ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਵਰਗ, ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ, ਪਵਿੱਤਰ, ਘਰੇਲੂ, ਆਦਿਵਾਸੀ, ਲੋਕ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੰਦਰਾਂ, ਸਤੂਪਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਮਕਬਰਿਆਂ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਮਹਲਾਂ, ਜਨਤਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਦਲਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਤ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਲਿਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਲਘੂ-ਚਿੱਤਰਕਲਾ, ਲੋਕ-ਚਿੱਤਰਕਲਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਤਸਵੀਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਭਗਤੀ, ਰੁਤਬਾ, ਕੁਦਰਤ, ਵਿਰੋਧ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬੇ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗੋਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫਰਸ਼ੀ ਨਮੂਨੇ, ਕੱਪੜੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਗਹਿਣੇ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦਾ ਕੰਮ, ਕਢਾਈ ਅਤੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਅਕਸਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਹਰਕਤ, ਤਾਲ, ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ, ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ-ਕਥਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਨਾਚ ਵੀ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਰੁੱਤਾਂ, ਕੰਮ, ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਤੀ-ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ, ਫ਼ਿਲਮੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਰੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੁਤੰਤਰ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯਮਬੱਧ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਥੀਏਟਰ, ਕਠਪੁਤਲੀ-ਕਲਾ, ਕਹਾਣੀ-ਕਥਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਰਚਨਾ, ਸੰਗੀਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜਗਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਸਿਨੇਮਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਪਛਾਣ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਅਸਮਾਨਤਾ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਭੁਗਤਾਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਲਕੀ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।