په ايران کې کار

د کار اړيکه ډېری وخت په داسې اصطلاحاتو بيانېږي لکه استختام (estekhdam)، چې د ګومارنې يا کار معنا لري، او قراردادِ کار (gharardad-e kar)، چې د کار قرارداد ته ويل کېږي. د اړيکې قانوني ماهيت په دې پورې اړه لري چې کار په عمل کې څنګه تنظيم شوی، نه يوازې پر هغه نوم چې ورته کارول کېږي. د کار تړون بايد کارکوونکی او کارورکوونکی وپېژني. همداراز بايد دندې، د کارځای، د پيل نېټه، موده، کاري وخت، مزد، ګټې او د اړيکې د پای شرايط روښانه کړي. کار کېدای شي بې‌پايه، د ټاکلې مودې لپاره يا له يوې ځانګړې دندې سره تړلی وي. د ټاکلې مودې ترتيب عموماً له روانې اړيکې څخه په بله بڼه پای ته رسېږي، نو موده بايد په اسانه توګه د پوهېدو وړ وي. کارکوونکي ښايي بنسټيز مزد او ورسره د دندې اړوند امتيازونه يا ګټې ترلاسه کړي. هغوی بايد کسرونه وڅېړي او د هرې ورکړې ثبوت وساتي، نه دا چې يوازې پر شفاهي وضاحتونو تکيه وکړي. د وړ رسمي کار اړيکه عموماً د ټولنيزې بيمې له ثبت او ونډو سره تړلې وي. کارکوونکی بايد وګوري چې ثبت شوې کاري موده او د ونډو مخينه له واقعي کار سره سمون لري. رخصتي، دمه، د کارځای خونديتوب او له زيانمن چلند څخه ساتنه د کار اړيکې برخې دي. دقيق تطبيق يې د سکتور، مسلک او د کارځای له ډول سره توپير کولی شي. د کار پای ته رسېدل د استعفا، د ټاکلې مودې پای، د دندې بشپړېدل، ګوښه کېدل، تقاعد يا د دواړو خواوو هوکړه رانغاړلی شي. ليکلی خبرتيا او وروستی حساب د نه ورکړل شويو مزدونو، نه کارول شويو حقونو يا بېرته سپارل شويو شتمنيو په اړه د شخړو مخه نيسي. دولتي ګومارنه او ځينې تر مقرراتو لاندې مسلکونه ښايي د ګومارنې يا وړتيا جلا کړنلارې ولري. بهرني کارکوونکي هم بايد د کار له پيل مخکې د کډوالۍ او د کار اجازې اصول پوره کړي.