Купување во Северна Македонија

Главните канали за купување во Северна Македонија се физичките продавници, локалните пазари, домашните онлајн продавници, понудите преку социјална трговија и странските платформи за електронска трговија. Намирници се продаваат во супермаркети, маалски продавници, пазари и преку услуги за достава. Производи за лична и домашна нега има во продавници, аптеки и електронски продавници. Облеката, обувките и модните додатоци често се купуваат онлајн; околу 74% од онлајн купувачите купиле такви производи во 2024 година. Технологијата се продава во продавници за електроника и онлајн, а достапноста, доставата и практиките за враќање зависат од продавачот и местото. Домашната валута е MKD/денар. Прифаќањето готовина и картички се разликува меѓу продавачите, а онлајн плаќањата со картичка обично користат виртуелен ПОС, односно интерфејс за онлајн плаќање со картичка. Некои продавачи нудат плаќање при достава. Мобилното и онлајн банкарство се во пораст, а Народната банка на Република Северна Македонија евидентирала 189.8 милиони домашни трансакции со картички во 2024 година. Побарајте и зачувајте ја фискалната сметка бидејќи го евидентира купувањето и помага при претставки, поправки, замени и други барања. Трговецот треба да ги соопшти цената, главните карактеристики, составот или употребата, квалитетот, минималната гаранција, условите за продажба и релевантните влијанија врз животната средина или здравјето. За онлајн купување проверете го правното име, регистрираната адреса, контактите, даночните или деловните податоци, условите, правилата за приватност, времето за испорака, вкупната цена, состојбата на залиха, условите за враќање и постапката за претставка. Пазарите треба да наведат дали продавачот е регистриран трговец или приватно лице кое не е трговец. Правата според потрошувачкото право може да не важат на ист начин за купување од лице кое не е трговец. Понудите само преку социјални медиуми и нерегистрираните продавачи може да создадат поголем ризик за плаќање, безбедност на производот и спроведување на правата. Значката „Верификуван е-трговец“ е приватна ознака за доверба на АЕТМ, а не државна лиценца или гаранција. Договорите на далечина и договорите склучени надвор од деловните простории обично му даваат на потрошувачот 14 дена за повлекување без наведување причина. Кај стока рокот вообичаено почнува кога потрошувачот ќе ја прими во физичко владение. Потрошувачот испраќа образец за повлекување или друга јасна изјава пред истекот на рокот. Продавачот обично ги враќа уплатените средства, вклучително и стандардните трошоци за испорака, во рок од 14 дена, со користење на првичниот начин на плаќање, но може да почека додека не ја добие стоката или доказот за нејзино враќање. Потрошувачот вообичаено ги плаќа само непосредните трошоци за враќање ако продавачот однапред го соопштил тоа. Исклучоците вклучуваат лесно расиплива стока, стока изработена по нарачка, отворени запечатени хигиенски или здравствени производи, отворен софтвер или аудиовизуелни медиуми, целосно извршени услуги започнати со изречна согласност и дигитална содржина започната со согласност и откажување од правото на повлекување. Обичното купување во продавница не носи автоматско право на враќање во рок од 14 дена само затоа што купувачот се предомислил; политиката на продавачот може да предвидува повеќе. Производ што не е сообразен со договорот може да се поправи или замени бесплатно. Кај технологија, продавачот вообичаено ги сноси трошоците за транспорт или преземање, а рокот за поправка или замена треба да биде разумен и не подолг од 30 дена. Ако проблемот не се реши, може да стане достапно пропорционално намалување на цената или раскинување на договорот. Одговорноста на продавачот за стока обично трае две години од испораката; за користена стока договорот може да го намали рокот, но не под една година. Чувајте ја сметката, моделот и серискиот број, гаранцијата или сервисната евиденција и фотографии од дефектот. Претставка може да се поднесе усно, по телефон, писмено, по е-пошта или онлајн. Побарајте датирана потврда. Трговецот треба во рок од 15 дена да одговори дали ја прифаќа или одбива претставката, со образложение и конкретен предлог. Прифатениот предлог вообичаено треба да се спроведе во рок од еден месец, со еден дополнителен рок до осум дена ако постои објективна причина. Ако спорот не се реши, обратете се до Државниот пазарен инспекторат (ДПИ), користете медијација, побарајте помош од здружение на потрошувачи како ОПМ или разгледајте граѓанска постапка. ДПИ прима пријави онлајн и на телефон 02 3220 547 или 02/191. Надлежниот орган зависи од производот. Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ) постапува по претставки за безбедност на храната, вклучително расипана, истечена или сомнително небезбедна храна; нејзината единица за заштита на потрошувачите е достапна преку 0800 3 2222, info@fva.gov.mk и веб-образецот. Проверете ги рокот на траење, интегритетот на пакувањето, потеклото и ознаките, условите за чување и потребните информации на локалниот јазик. Државниот санитарен и здравствен инспекторат (ДСЗИ) постапува за козметика, играчки и производи за општа употреба. МАЛМЕД постапува за лекови и медицински помагала. ДПИ постапува за општи прашања на цени, гаранции и продажни практики. Странските комерцијални пратки може да подлежат на царина и ДДВ, а објавената цена во странство не е нужно конечната цена со сите трошоци. Според тековно објавените царински информации, одредени комерцијални пратки се ослободени од царинска давачка до EUR 90, а ДДВ и понатаму може да се плати, зависно од категоријата и другите исклучоци. Пред нарачка проверете го важечкото правило на Царинската управа бидејќи праговите и исклучоците може да се сменат. Купувањето со помалку отпад почнува со избегнување непотребна амбалажа, избор на торби за повеќекратна употреба, системи за дополнување, поправка и половна стока кога се достапни, како и однапред планирање на рециклирање или отстранување електронски отпад. Националните цели за собирање амбалажа се 70% за 2025, 75% за 2026, 80% за 2027 и 85% за 2028 година. Биоразградлива торба за носење чини 15 денари со вклучен ДДВ според наведено известување на министерството. Општинското собирање е нерамномерно, особено во руралните подрачја, па можностите за отстранување зависат од општината и продавачот.