ايران ۾ رياست

ايران جي رياست جو رسمي نالو اسلامي جمهوريه ايران آهي. ان جو آئين اهڙو نظام قائم ڪري ٿو، جنهن ۾ عوامي چونڊن سان گڏ مذهبي قيادت ۽ نگراني به ڪم ڪن ٿا. روزمره فارسيءَ ۾ دولت (dowlat) مان اڪثر حڪومت يا انتظامي حڪومت، جڏهن ته نظام (nezam) مان وسيع حڪمرانيءَ جو نظام مراد هوندو آهي. اهو فرق اهم آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪا وزارت پنهنجي پاليسي بدلائي سگهي ٿي، پر ان سان رياست جو بنيادي ڍانچو نٿو بدلي. سپريم ليڊر رياستي ڍانچي جي چوٽيءَ تي آهي. هن عهدي کي عام پاليسي، قومي سلامتي، هٿياربند فوجن، نشريات ۽ ڪيترين اهم مقررين تي وسيع اثر حاصل آهي. انتظامي شاخ جي سربراهي صدر ڪندو آهي. وزارتون ۽ سرڪاري ادارا قومي پاليسي لاڳو ڪن ٿا، انتظامي خدمتون ڏين ٿا، ضابطا تيار ڪن ٿا ۽ تعليم، صحت، ڍانچي ۽ اقتصادي انتظام جهڙا شعبا سنڀالين ٿا. مجلس قانون سازي ڪري ٿي ۽ انتظامي شاخ جي ڪجهه حصن جي نگراني ڪري ٿي. نگهبان ڪائونسل قانون سازيءَ جو جائزو وٺي ٿي، پنهنجي اختيار هيٺ آئيني سوالن جي تشريح ڪري ٿي ۽ چونڊن جي اهم حصن جي نگراني ڪري ٿي. عدالتي شاخ آئين ۾ مقرر ڪيل قيادتي ڍانچي هيٺ الڳ شاخ آهي. عدالتون فوجداري، ديواني، خانداني ۽ ٻين تڪرارن کي ڏسن ٿيون، جڏهن ته خاص ادارا انتظامي يا مخصوص قانوني معاملن کي سنڀالي سگهن ٿا. ايران صوبن، جن کي استان (ostān) چيو وڃي ٿو، ۽ ننڍن انتظامي يونٽن ۾ ورهايل آهي. صوبائي گورنر قومي انتظامي نظام جو حصو آهن، جڏهن ته چونڊيل شهري ۽ ڳوٺاڻيون ڪائونسلون مقامي نمائندگي ڪن ٿيون ۽ مقرر طريقي سان ميونسپل اڳواڻ چونڊين ٿيون. رياست وڏي ملڪ ۾ خدمتن جو هم آهنگ انتظام ڪري ۽ سڄي ملڪ جي منصوبابنديءَ ۾ مدد ڪري سگهي ٿي. ان جو مرڪزي ۽ پاڻ ۾ ڳنڍيل ادارن وارو ڍانچو ذميواري سڃاڻڻ کي ڏکيو به بڻائي سگهي ٿو؛ رسائي، اثر يا انتظامي عمل هنڌ ۽ معاملي موجب مختلف ٿي سگهن ٿا.