सीखब विद्यालय जाएब सँ बेसी व्यापक अछि। भारत मे लोक परिवार, शिक्षक, किताब, प्रशिक्षण केन्द्र, कार्यस्थल, सामुदायिक समूह, मीडिया आ दैनिक अनुभवक माध्यम सँ ज्ञान प्राप्त करैत छथि। औपचारिक शिक्षा एकटा संगठित कार्यक्रमक अनुसरण करैत अछि। विद्यालय, महाविद्यालय, विश्वविद्यालय, व्यावसायिक संस्थान आ मान्यता प्राप्त प्रशिक्षण निकाय सामान्यतः योजनाबद्ध पाठ्यक्रम पढ़बैत अछि आ प्रगतिक मूल्याङ्कन करैत अछि। गैर-औपचारिक शिक्षा संगठित होइत अछि, मुदा प्रायः बेसी लचीला होइत अछि। एकर उदाहरण भाषा-कक्षा, कम्प्यूटर पाठ्यक्रम, कोचिंग, सामुदायिक कार्यक्रम आ कार्यस्थलक प्रशिक्षण अछि। अनौपचारिक सीखब सामान्य जीवन मे स्वाभाविक रूप सँ होइत अछि। कोनो व्यक्ति संबंधी सँ खाना बनय सीखि सकैत अछि, पड़ोसी सँ खेती, दुकानदार सँ व्यापारक कौशल, अथवा अनुभवी कामगार केँ देखि क' मरम्मतिक काज सीखि सकैत अछि। भारतक भाषायी विविधता सीखबाक प्रक्रिया पर जोरदार प्रभाव डालैत अछि। विद्यार्थी क्षेत्रीय भाषा, हिन्दी, अंग्रेजी अथवा एहि सभक संयोजन मे पढ़ि सकैत छथि, जखन कि घर मे दोसर भाषा प्रयोग करैत छथि। सामान्य सीखबाक विधिमे व्याख्या, कण्ठस्थ करब, चर्चा, अभ्यास, परियोजना आ समस्या-समाधान शामिल अछि। सर्वोत्तम विधि विषय, सीखयवाला व्यक्ति आ उपलब्ध संसाधन पर निर्भर करैत अछि। डिजिटल शिक्षा रिकॉर्ड कएल पाठ, प्रत्यक्ष कक्षा, इलेक्ट्रॉनिक किताब आ अभ्यासक साधनक माध्यम सँ पहुँच बढ़ा सकैत अछि। एकर सीमामे अविश्वसनीय इंटरनेट पहुँच, अनुपयुक्त उपकरण, भाषाक बाधा आ गुणवत्ता जाँचबाक कठिनाइ शामिल अछि। प्रमाणपत्र पूरा भेल सीखबाक प्रमाण देबय मे सहायक भ' सकैत अछि, मुदा ई व्यावहारिक क्षमताक स्थान नहि लैत अछि। नियोक्ता आ संस्थान ज्ञान, अनुभव, संवाद, पोर्टफोलियो, परीक्षा आ मान्यता प्राप्त योग्यताक विचार क' सकैत अछि। एकटा उपयोगी सीखबाक मार्ग स्पष्ट लक्ष्य आ यथार्थवादी दिनचर्या सँ शुरू होइत अछि। नियमित अभ्यास, प्रतिक्रिया आ प्रगतिक छोट-छोट प्रदर्शन सामान्यतः अधूरा छोड़ल बहुत रास पाठ्यक्रम जमा करबा सँ बेसी महत्वपूर्ण होइत अछि।
सीखब भारत मे
भारत मे सीखब विद्यालय, घर, काजक ठाम आ समुदाय मे होइत अछि। ई औपचारिक पाठ्यक्रमक अनुसरण क' सकैत अछि अथवा अभ्यास, निरीक्षण, पढ़बाक आ बातचीतक माध्यम सँ विकसित भ' सकैत अछि। भारतक अनेक भाषा आ अलग-अलग स्थानीय परिस्थिति लोकक सीखबाक तरीका प्रभावित करैत अछि।
VivAVia can make mistakes. Check important information.

