حکومت در ایران

نام رسمی حکومت ایران جمهوری اسلامی ایران است. قانون اساسی نظامی را برقرار می‌کند که در آن انتخابات مردمی در کنار رهبری و نظارت دینی فعالیت می‌کنند. در فارسی روزمره، دولت (dowlat) اغلب به حکومت یا دستگاه اجرایی اشاره دارد، در حالی که نظام (nezam) می‌تواند به کل سامانه حکمرانی اشاره کند. این تفاوت مهم است، چون ممکن است یک وزارتخانه سیاستش را تغییر دهد بی‌آنکه ساختار بنیادی حکومت عوض شود. رهبر در رأس ساختار حکومت قرار دارد. این مقام بر سیاست‌های کلی، امنیت ملی، نیروهای مسلح، صداوسیما و چندین انتصاب مهم نفوذ گسترده دارد. قوه مجریه را رئیس‌جمهور اداره می‌کند. وزارتخانه‌ها و سازمان‌های عمومی سیاست‌های ملی را اجرا می‌کنند، خدمات اداری ارائه می‌دهند، مقررات تدوین می‌کنند و حوزه‌هایی مانند آموزش، سلامت، زیرساخت و اداره امور اقتصادی را مدیریت می‌کنند. مجلس قانون‌گذاری می‌کند و بر بخش‌هایی از قوه مجریه نظارت دارد. شورای نگهبان مصوبات را بررسی می‌کند، در چارچوب نقش خود مسائل قانون اساسی را تفسیر می‌کند و بخش‌های مهمی از فرایند انتخابات را زیر نظر می‌گیرد. قوه قضاییه قوه‌ای جداگانه است که از طریق ساختار رهبریِ تعیین‌شده در قانون اساسی اداره می‌شود. دادگاه‌ها به اختلاف‌های کیفری، مدنی، خانوادگی و دیگر اختلاف‌ها رسیدگی می‌کنند و نهادهای تخصصی ممکن است امور اداری یا مسائل حقوقی خاص را بررسی کنند. ایران به استان‌ها، یعنی استان (ostān)، و واحدهای اداری کوچک‌تر تقسیم شده است. استانداران بخشی از نظام اداری ملی هستند، در حالی که شوراهای منتخب شهر و روستا نماینده بخش محلی‌اند و طبق فرایند مقرر، مدیران شهرداری را انتخاب می‌کنند. حکومت می‌تواند خدمات را در سراسر کشوری پهناور هماهنگ کند و از برنامه‌ریزی سراسری پشتیبانی کند. تمرکزگرایی و هم‌پوشانی نهادها نیز می‌تواند تشخیص مسئولیت را دشوار کند و دسترسی، نفوذ یا رویه اداری ممکن است میان مکان‌ها و پرونده‌ها تفاوت داشته باشد.