Îran de karê qanûnê

Qanûnê karê Îranî, rêzikê bingeyênî daye gelek têkilîyê karî yê beşê taybetî. Armancê ey ew o ke erkê karkeran û karxwazêyan diyar bikero û parastışê kêmî bide; şertnameyê asayî nikeno bêyî şertan wan rake. Şertnameyê karî şênê nuştişî yan zafî bibo, lê şertnameyê nuştişî ispatkerdişê ey zaf asan keno. Ew zaf caran kar, cıgeyê kar, meaş, dem, saetan, menfeetan û şertanê qediya têkilîya karî diyar keno. Kar şênê bêqeydî, demkî, yan jî girêdayî karêkê taybetî bibo. Tesîrê qanûnî, şertê rastî yê peywendîye ra girewten; lewra karkerî her car “karê xwe serbest” name kerdış, meseleyê biryar nêdano. Karxwazê zaf caran erkê wan esto ke meaşê peymanî bidin, şertê ewle yê kar peyda bikerin, qeydê karî biparêzin û dema qanûn tetbîq beno sîgortayê civakî qeyd bikerin. Rêxistina Sîgortayê Civakî (Social Security Organization), saziya sereke ya sîgortayê civakî yê girêdayî kar o. Karkeran jî erk esto: karê peymanî bikerin, fermanê qanûnî yê cıgeyê karî bişopênin û şertê ewlehî û nihênîtiyê biparêzin. Tevgera xirab ya giran yan nêkerdişê dubare şênê encamê karî bido; lê qediya têkilîya karî divê rêya qanûnî ya tetbîqkerdox ra bıbo. Nakokî zaf caran serê meaşê nêdayeyî, qeydê sîgortayî, demê şertnameyî, menfeetan, zerarê cıgeyê karî yan işten vıraştişî ser o beno. Ofîsê karî û meclîsê taybet yê nakokîyê karî, berî her nêzareta dadmendî ya din, zaf caran rolê sereke girewten. Delîl şênê şertname, qeydê meaşî, veguhestinê bankî, qeydanê ameyişî, dîroka sîgortayî, peyamê cıgeyê karî, kartê nasnameyî û şahidîyan bıbo. Parastışê van qeydî dema têkilî nefermî ya kêm belgeyî bıbo zaf biqîmet o. Hin karker, karmendê dewletî û karê taybet şênê binê rêzikê ciyayan de bıeşin. Ji ber vê yekê, kesî divê tesdîq bikero ke Qanûnê Giştî yê Karî, rêzikê karê dewletî yan çarçoveyê taybetê din tetbîq beno.