Монгол хэлний өр гэдэг нь debt, зээл нь loan, зээлийн гэрээ нь loan contract гэсэн утгатай. Түгээмэл хэлбэрт цалин, тэтгэвэр, хэрэглээ, автомашин, мал, бизнесийн зээл багтана. 2025 оны эхний улиралд өрхийн өр ДНБ-ий 42.3%-д хүрч, банк бус санхүүгийн байгууллагын зээл мөн улиралд өмнөх оны мөн үеэс 54.7%-иар нэмэгджээ. Монголбанкнаас мэдээлсэн нийт зээл 2025 оны арваннэгдүгээр сард өмнөх оны мөн үеэс 21%-иар өссөн. Зээлдэгч бичгээр гэрээ байгуулж, зээлдүүлэгч тусгай зөвшөөрөлтэй эсвэл бүртгэлтэй эсэхийг шалгах хэрэгтэй. Банк болон бусад эрх бүхий хуулийн этгээд зээлийн нөхцөлийг ил тод мэдээлж, гэрээг хянах боломж олгох үүрэгтэй. Хадгаламж, зээлийн хоршоо ерөнхийдөө гишүүддээ үйлчилдэг. Ашгийн төлөө тогтмол мөнгө зээлдүүлэх үйл ажиллагааг Мөнгө зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн дагуу бүртгүүлнэ. Гэр бүл, найзын зээл тусгай журамгүй ч мөнгөн дүн, хүү, төлөх огноо, барьцааг нотлоход бичгээр тохиролцох нь тустай. Монголбанк эсвэл E-Mongolia-гаар зээлийн лавлагаа авч болно. 2025 оны есдүгээр сарын 1-нээс хугацаа хэтэрсэн хуучин зээлийн ангиллыг лавлагаанаас хассан. 2025 оны есдүгээр сарын 10-наас хар жагсаалтын аргыг зээлийн онооны үнэлгээ орлосон. Оноо төлбөрийн зан төлөвөөр байнга өөрчлөгдөнө. Энэ өөрчлөлт суурь өрийг хүчингүй болгохгүй, нийтлэг өрөөс чөлөөлөх журам үүсгэхгүй. 2026 оны нэгдүгээр сарын 19-нөөс мөрдөх журмаар шинээр олгох болон өөрчлөх банкны хэрэглээний зээлийн өр, орлогын харьцаа буюу хуваарьт төлбөрийн орлоготой харьцах хэмжээ 45%-иас хэтрэхгүй байж болно. Банкны хэрэглээний зээл ерөнхийдөө 2019 онд нэвтрүүлсэн журмаар 30 сар хүртэлх хугацаатай. Тэтгэвэр, тэтгэмжээр баталгаажсан зээлийн дараа амьжиргааны доод түвшний хэмжээ үлдэх ёстой. Барьцаагүй валютын зээлд хяналтын жин өндөр ногдуулна. Цаг агаар, төлбөрийн хүндрэлд орсон малчдад Монголбанкнаас олгох тусгай хөнгөлөлт нь тухайн хэрэг, арга хэмжээний хугацаанаас хамаарна. Төлбөрөө хийхэд хүндрэл гарна гэж үзвэл зээлийн гэрээ, төлбөрийн бүртгэл, зээлийн лавлагааг цуглуулж, зээлдүүлэгчид эрт бичгээр бүтцийн өөрчлөлт хүс. Бүтцийн өөрчлөлт нь хуулиар олгосон нийтлэг эрх биш; зөвшөөрөх эсэх нь зээлдүүлэгч, гэрээ, салбарын холбогдох журмаас хамаарна. Шинэ хуваарь, түр хөнгөлөлт, өөр баримтжуулсан тохиролцоо санал болгож болох ч хүсэлт өөрөө албадан гүйцэтгэлийг автоматаар зогсоохгүй. Хүү, шимтгэл нь зээлийн төрлөөс хамаарна. Иргэний хуулиар нэг удаагийн эсвэл ашгийн бус зээлийн хүүг ерөнхийдөө тохиролцож болно. Зээлдэгч хүсэлт гаргавал шүүх илт хохиролтой хүүг бууруулж болно. Тохирсон хүүг бичгээр баталгаажуулах шаардлагатай; бичгээр хийгээгүй бол зээлдүүлэгч хүү нэхэмжлэх эрхгүй болно. Гэрээнд эргэн төлөх хугацаа заагаагүй бол зээлдүүлэгч төлбөр нэхэмжилснээс хойш ерөнхийдөө нэг сарын дотор төлнө. Банкны шимтгэл гэрээнд заасан, үндэслэлтэй байх бөгөөд нэг шимтгэлийг