ભારતમાં રોકાણ

રોકાણ તાત્કાલિક જરૂરિયાતો માટે બચત કરતાં જુદું છે. ટૂંક સમયમાં જરૂરી થનારા અથવા કટોકટી માટેના નાણાંને સામાન્ય રીતે દૂરના લક્ષ્ય માટેના નાણાં કરતાં વધુ સ્થિરતા અને સરળતાથી ઉપાડી શકાય તેવી સુવિધા જોઈએ. બૅંક થાપણોમાં શરતો પ્રમાણમાં અનુમાનિત હોય છે, જોકે ફુગાવાથી તેમની ખરીદશક્તિ પર અસર થઈ શકે છે. બોન્ડ અને તેવા દેવાના સાધનોમાં સરકાર, કંપની અથવા અન્ય જારીકર્તાને નાણાં ધીરવા પડે છે; તેમાં ચુકવણી અને વ્યાજદરનાં જોખમો હોય છે. શેર કંપનીમાં માલિકીનો હિસ્સો દર્શાવે છે અને તેનું મૂલ્ય ઝડપથી વધી કે ઘટી શકે છે. ભારતમાં સૂચિબદ્ધ શેરોમાં રોકાણકારો સામાન્ય રીતે નિયમન હેઠળના બજાર મધ્યસ્થીઓ અને જરૂરી સિક્યોરિટીઝ ખાતાં દ્વારા રોકાણ કરે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અનેક રોકાણકારોનાં નાણાં ભેગાં કરીને જાહેર કરેલી રોકાણ પદ્ધતિ અનુસરે છે. ફંડ ઇક્વિટી, દેવા અથવા મિશ્ર સંપત્તિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે; સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) નિયમિત રીતે રોકાણ કરવાની પદ્ધતિ છે, નફાની ખાતરી નહીં. સોનું ઘરેણાં, ભૌતિક રોકાણના સ્વરૂપો અથવા નાણાકીય ઉત્પાદનો દ્વારા રાખી શકાય છે. ઘરેણાંનું ભાવનાત્મક અને વ્યવહારુ મૂલ્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ બનાવટનો ખર્ચ, શુદ્ધતા, સંગ્રહ, પુનઃવેચાણની શરતો અને ભાવમાં ફેરફાર રોકાણના પરિણામને અસર કરે છે. મિલકત રહેઠાણ, ભાડાની આવક અથવા સંભવિત મૂલ્યવૃદ્ધિ આપી શકે છે, પરંતુ તેને ખરીદવી મોંઘી અને વેચવી ધીમી પ્રક્રિયા છે. કાનૂની માલિકી, સ્થાન, બાંધકામની ગુણવત્તા, જાળવણી, ધિરાણ અને વ્યવહારના ખર્ચની કાળજીપૂર્વક તપાસ જરૂરી છે. વિવિધીકરણથી નાણાં જુદી જુદી સંપત્તિમાં વહેંચાય છે, જેથી એક નિષ્ફળતાની આખી યોજનાપર ઓછી અસર પડે. તે બધાં જોખમો દૂર કરતું નથી; ઘણા સરખા ઉત્પાદનો ધરાવવાથી વાસ્તવિક વિવિધતા ન પણ મળે. છેતરપિંડીની યોજનાઓ ઘણી વાર અસામાન્ય રીતે ઊંચા અથવા ખાતરીવાળા વળતરનું વચન આપે છે, ઉતાવળ કરાવે છે અથવા નાણાંનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે તે છુપાવે છે. સમજદાર રોકાણકાર સંસ્થાની ખરાઈ તપાસે છે, ઉત્પાદન સમજે છે, રેકોર્ડ રાખે છે અને ફક્ત મિત્રો અથવા પ્રભાવકોની ભલામણને કારણે રોકાણ કરતો નથી.