Hilbijartin ji bo hemwelatiyên Iraqê yek ji awayên sereke ye ku nûnerên siyasî hilbijêrin. Lê ew rasterast biryara her posteke giştî nadin, ji ber ku parlemento û organên din ên hilbijartî paşê jî biryarên din derbarê serokatiyê û avakirina hikûmetê digirin. Dengdana herî girîng a li seranserê welêt endamên Meclîsa Nûneran hilbijêre. Endamên wê qanûnên federal derdixin, çavdêriya rêveberiyê dikin û alîkar dibin ku diyar bibe kîjan hevalbendiya siyasî dikare piştgirî bide hikûmeta federal. Iraq di asta ji federalê jî jêr de hilbijartinan pêk tîne. Di nav wan de dibe ku saziyên parêzgehan hebin; Herêma Kurdistanê jî li gorî çarçoveya derbasdar ji bo parlementoya xwe û saziyên din hilbijartinan pêk tîne. Iraq sîstemeke hilbijartinê ya pirpartî bi kar tîne. Partî, koalîsyon, lîste û namzetên serbixwe dikarin pêşbaziyê bikin, lê sêwirana rastîn a herêmên dengdanê û awayê veguherandina dengan bo kursiyan dikare di navbera hilbijartinan de biguhere. Saziyeke birêvebirina hilbijartinan beşên sereke yên pêvajoyê dimeşîne; di nav wan de rêxistina dengderan, prosedûrên namzetan, dengdan, jimartin û ragihandina encaman hene. Dadgeh an jî saziyên taybetkirî yên vekolînê, di nav sînorên desthilatdariya qanûnî ya xwe de, nakokiyên hilbijartinê çareser dikin. Berî dengdanê, hemwelatiyekî ku mafê dengdanê heye bi gelemperî divê agahiyên dengderê xwe piştrast bike û prosedûra pejirandî ya nasname û cihê dengdanê bişopîne. Rêwerzên fermî yên ji bo hilbijartina taybet girîng in, ji ber ku rêbazên qeydkirinê, belge û cihên dengdanê tiştên domdar nînin. Li cihê dengdanê, berpirsiyar desthilatdariya dengdanê piştrast dikin, pelê dengdanê yê guncaw an gihîştina dengdanê didin û pêvajoyek bi rêkûpêk diparêzin. Dengder bi veşartî hilbijartina xwe dike, rêwerzên pelê dengdanê dişopîne û dengê xwe bêyî ku ew hilbijartinê nîşanî kesekî din bide an bifroşe, temam dike. Berî ku kursî bên veqetandin û encamên dawî bên diyarkirin, dengan li gorî qaîdeyên derbasdar jimartin û berhev dikin. Çavdêr, nûnerên partiyan, gilî, mekanîzmayên ji nû ve jimartinê û lêkolîna dadwerî dikarin baweriyê xurt bikin; lê ew nikarin her metirsiya xeletiyê, zextê, sextekariyê an nebaweriyê ji holê rakin. Hilbijartin derfetên nûneratiyê, guhertina aşitîxwaz û berpirsiyariyê çêdikin. Sînorên wan jî hene: bijartinên siyaseta giştî yên lawaz, patronaj, tirsandin, agahiyên şaş, baweriya kêm û vê rastiyê ku tenê dengdan hikûmeteke bi bandor garantî nake.
Hilbijartin li Iraqê
Di Iraqê de hilbijartin destûrê didin hemwelatiyan ku nûnerên xwe ji bo saziyên neteweyî û bin-neteweyî hilbijêrin. Dengdan di çarçoveya sîstemeke pirpartî de pêk tê, lê qaîdeyên hilbijartinê herêmên dengdanê, lîsteyên namzetan, veqetandina kursiyan, qeydkirin û gilîyan diyar dikin. Ji ber ku ev qaîde dikarin biguherin, divê dengderan berî beşdarbûnê prosedûra fermî ya her hilbijartinê kontrol bikin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.