ايران ۾ چونڊون

ايران ۾ چونڊن کي انتخابات (entekhabat) چيو وڃي ٿو. اهي ڪيترن عهدن جي چونڊ ۾ عوام کي ڪردار ڏين ٿيون، پر اسلامي جمهوريه جي آئيني ڍانچي اندر ٿين ٿيون. شهري صدر چونڊين ٿا، جيڪو انتظامي شاخ جو سربراهه آهي. جيڪڏهن پهرين مرحلي ۾ ڪنهن صدارتي اميدوار کي گهربل حمايت نه ملي، ته اڳواڻ اميدوارن جي وچ ۾ ٻيو مرحلو ٿي سگهي ٿو. شهري مجلس (Majles)، ايران جي قومي پارليامينٽ، جا ميمبر پڻ چونڊين ٿا. پارلياماني چونڊون انتخابي ضلعن موجب ٿين ٿيون، تنهنڪري ووٽر خاص جاگرافيائي علائقن ۽ برادرين سان لاڳاپيل نمائندا چونڊين ٿا. مجلس خبرگان (Assembly of Experts) هڪ ٻيو قومي چونڊيل ادارو آهي. ان جا ميمبر مذهبي فقيه آهن، ۽ هن اداري کي آئيني طور رهبر معظم کي چونڊڻ ۽ سندس نگراني ڪرڻ جي ذميواري آهي. شهر ۽ ڳوٺ جون ڪائونسل چونڊون مقامي حڪومت بابت آهن. اهي ڪائونسلون مقرر مقامي معاملن کي ڏسن ٿيون ۽ بلدياتي قيادت جي چونڊ ۽ نگرانيءَ ۾ حصو وٺن ٿيون. چونڊجڻ جي خواهش رکندڙ ماڻهن کي رجسٽريشن ڪرائڻي ۽ لاڳو اهليت واري عمل مان گذرڻو پوي ٿو. وڏين قومي چونڊن ۾ نگهبان ڪائونسل (Guardian Council) اميدوارن جي جاچ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي، جنهن سان آخري بيلٽ تي اچي سگهندڙ ماڻهن جو دائرو محدود ٿئي ٿو. چونڊن جي انتظام ۾ رجسٽريشن، مهم هلائڻ، ووٽنگ، ڳڻپ، نتيجن جو اعلان ۽ سرڪاري رستن وسيلي اعتراضن کي سنڀالڻ شامل آهن. صحيح طريقا هر چونڊ ۾ مختلف ٿي سگهن ٿا، تنهنڪري ووٽرن ۽ اميدوارن کي ان مخصوص چونڊ لاءِ جاري ڪيل هدايتن تي عمل ڪرڻ گهرجي. چونڊون انتظامي ترجيحن، پارلياماني بحث ۽ مقامي انتظام تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون. انهن جون حدون اميدوارن جي ڇنڊڇاڻ، چونڊيل عهدن جا محدود اختيار ۽ انهن ادارن جو مضبوط ڪردار آهن، جيڪي سڌي طرح عام ماڻهن طرفان چونڊيل ناهن.