Qanûn di Îran de

Îran de yew sistemê qanûnîya nivîsî esto. Ew bi Destûrê Bingehîn, qanûnê ke di pêvajoya qanûnberdanî de derbas benê, rêgezê dewletî û prensîbê qanûnî yê Îslamî şekl beno. Rêgezê dînî parçe yê rêza qanûnî ya dewletî yê, ne ke sistemê taybetê xususî yo. Destûrê Bingehîn sazîya bingehînê dewletî û mafê bingehînê umûmî rê şirove keno. Qanûn berî ke bibo qanûn, divê di çarçoveya kontrolê Destûrî ya Îran de raştîya xo bi Destûr û prensîbê Îslamî ra bide nîşan. Mehkemey parçe yê dadgehî yo. Mehkemeyê asayî bi gelemperî niza medenî û cezayî rê eleqedar benê, o şax û organê taybetî meseleya malbatî, gilîyê îdarî û hin suçê bazirganî yan şoreşgerî rê eleqedar benê. Yew dosya bi gelemperî bi şikayet, daxwazname yan iddiayê fermî dest pê keno. Makamê berpirsiyar dosya qeyd keno, delîlan raçeno, dema ke hewce beno tarafan guhdarî keno û biryar dano. Dibe ke no biryar bêro binçavkirış yan îtiraz. Delîlê nivîsî taybetî girîng ê. Kontrat, belgeyê nasnameyî, makbuz, nameyê fermî, agahîyê şahidan û qeydê elektronîkî eşkenê nîşan bidê ke çi qewimî û her kes çi qebûl kerd. Hin meseleya rojane dibe ke verê her tiştî bi muzakerayî, navbeynkarîyê, ofîsê îdarî yan organê çareserkışê niza ra dest pê bikê. Yew mutabîqî dibe ke zûtir û kêmtir dijwarî bibo, lê berî qebûlkerdişî divê mana û tesîrê qanûnî yê wendê baş bêro fehmkerdiş. Mafê qanûnî dibe ke bi rewşa şexsî, neteweyetî, cîyê rûnıştışî, cûreyê muamele û mehkemeyê eleqedar ra girêdayî bibo. Rêgezê ke jiyanê malbatî, hereketê umûmî, medyayê, çalakiyê ser înternetî û têkilîyan bi makamê ra tesîr kenê, dibe ke ji rêgezê ke welatê biyanî de nas benê bi awayê girîngî cuda benê. Yew parêzerê Îranî yê ehildar eşkeno prosedurê rast tesbît bikero, belgeyanê bi zimanê farisî amade bikero û rîskan şirove bikero. Şîretê zû taybetî girîng o dema ke azadî, rewşa muhaciretiyî, têkilîyê malbatî, milk yan menfaetê darayî yê mezin di nav de bibo.