, dlo ak sanitasyon, elektrisite, twòp moun, vyolans ak risk deplasman afekte si aranjman an rete itil. Lojman nan fanmi akèy gaye anpil, men li ka mete presyon finansye ak sosyal sou fanmi k ap resevwa a. Lokasyon prive ka bay plis vi prive ak aksè ak sèvis pase lojman sou sit, pandan sekirite dwa pou rete a pi fèb. Fanmi ki deplase ka rete lakay fanmi akèy, lwe prive, viv nan sit espontane, resevwa èd pou lwaye oswa sipò pou transpò ak fanmi akèy. Tablo Swivi Deplasman OIM nan, Wonn 13, ki baze sou done yo te ranmase ant mas ak me 2026, te konte 1,466,862 moun ki te deplase anndan peyi a: 84% te rete deyò sit, sitou nan fanmi akèy oswa lokasyon, epi 16% te rete nan sit, tankou 262 sit espontane. Li te konte 21% moun deplase yo nan kapital la ak 79% nan pwovens yo; 69% moun deplase nan kapital la te sou sit, tandiske 98% nan pwovens yo te deyò sit. Yo te idantifye abri kòm yon bezwen priyoritè pou 38%. Aksè ak asistans depann de pwogram, finansman, sitiyasyon deplasman ak vilnerabilite, pa de yon dwa lojman jeneral. Menm wonn lan te konte 165,937 moun ki te retounen apre yo te deplase anndan peyi a. Yon demenajman, retou, relokasyon, fen kontra lokasyon, reparasyon oswa rekonstriksyon dwe evalye dapre sekirite aktyèl, dwa sou tit oswa dwa pou rete, pri lwaye ki abòdab, eta bilding nan ak aksè ak sèvis. Retounen pa vle di otomatikman li san danje oswa li pèmanan. Ayiti pa gen yon sèl pwosedi nasyonal pou soti oswa relokalize; diskisyon ka mande konsèy legal lokal, yon notè oswa tribinal ki gen konpetans.
Lojman ann Ayiti
Lojman ann Ayiti jwenn nan lokasyon prive, pwopriyetè kay, konstriksyon pa tèt ou, fanmi akèy, lojman pwojè ak abri ijans. Aksè a divize epi li depann de komin, sitiyasyon sekirite, estati tit tè, revni, enfrastrikti ak risk katastwòf. Pa gen yon rejis lokasyon nasyonal, yon sistèm alokasyon lojman oswa yon pwosedi lokasyon estanda ki tabli nan tout peyi a.
VivAVia can make mistakes. Check important information.