Αγορά εργασίας στη Βόρεια Μακεδονία

Η Κρατική Στατιστική Υπηρεσία, Државен завод за статистика (SSO), ανέφερε ποσοστό δραστηριότητας 52,3%, απασχόλησης 45,8% και ανεργίας 12,4% το 2024. Ο μη ενεργός πληθυσμός αριθμούσε 722.527 άτομα. Η απασχόληση ήταν 399.164 άνδρες και 295.342 γυναίκες· το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 15 έως 64 ήταν 57,8%. Στις ηλικίες 15 έως 29, η απασχόληση ήταν 35,5% και η ανεργία 23,4%. Το ποσοστό απασχόλησης ήταν 53,6% για τους άνδρες και 38,3% για τις γυναίκες. Η ζήτηση φαίνεται τόσο από τις κενές θέσεις όσο και από τις στατιστικές απασχόλησης. Οι εργοδότες ανέφεραν 9.562 κενές θέσεις το τέταρτο τρίμηνο του 2024, με ποσοστό κενών θέσεων 1,93%. Τα υψηλότερα ποσοστά ήταν στα καταλύματα και την εστίαση, 3,47%, στην εκπαίδευση, 3,22%, στις διοικητικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες, 3,00%, στο εμπόριο, 2,76%, στις κατασκευές, 2,14% και στη μεταποίηση, 1,98%. Οι επαγγελματίες αντιστοιχούσαν σε 2.149 θέσεις, ακολουθούμενοι από εργαζομένους υπηρεσιών και πωλήσεων με 2.074, ανειδίκευτα επαγγέλματα με 1.638, τεχνίτες με 1.028, τεχνικούς με 1.016 και χειριστές μηχανών και συναρμολογητές με 851. Τα στοιχεία δείχνουν επαναλαμβανόμενη ζήτηση σε υπηρεσίες, μεταποίηση, κατασκευές, εκπαίδευση και ΤΠΕ ή τεχνικές εργασίες, ενώ η δημόσια διοίκηση είχε πολύ χαμηλότερο ποσοστό κενών θέσεων 0,13%. Οι κενές θέσεις συγκεντρώνονται στα Σκόπια, όπου καταγράφηκαν 4.862 θέσεις και ποσοστό κενών θέσεων 1,88%. Η Πελαγονία είχε το υψηλότερο περιφερειακό ποσοστό, 2,72%, ακολουθούμενη από τη Νοτιοανατολική περιοχή με 2,20%, τον Βαρδάρη με 2,01%, το Πόλογκ με 1,97%, την Ανατολική περιοχή με 1,73%, τη Βορειοανατολική με 1,49% και τη Νοτιοδυτική με 1,27%. Επομένως, οι προοπτικές για ένα επάγγελμα μπορεί να διαφέρουν ανά περιφέρεια και η περιφερειακή αναντιστοιχία μπορεί να δυσκολεύει τις προσλήψεις ακόμη κι όταν υπάρχουν διαθέσιμοι εργαζόμενοι αλλού. Οι αναζητούντες εργασία μπορούν να εγγραφούν στην Агенција за вработување на Република Северна Македонија (AVРСМ/ESA), να χρησιμοποιήσουν κέντρα απασχόλησης και να αναζητήσουν θέσεις μέσω e-Работа. Άλλες διαδρομές είναι τα συστήματα αγγελιών εργοδοτών, τα ιδιωτικά γραφεία προσλήψεων, οι απευθείας αιτήσεις και τα επαγγελματικά δίκτυα. Η ESA χρησιμοποιεί επίσης έρευνες ζήτησης δεξιοτήτων και ταξινομήσεις επαγγελμάτων όπως NKZ και ISCO. Τα ενεργά προγράμματα αγοράς εργασίας (ALMPs) μπορούν να περιλαμβάνουν κατάρτιση, μαθητεία ή πρακτική άσκηση, μισθολογική στήριξη, επιχορηγήσεις ή δάνεια αυτοαπασχόλησης και απασχόληση σε δημόσιες ή κοινωνικές υπηρεσίες. Η επιλεξιμότητα, οι ποσοστώσεις, τα έγγραφα και οι προθεσμίες εξαρτώνται από το ετήσιο Оперативен план και η εγγραφή δεν εγγυάται τοποθέτηση. Ο μέσος μηνιαίος καθαρός μισθός ήταν 43.050 MKD τον Ιανουάριο του 2025. Ο ετήσιος δείκτης μισθών ήταν 108,9 και ο πραγματικός δείκτης μισθών 103,8. Αυτός ο μέσος όρος καλύπτει εργαζομένους με συμβάσεις εργασίας αλλά εξαιρεί αυτοαπασχολουμένους για ίδιο λογαριασμό και μεμονωμένους αγρότες, επομένως δεν περιγράφει κάθε μορφή εργασίας ή διαφορές μεταξύ κλάδων. Η άτυπη απασχόληση παραμένει σημαντική, ιδίως στη γεωργία, τη φιλοξενία και την εργασία με χαμηλή προστασία. Η τυπική εγγραφή στηρίζει τα αρχεία κοινωνικής ασφάλισης και τα εκτελεστά δικαιώματα, ενώ η αδήλωτη εργασία μπορεί να σημαίνει απώλεια εισφορών, ασθενέστερη προστασία και κυρώσεις επιθεώρησης. Η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού (LFS) ακολουθεί τις έννοιες της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Μπορεί να καταμετρήσει κάποιον ως απασχολούμενο μετά από τουλάχιστον μία ώρα αμειβόμενης ή κερδοσκοπικής εργασίας, κατά προσωρινή απουσία από εργασία ή μέσω άμισθης οικογενειακής εργασίας. Συνεπώς, τα στοιχεία αγοράς εργασίας δεν περιγράφουν όλα το ίδιο νομικό καθεστώς με μια καταχωρισμένη σύμβαση εργασίας. Οι πιέσεις από τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, η γήρανση, η μετανάστευση, η διασπορά και τα εμβάσματα και η εισροή αλλοδαπών εργαζομένων συνεχίζουν να μεταβάλλουν την προσφορά εργασίας. Υπάρχουν επίσημοι πίνακες εξωτερικής μετανάστευσης, αλλά οι τρέχοντες όγκοι μετανάστευσης για εργασία απαιτούν έλεγχο με συγκεκριμένη ημερομηνία. Τα στοιχεία μισθών δημοσιεύονται μηνιαία, εργατικού δυναμικού τριμηνιαία ή ετήσια και κενών θέσεων τριμηνιαία. Οι όροι εγγραφής ESA, οι αναφορές εργοδοτών και τα αρχεία κοινωνικής ασφάλισης πρέπει να ελέγχονται σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες αναφοράς και εργασίας· οι λεπτομερείς κανόνες σύμβασης, κατώτατου μισθού, άδειας, ασφάλειας, διαφορών και επιδομάτων ανήκουν στο εργατικό δίκαιο και όχι στη συνοπτική παρουσίαση της αγοράς εργασίας.