давхар авахгүй. Бүртгэлтэй мөнгө зээлдүүлэгч зээл, барьцаа, батлан даалтын гэрээнд холбогдуулан шимтгэл эсвэл нэмэлт төлбөр авах эрхгүй; 2025 оноос сарын хүүгийн дээд хэмжээ 4.5% байна. Үл хөдлөх хөрөнгө, тухайлбал орон сууц, газрын эрх эсвэл хөдлөх эд хөрөнгийг барьцаалж болно. Төлбөр төлөөгүй үед хуулиар зохицуулсан барьцааны худалдаа эсвэл албадан дуудлага худалдаа явагдана. Дуудлага худалдаа, хадгалалт, хөрөнгийн зардлыг эхлээд төлж, дараа нь барьцаалагч, тэгээд шийдвэр гүйцэтгэх нэхэмжлэлийг төлнө; үлдсэн мөнгийг барьцаалуулагчид буцаана. Албадан төлүүлэхээр нэхэмжилж буй зээлдүүлэгч ерөнхийдөө шүүхэд хандаж, гүйцэтгэх баримт бичиг авч, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагаар гүйцэтгүүлнэ. Мөнгө, үнэт цаас, эд хөрөнгө, барьцаа, орлогод албадан гүйцэтгэл явуулж болно. Нийгмийн даатгалын шимтгэл, татварыг суутгасны дараа хэд хэдэн гүйцэтгэх баримт бичгээр цалин хөлсний нийт 50%-иас илүүг суутгаж болохгүй. Гамшгийн тусламж, түр хөдөлмөрийн чадвар алдсаны төлбөр, жирэмсний болон хүүхэд асрах тэтгэмж, тэтгэвэр, тэтгэмж, хүүхдийн мөнгө, тэтгэлэг зэрэг зарим орлогыг хамгаалдаг. Гүйцэтгэлийн зардлыг өр төлөгч хариуцна. Монголын Дампуурлын тухай хууль хуулийн этгээдэд үйлчилдэг, хувь хүнд бус. Төлөх хугацаандаа өөрийн хөрөнгийн 10%-иас доошгүй хэмжээний өр төлөөгүй компани дампуурлын ажиллагаанд орж болно. Зээлдүүлэгч эсвэл өртэй хуулийн этгээд хүсэлт гаргах эрхтэй; нөхцөл хангасан бол шүүх тав хоногийн дотор хэрэг үүсгэж, 30 хоногийн дотор төлбөрийн чадварыг шалгаж, шүүхээс томилсон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр дамжуулан сэргээн босголт эсвэл татан буулгалт хийнэ. Төр, орон нутгийн өрийг Өрийн удирдлагын тухай хууль зохицуулдаг бөгөөд дамжуулан зээлдүүлэх, баталгаа, бүртгэл, тайлагналыг хамарна. Хувийн өр төлбөр ерөнхийдөө төрийн өрийн зохицуулалтад хамаарахгүй. Монгол Улсын нийт гадаад өр 2025 оны эхний улиралд 38.0 тэрбум ам.доллар гэж мэдээлэгдсэн. Засгийн газрын нийт өр 34.6 их наяд төгрөг байсны 95.9% нь гадаад өр байв. Өр, гадаад санхүүжилтийн эрсдэл өсөх нь төсвийн тэсвэрлэх чадвар, дахин санхүүжилтийг улсын өрийн хувьд чухал болгох ч хувь хүний зээлийн эргэн төлөлтийн нөхцөлийг тогтоохгүй.
Монгол дахь өр
Монголд өр гэдэг нь зээлдэгчийн төлөх мөнгө эсвэл гүйцэтгэх бусад үүрэг бөгөөд зээл, кредит төлбөр, хугацаа хэтэрсэн төлбөр, өр барагдуулалт, албадан гүйцэтгэл, бүтцийн өөрчлөлт, төлбөрийн чадваргүй байдлыг хамарна. Хувь хүний өрийг банк, банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж зээлийн хоршоо, бүртгэлтэй мөнгө зээлдүүлэгч, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага зохицуулдаг. Хувь хүний төлбөрийн чадваргүй байдал, өрөөс чөлөөлөх хуулийн журам нотлогдоогүй тул төлбөрөө эрт зохицуулах, хэлэлцээ хийх нь чухал.
VivAVia can make mistakes. Check important information.