سیاست بھارت وچ

بھارت اک خودمختار، سوشلسٹ، سیکولر، جمہوریہ اے، جیہڑا تحریری آئین دے تحت چلدا اے۔ آئین عوامی ادارے قائم کریندا، اختیار ونڈیندا، بنیادی حقاں دی حفاظت کریندا تے ریاست لئی فرض تے رہنما اصول مقرر کریندا اے۔ بھارت وچ پارلیمانی نظام اے۔ صدر وفاق دا آئینی سربراہ ہوندا اے، جڏاں وزیرِاعظم حکومت تے وزیراں دی کونسل دی قیادت کریندا اے۔ حکومت عام طور تے اوہدوں تک عہدے تے رہندی اے جڏاں تک اینوں منتخب لوک سبھا (Lok Sabha) دا اعتماد حاصل ہووے۔ پارلیمنٹ دے دو ایوان ہن۔ لوک سبھا عوام دی نمائندگی براہِ راست منتخب ممبراں دے ذریعے کریندی اے، جڏاں راجیہ سبھا (Rajya Sabha) وفاقی نظام اندر ریاستاں تے کجھ وفاقی زیرِانتظام علاقیاں دی نمائندگی کریندی اے۔ دونوں ایوان تجویزاں دا جائزہ لیندے، عوامی پالیسی تے بحث کریندے تے قومی قانون سازی وچ حصہ لیندے ہن۔ بھارت اک وفاقی ملک اے، جتھاں وفاقی حکومت مضبوط اے۔ وفاق تے ریاستی حکومتاں دیاں ذمے واریاں دے وکھ وکھ میدان ہن، جڏاں کجھ موضوعاں وچ دونوں درجیاں دی شمولیت ہوندی اے۔ ہر ریاست دے اپنے سیاسی ادارے ہوندے ہن، جِنہاں وچ عام طور تے گورنر، وزیرِاعلیٰ تے قانون ساز اسمبلی شامل ہوندے ہن۔ مقامی حکومت سیاست نوں روزمرہ زندگی دے نیڑے لے آندی اے۔ پنچایتیں دیہی علاقیاں دی خدمت کریندیاں ہن، جڏاں بلدیاتی ادارے تے میونسپل کارپوریشن قصبیاں تے شہراں دی خدمت کریندے ہن۔ انہاں دے کم وچ مقامی سڑکاں، صفائی، پانی دیاں خدمتاں، منصوبہ بندی تے برادری دی ترقی شامل تھی سڳدی اے، اگرچہ ذمے واریاں تے صلاحیت وچ فرق ہوندا اے۔ سیاسی جماعتاں ووٹراں نوں حکومت نال جوڑدیاں ہن۔ بھارت وچ قومی جماعتاں، ریاستی بنیاد تے قائم جماعتاں، اتحاد، آزاد امیدوار تے کئی سماجی یا علاقائی تحریکاں ہن۔ جماعتاں امیدوار چوندیاں، پروگرام شائع کریندیاں، مہم چلاوندیاں تے حکومت بناوݨ لئی مقابلہ کریندیاں ہن۔ عوامی پالیسی انتخابات، قانون ساز بحث، انتظامیہ، عدالتاں، مشاورت، صحافت، سول سوسائٹی تے عوامی عمل دے ذریعے ترقی کریندی اے۔ شہری نمائندیاں نال رابطہ کر سڳدے ہن، قانونی انجمنیں وچ شامل تھی سڳدے ہن، عرضیاں جمع کرا سڳدے ہن، عوامی معلومات منگ سڳدے ہن تے پُرامن مہمات وچ حصہ لے سڳدے ہن۔ بھارتی سیاست اک بہت متنوع معاشرے وچ نمائندگی دے موقعے پیدا کریندی اے، جِنہاں وچ تاریخاً محروم کجھ گروہاں لئی مخصوص سیاسی نمائندگی وی شامل اے۔ ایندیاں حدّاں وچ غیر مساوی اثر، سست انتظامیہ، قطبیت، غلط معلومات تے رسمی حقاں تے عملی رسائی وچ فرق شامل تھی سڳدے ہن۔ عدالتاں، انتخابی ادارے، آڈیٹر، قانون ساز ادارے، میڈیا تے شہری سارے جواب دہی وچ اپنا کردار ادا کریندے ہن۔