ভাৰতত নিৰ্বাচন

ভাৰতত কেইবাটাও পৰ্যায়ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। ভোটাৰে লোকসভা, ৰাজ্যিক বিধানসভা আৰু বহু স্থানীয় সংস্থাৰ সদস্যক পোনপটীয়াকৈ নিৰ্বাচিত কৰে। ৰাজ্যসভাৰ সদস্য আৰু আন কিছুমান পদ প্ৰত্যক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় জনভোটৰ পৰিৱৰ্তে পৰোক্ষ নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰে বাছনি কৰা হয়। ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে সংসদ, ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডল আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি তথা উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰে। ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগে পঞ্চায়ত আৰু নগৰীয়া স্থানীয় সংস্থাৰ নিৰ্বাচন চোৱাচিতা কৰে। এইবোৰৰ নিজা নিজা দায়িত্বক্ষেত্ৰ থকা পৃথক সাংবিধানিক কৰ্তৃপক্ষ। প্ৰত্যক্ষ নিৰ্বাচনৰ বাবে এটা অঞ্চলক সমষ্টিত ভাগ কৰা হয়। প্ৰতিটো সমষ্টিয়ে এজন প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে আৰু সাধাৰণতে সৰ্বাধিক বৈধ ভোট পোৱা প্ৰাৰ্থীজনেই নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাপালেও জয়ী হয়। কিছুমান সমষ্টি অনুসূচিত জাতি বা অনুসূচিত জনজাতিৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত; সেই সমষ্টিৰ সকলো যোগ্য পঞ্জীভুক্ত ভোটাৰেই ভোট দিব পাৰে। ৰাজনৈতিক দলে প্ৰাৰ্থী মনোনীত কৰে আৰু নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীয়েও প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিব পাৰে। সভা, ঘৰে ঘৰে যোগাযোগ, সংবাদ মাধ্যম আৰু ৰাজহুৱা বিতৰ্কৰ জৰিয়তে প্ৰচাৰ অভিযানত প্ৰাৰ্থী আৰু কাৰ্যসূচী চিনাকি কৰোৱা হয়। নিৰ্বাচনী নিয়মে ন্যায্যতা ৰক্ষা, আচৰণ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ৰাজহুৱা ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ সীমিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। এজন নাগৰিক নিৰ্বাচনত যোগ্য হ’ব লাগিব আৰু সংশ্লিষ্ট সমষ্টিৰ ভোটাৰ তালিকাত নাম থাকিব লাগিব। ভোটাৰ পৰিচয় পত্ৰ পঞ্জীয়ন আৰু পৰিচয়ৰ সহায়ক প্ৰমাণ, কিন্তু সেই ভোটকেন্দ্ৰত ভোট দিয়াৰ অধিকাৰৰ বাবে ভোটাৰ তালিকাখনেই নিয়ন্ত্ৰক নথি। সেয়েহে নিৰ্বাচনৰ আগতেই পঞ্জীয়নৰ বিৱৰণ পৰীক্ষা কৰিব লাগে। ভোট গোপন। ভোটাৰে নিজৰ বাছনি দিয়া ভোটটো নথিভুক্ত হৈছে নে পৰীক্ষা কৰিব পৰাকৈ কাগজৰ নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা থকা ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিন সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভোটপত্ৰত NOTA-ও থাকিব পাৰে, যাৰ অৰ্থ ‘ওপৰৰ কোনো এজনো নহয়’ (None of the Above); অৱশ্যে NOTA এনে কোনো প্ৰাৰ্থী নহয় যি জয়ী হৈ পদ ল’ব পাৰে। ভোটকেন্দ্ৰত কৰ্মচাৰীয়ে ভোটাৰৰ পৰিচয় পৰীক্ষা কৰে, ভোট দিয়াৰ অংশগ্ৰহণ চিহ্নিত কৰে আৰু গোপনে ভোট দিবলৈ নিৰ্দেশনা দিয়ে। পিছত নিৰ্দিষ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰে ভোট গণনা কৰি প্ৰতিটো সমষ্টিৰ ফল ঘোষণা কৰা হয়। অভিযোগ আৰু বিবাদৰ বাবে আনুষ্ঠানিক প্ৰক্ৰিয়া আছে। নিৰ্বাচনে নাগৰিকক শান্তিপূৰ্ণভাৱে ৰাজহুৱা নেতৃত্বত প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ সুযোগ দিয়ে আৰু প্ৰতিনিধিক ভোটাৰৰ প্ৰতি জবাবদিহি কৰে। ভুল তথ্য, ভীতি-প্ৰদৰ্শন, বেআইনী প্ৰলোভন, পৰিচয়-ভিত্তিক বিদ্বেষ বা প্ৰাৰ্থীৰ বিষয়ে কম জ্ঞানে এই প্ৰক্ৰিয়াৰ মূল্য কমাব পাৰে। সতৰ্কতাৰে পঞ্জীয়ন, পক্ষপাতহীন তুলনা, গোপন ভোট আৰু সমস্যা আইনসন্মতভাৱে জনোৱাই প্ৰক্ৰিয়াটো শক্তিশালী কৰে।