زمانەکان لە ئێران

فارسی، کە بە فارسیش (Farsi) ناسراوە، زمانی سەرەکیی بەڕێوەبردنی نیشتمانی، زۆربەی پەروەردە و زۆرێک لە پەیوەندییە گشتییەکانە لە ئێران. بۆیە فێربوونی فارسی بەتایبەتی بۆ قوتابخانە، کار، بەڵگەنامەکان و سەربەخۆیی ڕۆژانە سوودبەخشە. ئێران فرەزمانە. کۆمەڵگە گەورە و بچووکەکان تورکیی ئازەربایجانی، جۆرەکانی کوردی، عەرەبی، لوری، گیلەکی، مازەندەرانی، بەلوچی، تورکمانی، ئەرمەنی، ئاشووری و زمانەکانی دیکە بەکار دەهێنن. کەسێک لە ماڵەوە زمانێک، لە قوتابخانە یان شوێنی کار فارسی و لەگەڵ دراوسێ یان خزم زمانێکی دیکە بەکاربهێنێت. ناسنامەی زمانی و توانای ڕاستەقینە هەمیشە یەکسان نین. فارسیی قسەکردن و فارسیی نووسینی فەرمی لە وشە، دەربڕین و شێوازی ڕستەدا جیاوازن. نوێخوازان پێویستیان بە گفتوگۆی ڕۆژانە هەیە، بەڵام تێگەیشتن لە پەیامە فەرمییەکان ئاشنابوون بە شێوەی نووسراوەکە دەوێت. فارسی پیت‌ونووسێکی لە ڕاستەوە بۆ چەپ بەکار دەهێنێت کە پەیوەندی بە نووسینی عەرەبییەوە هەیە، بەڵام چەند پیتێک تەنها بۆ فارسی بەکاردێن. زۆرجار دەنگە کورتەکان نانووسرێن، بۆیە خوێندن بە فێربوونی وشە و دووبارە بینین پێش دەکەوێت. زمانە ناوچەییەکان بۆ ژیانی خێزانی، کەلتوور، متمانە و هەست بە سەر بە ناوچەیەکبوون گرنگن. نەریتی نووسینیان، سەرچاوەکانی فێرکردن و بەکارهێنانیان لە دامەزراوە فەرمییەکاندا جیاوازن. زمانە بیانییەکان لە ڕێگەی قوتابخانە، زانکۆ، پەیمانگای تایبەت، مامۆستا، میدیا و فێربوونی خۆڕاییەوە فێر دەکرێن. ئینگلیزی هەڵبژاردەیەکی باوی فێربوونە، بەڵام کوالێتی وانەوتنەوە و دەرفەتی گفتوگۆی ڕاستەقینە جیاوازن. فێربوونی زمان باشتر دەبێت کاتێک خوێندن لەگەڵ بەکارهێنانی بامانا یەکدەگرێتەوە. گوێگرتن، قسەکردن، خوێندن و نووسین دەبێت بە جیا تمرین بکرێن، چونکە پێشکەوتن لە یەک لێهاتووییەوە بە شێوەی خۆکار پێشکەوتن لەوانی دیکە دروست ناکات.